واکاوی« هدایت سکان» در مسکن مهر

علی حافظی

اتحادیه تعاونی‌های مسکن مهر شهر تهران در تیرماه ۸۷ با ۴۸ عضو به ثبت رسید. از آنجا که از جمله وظایف اتحادیه آماده‌سازی زمین برای تعاونی‌ها است در ابتدای امر مقرر شد آماده‌سازی ۸۳۷ هکتاری زمین با همکاری سه اتحادیه دیگر، اتحادیه تعاونی‌های مسکن فرهنگیان، وزارت دفاع و اسلامشهر انجام گیرد و مبنای این آماده‌سازی برای حدود ۶۴ هزار متقاضی پیش‌بینی شده بود که در مرحله طراحی به صورت تجمعی توسط چهار اتحادیه انجام گرفت، اما در مرحله اجرا این زمین به دو بخش شمال بلوار ۶۰ متری و جنوب بلوار ۶۰ متری تقسیم شد، در جنوب بلوار ۶۰ متری کار اجرا توسط اتحادیه فرهنگیان انجام گرفت و شمال بلوار ۶۰ متری توسط سه اتحادیه تهران، اسلامشهر و وزارت دفاع آغاز شد. در ابتدای کار در شمال بلوار به معارض برخورد کردیم که حدود ۷۰ درصد پروژه تحت تاثیر قرار گرفت. برنامه‌ریزی ما طوری بود که همزمان با کار آماده‌سازی، تعاونی‌ها بتوانند کار ساخت و ساز را نیز شروع کنند، اما به علت تغییر در شیوه کار و تعلل تصمیم‌گیری در بخش تعاون این کار محقق نشده و در دی‌ماه سال گذشته پرند، پیمانکار روی زمین‌ها گذاشت و الان نیز حدود پانزده هزار واحد در فاز ۶ تعهد واگذاری در پایان امسال را دارند و حدود بیست هزار واحد نیز در جنوب فاز ۶ توسط پیمانکار تعهد شده است. در فاز ۴ و ۵ نیز حدود ۴۵ هزار واحد در حال ساخت می‌باشد که اکثر آن متعلق به مسکن مهر کارگری و کارمندی است.

اتحادیه، همزمان با پرند نیز ۲۶ هزار نفر از متقاضیان خود را در شهرهای هشتگرد، شهریار، ابریشم، رباط‌کریم، اسلامشهر، پاکدشت و دماوند جانمایی کرده است.

بعد از تغییر شیوه‌نامه کارگروه محترم ریاست محترم جمهور فعلا قراردادهای سه‌جانبه بین پیمانکار، بانک و مسکن و شهرسازی امضا می‌شود و باید پیمانکار ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی کار را انجام دهد تا بعد از آن تعاونی‌ها وارد کار شوند.

تعاونی‌ها قبل از شیوه‌نامه کارگروه ریاست محترم جمهور مشکلاتی را با تعاون داشتند، هر چند الان نیز مشکلاتی با تفاوت ناچیز دارند.

وزارت تعاون در روند واگذاری امور مدیریتی، خوب عمل نکرد، وزارت تعاون برای عملیاتی ساختن هر چه بهتر قانون اصل ۴۴ باید تا می‌تواند امور مربوط به تعاونی‌ها را به خود تعاونی‌ها واگذار می‌کرد و از اتحادیه‌ها در بخش نظارت و حسابرسی و امور مدیریتی بهتر استفاده می‌کرد، اما متاسفانه تعاون وارد امور اجرایی تعاونی‌ها شد و خودش دچار روزمرگی گردید، از این رو از وظایف ذاتی و نظارتی فاصله گرفت، وزارت تعاون در دوره‌های گذشته یک وزارتخانه در حاشیه بود، اما در دولت نهم و دهم یک موقعیت ویژه پیدا کرد، اما متاسفانه مدیران این موقعیت ویژه را درک نمی‌کنند و آموزش‌های لازم را در این زمینه ندیده‌اند و با اینکه اکثر کارها در وزارتخانه‌های دیگر به بخش‌های خصوصی واگذار می‌شود، اما مدیران تعاون هنوز تمایل دارند، کارها در انحصار آنها باشد و انتظار می‌رود وزارت تعاون مطابق ماده ۲۹ اصل ۴۴ اقدام عملی‌تری در واگذاری امور تحت نظارت خود انجام دهد. البته اصلاح قانون تعاون و استفاده از نظر تعاونی‌ها و اتحادیه‌ها می‌تواند در این راستا کمک بسیار جدی باشد و بهتر است وزارت تعاون بحث آموزش مدیریت را شروع کند و به تعاونی‌ها که از نیازها ضروری است گسترش دهد و آن را در راس برنامه‌های خود قرار دهد.

این کاملا درست است که تعاونی‌ها از عدم مدیریت صحیح دچار آسیب‌های فراوانی شده‌اند که هزینه‌های زیادی برای تعاون و اعضا به همراه داشته است و باید مشکلات این تعاونی‌ها با سازماندهی جدید و ترکیب جدید آن کاملا مرتفع گردد و داشتن مدیران قوی جهت انجام درست امور از نیازهای اصلی امروز تعاون و تعاونی‌ها است، اگر این مشکلات نبود و مدیران بخش تعاون از موقعیت ویژه خود آگاه بودند، الان به جای پیمانکاران باید تعاونی‌ها سر زمین‌ها جانمایی می‌شدند.

از آن طرف مسکن و شهرسازی از دی‌ماه سال گذشته پیمانکاران را سر زمین‌ها گذاشته و مشاور و نقشه و غیره در اختیار آن گذاشته و آنها را مجبور کرده که کارها را سریع شروع کنند و آنها را دچار مشکلات بوروکراسی و سیستم‌های اداری نکرد در حالیکه مسکن و شهرسازی می‌توانست همین کار را با تعاونی‌ها انجام دهد و می‌توانست مشاور، نقشه و حتی پیمانکار را در اختیار تعاونی‌ها قرار دهد و بدون پروانه ساخت و تعهدات اولیه کار را شروع کند، اما در مورد تعاونی‌ها باید تمام مراحل دستور نقشه، طراحی، سازه، تاسیسات، تعهدات لازم و پروانه را می‌گرفت بعد شروع به کار می‌کرد و برای تعاونی‌ها همین حداقل سه تا شش ماه زمان می‌برد.

در شیوه جدید پیمانکار می‌تواند مشاور و ناظر را خودش انتخاب کند، اما تعاونی حق انتخاب نداشت، اینها باعث کندی کار می‌شد، اما حالا بعد از ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی باید تعاونی یا عضو وارد شود، وارد شدن یعنی باید ۲۰ درصد باقی مانده هزینه‌ها را به عهده بگیرد، گفتن مطلب فقط در همین یک خط است، اما اجرای آن یک سیستم می‌خواهد، اگر تعاونی باشد قراردادی نیاز دارد تا براساس آن قرارداد واریزی داشته باشد، اگر به صورت گروهی باشد، تشکیلاتی بزرگ برای پرداختی آن موردنیاز است که در نهایت باز هم به تعاونی یا چیزی شبیه آن ختم خواهد شد و وزارت مسکن و شهرسازی باید از همین حالا فکری به حال آن بکند.

اما واقعیت این است که پروژه یک پروژه ملی است و این پروژه از افتخارات جمهوری اسلامی است و این پروژه به تنهایی توسط یک گروه، تشکیلات یا وزارتخانه خاص قابل اجرا نیست، از این رو باید همه دست به دست هم بدهیم تا پروژه انجام گیرد و همه باید نسبت به ارزش و اهمیت آن آگاه باشند، همه باید آماده تغییر باشند و اگر این تغییرات نباشد هیچ پروژ‌ه‌ای در مملکت به انتها نمی‌رسد. بزرگی این پروژه می‌طلبد روش‌ها و آئین‌نامه‌ها دائم در تغییر باشد و هر روز نو شود و این نیاز به همت مضاعف و کار مضاعف دارد و هیچ‌کس حق ندارد خودش را کنار بکشد و نباید احساس کند فقط کار مال خودش است.

مدیرعامل اتحادیه مسکن مهر شهر تهران