تولید مسکن بر مدار صنعت
تا دو سال پیش، در حوزه ساختوساز، بکار بردن واژه
تا دو سال پیش، در حوزه ساختوساز، بکار بردن واژه "تولید" آنچنان معنا و مفهوم مناسبی نداشت. در این حوزه که سالانه طبق آمار رسمی بانک مرکزی بین 500 تا نهایت 800 هزار واحد مسکونی ساخته و روانه بازار مسکن میشود، ساخت متکی به روشهای سنتی است.
به گونهای که سهم نیروی کارگری و مصالح خام نظیر آهن و سیمان و آجر در پروسه ساختوساز بصورت ۱۰۰ درصدی قابل رویت است.
اما از سال ۸۶ دولت با توجه به اینکه بازار مسکن را در آستانه تقاضای بزرگ دیده بود و براساس پیشبینیهای مراکز رصدکننده میزان جمعیت کشورکه موجی از تقاضای خرید مسکن آماده ورود به بازار بود، تصمیم گرفت برای پاسخگویی مناسب و درخور ظرفیت بازار مسکن، روند ساختوساز در کشور را متحول کند.
برای ایجاد این تحول، باید مقدمات و شرایط وجود داشته باشد. یکی از تصمیماتی که دولت در این ارتباط اتخاذ کرد، واگذاری زمین بصورت رایگان به متقاضیان بود، که در قالب اجاره بلندمدت ۹۹ساله ،زمین در اختیار افراد قرار بگیرد و به این ترتیب هزینه تامین زمین از کل قیمت ساخت حذف شود.
اما در فاز بعد، دولت برای تقویت سرعت ساختوسازهای مسکونی در کشور، بحث صنعتیسازی مسکن را در دستور کار قرار داد.
صنعتیسازی مسکن در ایران سابقهای پیشاز این دارد.
در اواسط دهه پنجاه، تعداد محدودی شرکت ساختمانی در ایران از طریق بکارگیری قطعات پیشساخته در برخی مناطق تهران شهرکهای بزرگ مسکونی احداث کردند. اما به دلیل اینکه این اقدام بصورت موضعی و بدون تمرکز انجام گرفت، خیلی زود به پایان رسید.
در سال ۸۶، هیات دولت بصورت رسمی مصوب کرد از سرمایهگذارانی که در رشته صنعتیسازی مسکن وارد شوند حمایت خواهد کرد.
دولت آن زمان اعلام کرد از طریق سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران -ایدرو- آمادگی دارد ۱۵ فناوری نوین ساختمانی را در قالب سرمایهگذاری مشترک در کشور به مرحله تولید برساند.
مراحل آغاز عملیاتی احداث کارخانه تولید مسکن به این شکل در کشور آغاز شد که شرکتی با بخشخصوصی به صورت سهامی خاص تشکیل شد که در آن نسبت مشارکت سازمان حداقل به میزانی که یک عضو هیاتمدیره توسط سازمان تعیین شود و حداکثر ۴۰درصد است. حدود ۶۰درصد سرمایهگذاری مورد نیاز پروژه به صورت اخذ تسهیلات ریالی و ارزی از بانکها صورت میگیرد و تعهد وثایق و بازپرداخت این وامها به نسبت سهام هر یک خواهد بود. مابقی سرمایه مورد نیاز به نسبت سهام نقدا توسط طرفین تامین میشود.
در حقیقت منظور از صنعتیسازی مسکن، احداث کارخانهای است که یکسری قطعات پیشساخته در آن تولید شود و سپس قطعات از طریق حمل به محل پروژه -زمین- توسط نیروی متخصص مونتاژ شود.
دولت در سال ۸۶ برای حمایت بیشتر از صنعتیسازی مسکن تصمیم گرفت زمین مورد نیاز برای سرمایهگذار جهت احداث کارخانه را بصورت اقساط واگذار کند. واگذاری زمین توسط وزارت مسکن و شهرسازی (در مواردی که زمین با کاربری صنعتی در خارج از محدوده قانونی شهرها در اختیار دارد) و سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران برای احداث واحدهای تولیدکننده مصالح، قطعات و تجهیزات ساخت صنعتی و فنآوریهای نوین با قیمت کارشناسی روز و به صورت ۲۰درصد نقد و ۸۰درصد با تقسیط پنج ساله انجام شد.
تسهیلات ریالی تا معادل ۸۰درصد سرمایهگذاری مورد نیاز این طرحها توسط بانک مرکزی و از طریق بانکهای عامل پرداخت میشود. همچنین در صورت تایید وزارت صنایع و وزارت مسکن، ماشینآلات و مواد اولیه مورد نیاز برای احداث کارخانهها بدون پرداخت هرگونه تعرفه و عوارض گمرکی میتواند وارد کشور شود.
مسولان بخش مسکن در یک گام جلوتر در بین انبوه فناوریهای نوین ساختمانی، آن دسته از فناوریها که به لحاظ شرایط جغرافیایی کشور سازگاری مناسب را دارند، انتخاب کرده و لیست آنها را در اختیار سرمایهگذاران قرار داد.
رشتههای اولویت دار صنعتیسازی مسکن در ایران به شرح زیر است:
۱ -ساختمان با قابهای سبک فولادی سرد نورد شده (LSF)
۲ -ساختمان پیشساخته با دیوار باربر متشکل از سقف و دیوارهای بتنآرمه با بتن سبک سازهای
۳ -ساختمان بتن آرمه متشکل از دیوار باربر و سقفهای پیشساخته با بتن درجا
۴ -ساختمان نیمه پیشساخته صفحات ساندویچی سقف و دیوار، شامل لایه میانی پلی استایرن و بتن پاششی در حداکثر دو طبقه مسکونی (D۳)
۵ -ساختمانهای نیمه پیشساخته با قابهای ساده مرکب فولادی - بتنی به همراه دیوار برشی بتن آرمه
۶ -دیوارهای غیرباربر سبک پیشساخته LSF
۷ -ساختمان با صفحات دو لایه ساندویچی D۳ با بتن میانی درجا در حداکثر ۴طبقه مسکونی روی پارکینگ
۸ -دیوارهای غیرباربر نیمه پیشساخته صفحات ساندویچی D۳
۹ -سیستم قالب یکپارچه بتن آرمه سقف و دیوار
۱۰ -ساختمان بتن آرمه با شیوه قالبهای تونلی
۱۱ -نمای خارجی با تخته سیمانی
۱۲ -بلوکهای دیواری ساخته شده با بتن سبک گازی (Autoclaved Aerated Concrete)
۱۳ -روش اجرای ساختمانهای بتن مسلح دیوار باربر با قالب عایق ماندگار
۱۴ -تولید شبکه آرماتور با جوش مقاومتی به روش ماشینی
۱۵ -تولید خرپای فلزی تیرچه با جوش مقاومتی به روش ماشینی
چنانچه بخشخصوصی طرحهایی غیر از عناوین فوق در خصوص مصالح نوین ساختمانی داشته باشند، موضوع پس از بررسی و تایید کارشناسی قابل مشارکت خواهد بود.
آغاز تولید صنعتی مسکن
برنامه سال ۸۶ دولت در حال حاضر عملیاتی شده است. از زمستان سال گذشته با تشکیل ماموریت ویژه در شرکت مدیریت پروژههای ساختمانی ایران -مپسا- وابسته به سازمان گسترش و نوسازی صنایع یران، تعدادی کارخانه تولید صنعتی مسکن در مناطق مختلف کشور راهاندازی شد.
در حال حاضر بیشاز ۵ فناوری نوین ساختمانی در بازار ساختوساز بکار گرفته شده است و بیشاز ۲۰ کارخانه نیز با استفاده از این فناوریها قادرند سالانه نزدیک به ۵۰۰ هزار واحد مسکونی ساخته و تحویل دهند.
هر چند در حال حاضر به دلیل آنکه، همه این کارخانهها در شروع عملیات تولید قرار دارند، حداکثر از نصف ظرفیت واقعی استفاده میکنند اما پیشبینی شده از سال آینده از تمام ظرفیت کارخانهها استفاده شود.
تولید کارخانههای صنعتیساز مسکن در حال حاضر بصورت کامل و ۱۰۰ درصدی در طرح مسکنمهر متمرکز شده است.
در حقیقت مسکنمهر زمینه تشویق سرمایهگذاری در حوزه صنعتیسازی را بوجود آورد طوریکه دولت بخاطر سروسامان دادن به پرونده مسکنمهر و شتاب بخشیدن به روند ساختوساز تصمیم گرفت با حمایت فشرده و بدون فوت وقت از موضوع صنعتیسازی، راه جدیدی برای احداث مسکن در کشور ایجاد کند.
رابطه صنعتیسازی مسکن با قانون یارانهها
در حال حاضر فقط حدود ۳ درصد از کل ساختوسازها متکی به استفاده از فناوریهای نوین ساختمانی است و مابقی از طریق سنتیسازی انجام میشود.
صنعتیسازی مسکن گذشته از مزایای مثبت و ویژگیهای منحصر به فردی که دارد، در شرایط کنونی اقتصاد کشور، به صلاح سازندهها نیز است.
قانون هدفمند کردن یارانهها از نیمه دوم امسال به اجرا درمیآید، در این صورت یارانهای که دولت بابت حاملهای انرژی پرداخت میکند حذف خواهد شد و قیمت مصرفکننده واقعی میشود. در صنعت ساختمان، مصالحی که بیشترین مصرف را دارند، بیشترین سهم را نیز از یارانه حاملهای انرژی میبرند. تولید آهن و سیمان به عنوان یکی از رشتههای آسیبپذیر در آستانه اجرای قانون یارانهها مطرح هستند.
طبق یک بررسی که اخیراً برای شناسایی تبعات اجرای قانون یارانهها در بازار مسکن توسط یک دستگاه دولتی انجام گرفته، هزینه ساختوساز به روش سنتی افزایش خواهد یافت.
از آنجا که قیمت تمام شده ساخت مسکن ناشی از قیمت تمام شده نهادههای تولید میباشد، هر گونه تغییر در قیمت نهادههای فوق منجر به تغییر قیمت تمام شده ساخت مسکن میشود. از جمله نهادههای تولید مسکن که تحت تاثیر آثار حذف یارانههای انرژی قرار میگیرند، میتوان به مصالح ساختمانی و نیروی انسانی شاغل در این بخش اشاره کرد. با توجه به میزان انرژیبری بالای تولید مصالح ساختمانی که در کشور به صورت سنتی تولید میشود، حذف یارانه حاملهای انرژی از جمله برق، گاز، مازوت و نفت افزایش قیمت تولید مصالح ساختمانی اتفاق خواهد افتاد.
عنوان مثال برای تولید یک تن بتن در شرایط کنونی به طور متوسط میزان ۵ /۳گیگاژول انرژی لازم است که با توجه به ضریب تبدیل واحدهای متعارف انرژی معادل ۶/ ۰بشکه نفت خام میباشد یا برای تولید یک تن گچ از طریق روشهای مختلف تولید به طور متوسط به میزان ۱۲۶/ ۱گیگاژول انرژی که معادل تقریبا ۲/ ۰بشکه نفت خام میباشد، انرژی مصرف میشود. همچنین بر اساس گزارشهای آماری وزارت صنایع و معادن تولید آجر سفالی به روشهای کنونی جزء ۱۰درصد بالاترین گروه انرژیبری تولید است. شایان ذکر است سهم هزینه مصالح ساختمانی در قیمت تمام شده ساخت مسکن ۷۰درصد است.
به علاوه پس از حذف یارانه حاملهای انرژی، هزینه حملونقل مصالح ساختمانی نیز به شدت بالا رفته و از این کانال نیز موجب افزایش هزینه استفاده از مصالح ساختمانی در ساخت مسکن و لذا افزایش قیمت ساخت مسکن خواهد شد.
در بررسیهای وزارت مسکن، مسیری که بازار ساختوساز باید بعد از اجرای قانون یارانهها انتخاب کند، صنعتیسازی است. از آنجا که روشهای سنتی ساخت مسکن به واسطه استفاده از مصالح ساختمانی با انرژیبری بالا، به شدت انرژیبر میباشند، تغییر شتابان الگوی ساخت مسکن و استقبال از فنآوریهای نوین ساخت، از آثار قطعی حذف یارانههای انرژی است.
اوضاع کنونی صنعتیسازی مسکن
براساس این گزارش، در حال حاضر طبق یک پیشبینی مقدماتی بیشاز ۱۰۰ هزار واحد مسکونیمهر از طریق فناوریهای نوین ساختمانی در حال ساخت است. در استان تهران این حجم بالا ارزیابی شده است.
در شهر جدید پرند، ۲۲ کارخانه صنعتیساز، ساخت بیشاز ۵۰ هزار واحد مسکونی مهر را در دست اجرا دارند که قرار است حدود ۵ هزار واحد از آنها تا پایان امسال تحویل متقاضیان شود.
تایید صلاحیت کارخانهها برعهده مپسا است.
مدیر عامل شرکت مپسا معتقد است وظیفه اصلی شرکت مپسا به عنوان مجموعه دولتی این است که حمایت همه جانبه از این ۲۲ شرکت و کارخانه به عمل آورد تا نیازهای طبیعی آنها همچون تهیه و آمادهسازی زمینهای ۹۹ ساله، مجوزهای قانونی برای شروع به ساخت، تسهیلات بانکی و تامین آورده نقدی را فراهم کند. ما در واقع محور این کار قرار گرفتیم تا کمک کنیم حلقههای ساخت مسکن مهر برای صنعتیسازها بهصورت هماهنگ و بدون فوت وقت کنار هم قرار بگیرد. به سرمایهگذاری که فناوری نوین ساخت را وارد کرده کمک کنیم بتواند دستگاهها و خط تولید را با معافیت گمرکی وارد کشور کند و شرایط به نوعی برایش فراهم شود که تولید صنعتی مسکن را ظرف مدت کوتاهی به ثمر برساند.
سید حسن قلعهنوعی میگوید: واقعیت این است که ما ۴۰ سال عقب هستیم و باید سالها قبل سیستم مهندسی ساختمان را با تولید صنعتی همراه میکردیم، اما به هر حال طرح مسکن مهر فرصت خوبی در اختیارمان گذاشته و باید فضا به گونهای فراهم شود که همه انبوهسازان به سمت صنعتیسازی گرایش پیدا کنند. ما در کشور کمتر کار تیمی موفق داریم و بیشتر کارها انفرادی انجام میشود، اما لازمه صنعتیسازی اجرای کار تیمی است. به همین خاطر مپسا همه هماهنگیها را انجام داده تا همه چیز به موقع برای پروژه پایلوت مهیا شود.
شاخص اعتماد به صنعتیسازی در مسیر صعود
یک کارشناس صنعتیسازی مسکن میگوید شاخص اعتماد به صنعتیسازی مسکن به دلایل زیر در مسیر صعود قرار دارد:
۱. عمر مفید اغلب ساختمانهای کنونی در کشور ما بسیار پائین و بین ۲۵ تا ۳۰ سال برآورد شده و ادامه دادن این روند موجب هدر رفتن سرمایههای ملی، امکانات و مصالح میشود. در صورتی که با ساخت صنعتی، عمر مفید ساختمانها را میتوان به بیش از ۷۰ سال رسانید. در بسیاری از سیستمهای صنعتی، بهینهسازی مصرف انرژی جزء مشخصات ذاتی آنهاست و بعضاً ۶۰ تا ۷۰ درصد صرفه جویی در مصرف انرژی و افزایش سود را نیز به دنبال دارد.
در روشهای صنعتی، آسایش حرارتی در برابر سرما و گرما را میتوان با استفاده از پانلهای ساندویچی و به کمک عایقهای چند لایه به دست آورد و به این ترتیب از اتلاف حرارتی زاید برای گرمایش در زمستان و سرمایش در تابستان جلوگیری میشود و این عمل در صرفهجویی در مصرف انرژی موثر خواهد بود. در فلات مرتفع ایران با توجه به اختلاف حرارتی قابل توجه بین روز و شب یا بین تابستان و زمستان بهره گرفتن از ساختارهای مرکب به نظر مفید میآید.
۲. هرگاه صحبت از انبوهسازی در تولید مسکن هست، مفهوم بساز و بفروشهای مسکن در ذهن تداعی میشود در حالیکه انبوهسازی به مفهوم صنعتیسازی و پیشسازی صنعتی است. تولید صنعتی هر کالایی متضمن پیشرفت و توسعه اجزای آن کالا در قالب یک نظام از پیش تعریف شدهاست که با سرهم بندی این اجزا در قالب عناصر از پیش ساخته شده در خط مونتاژ، کالای موردنظر تولید میشود. از این رو، گسترش صنعت پیش ساخته و تشویق حرفهایسازان برای ورود فناوریهای پیشرفته ساخت مسکن به عنوان ابزار اجرایی تولید ساختمان و مسکن باید مورد توجه خاص قرار گیرد. ایجاد شرایط مساعد برای تولید کارخانهای و انبوهسازی، بدون رعایت نظم در انتخاب اندازه و اندازهگذاریها و استفاده از اصول و ضوابط هماهنگی مدولار و اندازههای هماهنگساز که پایه و اساس کار را تشکیل میدهند، آنگونه که انتظار میرود مفید نبوده و عدم هماهنگی و همخوانی هدفدار، باعث شده که ساختمانسازی را دشوار و پرهزینه سازد.
۳. هدف کلی استراتژی مسکن، فراهم آوردن امکاناتی برای صاحبخانه شدن تمام افراد است. یک استراتژی می باید به طور اصولی، نیازها را برآورد کند. برآورد نیاز نباید صرفاً مشخص کردن تعداد خانوارهایی باشد که به مسکن احتیاج دارند یا تعداد واحدهای مسکونی جدید که باید ساخته شود؛ آنچه باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد، تقاضای موثر جمعیت بر حسب بهبود وضع مسکن و دسترسی به تضمین تملک زمین و خدمات زیربنایی باشد. بطور مشابه منابع موردنیاز نیز بایستی ارزیابی شوند، اما بجای اینکه مقدار کل سرمایه موردنیاز مشخص شود، باید بر جذب و بهکاراندازی سرمایههای بهکار گرفته بخش خصوصی تاکید کنیم تا از این رهگذر بتوانیم بخش مسکن را رونق دهیم.
۴. فناوریهای نوین ساختمانی در بسیاری از موارد مقاومسازی را مدنظر قرار میدهند، بطور مثال دیوارهای پیش ساخته مقاوم در برابر فشارهای ناشی از زلزله که از مواد مخصوص شیمیایی ساخته میشوند، مقاومت آن را بالا میبرند و در آزمایشگاههای فنی نیز پاسخ مثبت دادهاند. این فناوریها گاه بسیار ساده و ارزان قیمت هستند. البته بیتردید رعایت اصول زیستمحیطی در این فناوریها و بیضرر بودن آنها برای نوع بشر و محیط زیست نیز از مهمترین نکاتی است که در استفاده از این فناوریها باید به آن توجه شود. همچنین بدیهی است که شیوههای سنتی ساخت به شدت محتاج منابع طبیعی هستند که وزن ساختمان را افزایش داده و تخریب محیط زیست و برداشت نادرست از معادن را باعث میشوند.
محمدرضا جمشیدیان میگوید: بحث صنعتیسازی ساختمان یکی از مباحث جدی در خصوص مشکلات مسکن است. در وهله اول باید توجه شود که در صنعتیسازی مسکن متناسب کردن اجزاء با یکدیگر امر بسیار مهمی است و اهمیت این امر کمتر از کیفیت آنها نیست. هرچند که با توضیحات بعدی مشخص میگردد که با صنعتی سازی مسکن کیفیت اجزاء به دلایل مختلف افزایش چشمگیری خواهند داشت.
منظور از صنعتیسازی مسکن ساخت قطعات و مصالح مورد نیاز ساختمان بر اساس نقشههای تهیه و تأیید شده در کارخانه و نصب یا مونتاژ آنها در محل تعیین شده میباشد. در واقع صنعتیسازی به مفهوم برنامهریزی و مدیریت فرآیند تولید و احداث مسکن از صفر تا صد کار خواهد بود؛ در این سیستم نقش برنامهریزی و مدیریت بسیار پررنگ خواهد بود.
در روش سنتی به دلیل عدم نظارت دقیق کیفی بر وزن ساختمان، علیرغم محاسبات مهندسی به دلیل نامشخص بودن کیفیت و نوع برخی مصالح، بعد از اتمام نامشخص است در حالی که در روش صنعتیسازی ساختمان به دلیل کنترلهای قبلی بر اساس اصول مهندسی تعیین شده وزن ساختمان کاملاً مشخص بوده و در موارد ضروری برای مسئولین ذیربط قابل اتکاء است.
در صنعتیسازی مسکن، پرت مصالح ساختمانی به حداقل ممکن میرسد چرا که قطعات با روشهای صنعتی و با دستگاههای مدرن و در ابعاد و اشکال مدولار ساخته میشوند و در نتیجه مصالح ساختمانی مانند شیوههای سنتی دارای پرت نخواهند بود. علاوه بر جلوگیری از اتلاف بیش از حد مصالح ساختمانی که به افزایش قیمت ساخت مسکن منجر میشود صنعتیسازی مسکن به موارد محیط زیستی کاملاً کمک مینماید. زیرا حداقل از تخلیه فلهای مصالح ساختمان در محل احداث که امکان دارد در کنار مناطق مسکونی ، تجاری ، آموزشی ، حتی درمانی و بهداشتی باشد جلوگیری و مانع از پراکندگی آنها در محیط زیست میشود و این خود عامل بهداشتی مهمی در جامعه است.
نکات مهمی که در امر صنعتی سازی مسکن وجود دارد عبارتند از:
۱. با صنعتیسازی ساختمان جایگاه مناسب برای افراد تحصیل کرده بوجود میآید و القابی که دارای بار منفی روانی اجتماعی میباشد برای دستاندرکاران این صنعت بهکار گرفته نمیشود؛ در نتیجه حضور افراد دارای تخصص در این عرصه تسهیل میگردد.
۲. کارگران این صنعت با آموزشهای قبلی وارد این عرصه شده و با اصول علمی و تخصصی کار خود آشنا میشوند و در نتیجه ضمن جلوگیری از بروز حوادث کار ناشی از فقدان علم و تبحر، زمینههای حذف کارگران فصلی ساختمان بوجود میآید. زیرا با روش صنعتی در تمام چهار فصل سال امکان ساخت و مونتاژ مسکن وجود دارد و به همین دلیل کارگران جذب کارخانهها و شرکتهای مربوطه شده و از مزایای بیمه برخوردار و تحت پوشش قانون کار قرار میگیرند.
۳. با تغییر روش ساخت سنتی به صنعتی و آسان شدن روشها و تغییر در رفتارهای اجرایی امکان بهرهمندی از بانوان تحصیل کرده در صنعت ساختمان بوجود میآید.
۴. حجم سرمایهگذاریها در این مورد افزایش یافته و امکان ارائه تسهیلات دولتی و بانکی برای توسعه این صنعت در زمینههای مختلف افزایش خواهد یافت.
. . . و موارد فراوان دیگر که از مزایای صنعتیسازی ساختمان است اما مشخصاً صنعتیسازی مسکن به زمانبندی مناسب نیاز دارد که بخش عمده ای از آن برای تغییر نگرش ساخت و ساز برای افراد درگیر این صنعت است و با توجه به زمانبر بودن این پروسه در مرحله نخست نسل جوان را بهتر از سایر گروهها میتوان درگیر این کار کرد. زیرا فناوری نوین نیاز به انسانهایی با فکر نوین دارد و با جایگزین شدن این گروه با دیگاههای جدید صنعتی که امکان پرورش آنها در دانشگاهها وجود دارد به تدریج این تغییر نگرش به طور اساسی بوجود خواهد آمد. رسانههای گروهی در مرحله بعدی این تغییر نگرش قرار دارند که با ارائه برنامههای مختلف زمینههای آشنایی اقشار مختلف مردم به این روش را بوجود آورده و با بالا بردن سطح توقع مردم مسئولین ذیربط و دست اندر کاران را به این تغییرات اساسی و حیاتی مجبور نمایند.
به طور کلی تولید صنعتی ساختمان در جامعه و کشوری به وجود می آید که زیرساختها و اندامهای عمومی جامعه و کشور صنعتی شده باشد. تولید صنعتی ساختمان به نوعی مثل تولید خودرو است، به همان گستردگی و همان نرخ و سهم از تولید ناخالص ملی. منظور از جامعه صنعتی هم جامعهای نیست که کارخانه زیاد داشته باشد؛ اگرچه وجود آن ضروری است، اما کافی نیست. در جامعه باید «تفکر صنعتی» حاکم باشد و در لوای این تفکر و این زیرساخت، ثبات و امکان برنامه ریزی طولانی مدت به وجود آید. از سوی دیگر برای شکل گیری واحدهای بزرگ تولید ساختمان، باید مشتری کلان وجود داشته باشد. به عبارتی این کارخانه ها بازار می خواهند و ایجاد بازار با تعریف پروژههای بزرگ صنعتیسازی بهوجود میآید و این همان اهرم تشویق بخش خصوصی به ساخت کارخانههای تولید مصالح نوین ساختمانی است.