بورس و فرابورس نیازمند فرهنگ سازی است

"بازار بورس یکی از بهترین راه ها برای مقابله با کمبود نقدینگی در دوران رکود اقتصادی و حرکت دادن نقدینگی در دست مردم به سمت فعالیت های مولد اقتصادی است" این گفته دکتر محمود اسلامیان، رییس اتاق بازرگانی اصفهان است که در گفتگوی اختصاصی با روزنامه دنیای اقتصاد به بیان آن پرداخت.

اقتصاد جهان در ماه های ابتدایی سال ۲۰۱۰ وضعیت امیدوارکننده ای پیدا کرد تا اینکه بحران یونان دوباره فعالان اقتصادی را نگران کرد. تحلیل شما از وضعیت رکود جهانی، بحران یونان و احتمال سرایت آن به دیگر نقاط جهان چیست؟

شاخص های بورس های دنیا نشان می دهد که در ژاپن، چین و امریکا رکود کنترل شده و رو به بهبود است. حادثه یونان هم به هر حال حادثه ای است که ممکن است یونان و چند کشور دیگر را تحت تاثیر قرار دهد ولی به طور یقین کشورهای بزرگ اتحادیه اروپا نظیر آلمان گرفتار این بحران نخواهند شد و به نظر من می توانند مشکل را کنترل کنند. به نظر من رکود فعلی ناشی از مشکلات اقتصاد یونان مانند رکود سه سال پیش جهانی نبوده و مشکلی مقطعی خواهد بود. بعید می دانم این مشکل مانند رکود قبلی که از آمریکا آغاز شد و به کل جهان سرایت کرد، اقتصاد کل جهان را تحت تاثیر قرار دهد. اکنون شاخص های بورس های دنیا افزایش یافته و همچنین قیمت فلزات مهم مانند مس، فولاد و غیره افزایش قیمت یافته اند و از فضای رکودی فاصله گرفته اند.

تاثیر رکود جهانی بر اقتصاد ایران چگونه بود؟

در ایران شرایط کاملاً متفاوت است. در درجه اول ما باید بپذیریم اتفاقاتی که در دنیا رخ می دهد بر اقتصاد ما تاثیر می گذارد. به طور یقین وقتی پنجره های اتاق را به هوای آزاد باز کنیم نمی توانیم بگوییم هوای بیرون به داخل اتاق وارد نمی شود. وقتی مرزهای ما باز است و با تعرفه مشخص هر کالایی به جز کالاهای ممنوعه اجازه ورود به کشور دارند، نمی توانیم بگوییم اقتصاد جهانی بر اقتصاد ایران تاثیر نمی گذارد. رکود در اثر ایجاد تغییرات در قمیت و تقاضا ایجاد می شود. در اثر ایجاد شرایط رکودی، تقاضا پایین می آید و قیمت نیز کاهش می یابد. وقتی تقاضا برای خرید فولاد و قیمت فولاد در کشور کاهش یابد، فولاد با قیمت پایین وارد کشور می شود که در این زمان مگر می توانیم بگوییم رکود بر روی کشور ما بی تاثیر بوده است.

اقتصاد ایران برای فاصله گرفتن از فضای رکودی اقتصاد نیاز به انجام چه اقداماتی دارد؟

رکود اقتصادی دنیا بر اقتصاد ما تا حدی تاثیر داشته است. من معتقدم برای خروج از رکودی که بر اقتصاد کشور سایه افکنده، باید به دو نکته مهم توجه کنیم. ابتدا باید بپذیریم رکود ساختمان جدی است و ساختمان یکی از لوکوموتیو های اقتصادی کشور است و در بسیاری از نقاط دنیا نیز اینچنین است. در صنعت نیز در بسیاری از حوزه ها به خصوص حوزه های مرتبط با ساختمان رکود محسوس است. ما باید شوکی را در بخش ساختمان و پروژه های عمرانی ایجاد کنیم تا این حوزه قدری به حرکت درآید. تزریق پول برای غلبه بر رکود ساختمان در دنیا، به دو بخش خرید خانه و راه افتادن پروژه های عمرانی اختصاص گرفت و تقاضا ایجاد کرد. ما نیز باید هم بخش ساختمان را به هر شکل ممکن فعال کنیم و از سوی دیگر نرخ ارز را تعدیل کنیم.

در شرایط فعلی بانک ها برای ارایه تسهیلات ضعیف هستند و قدرت وام دهی بانک ها تحلیل رفته است. به نظر شما در این شرایط، راهکارهای مقابله با کمبود سرمایه و نقدینگی چیست؟

یکی از بهترین راه ها که در کشورهای دیگر به خوبی استفاده می شود و در ایران نیز چند سالی از آغاز فعالیت آن می گذرد، بورس است. به نظر من راه اندازی و ایجاد بورس در کشور کار موفقی بوده و بورس کشور نسبت به تجربه ای که دارد هم اکنون در شرایط خوبی قرار گرفته است. با فعال شدن بورس سرمایه های مردم به مسیر درست و مولد در اقتصاد یعنی تولید انتقال می یابد و بورس مردم را به صورت مستقیم وارد فعالیت های اقتصادی می کند. ولی اگر به آسیب شناسی بورس کشور بپردازیم متوجه می شویم علیرغم همه پیشرفت ها، بورس کشور با این مشکل مواجه است که حتی برخی فعالان اقتصادی کشور هم با مفاهیم و عملکرد بورس آشنا نیستند. متاسفانه در ایران بر روی اولویت هایی که داریم کار فرهنگی و نرم افزاری نمی کنیم و مردم که مخاطبان اصلی بورس هستند، اطلاعات کمی از آن دارند و باید رسانه ملی، روزنامه ها و غیره بر روی این مساله بیشتر کار کنند. دانشگاه ها نیز باید در زمینه آموزش بورس و نحوه حضور درست و فعال در آن به دانشجویان وارد عمل شوند. در کشورهای پیشرفته حتی افراد کم سواد هم به خوبی با بورس آشنا هستند و اگر سرمایه ای داشته باشند به بورس می برند. ما نیز باید مردم را در قالب برنامه های نرم افزاری با این مفهوم آشنا کنیم تا نقدینگی در دست مردم که اثرات تورمی شدیدی دارد به بخش تولید منتقل شود تا هم به پویایی بخش اقتصاد و تولید کشور کمک کند و هم مردم نیز از سرمایه گزاری خود سود ببرند.

به نظر شما، بورس راه حل خوبی برای جذب منابع در دوران رکود اقتصادی هست؟

بله، بورس به معنای مشارکت مردم در فعالیت های اقتصادی است. اگر مردم با بورس به خوبی آشنا گردند و به آن ورود پیدا کنند و سرمایه های خود را به جریان تولید اقتصادی وارد کنند، علاوه بر سودی که به صورت مستقیم می برند، جلوی رشد تورم نیز گرفته می شود و به جریان تولید در کشور کمک می شود که به نفع اقتصاد کشور است و می تواند در هم شکننده شرایط رکودی حاکم باشد.

هم اکنون از صنایع فعال در استان اصفهان، کدام یک وارد بورس شده اند؟

اکنون صنایع پتروشیمی استان به بورس وارد شده و از شرکت های فولادی نیز فولاد مبارکه وارد بورس شده که اکنون از وزنه های بورس است. ذوب آهن نیز متقاضی ورود است و به زودی به صنایع حاضر در بورس می پیوندد.

آیا می توان به بازار سرمایه در کل و به فرابورس در حالتی ویژه تر به عنوان محلی برای حل مشکلات صنایع نگاه کرد؟

به نظر من باید مقدمات کار فراهم شود و باید در قانون بورس و فرابورس از تجربیات بین المللی استفاده کنیم. زیرا قوانین ما در این زمینه به شدت کلی است. در صورتی که در بورس لندن و غیره در جزئیات قوانین دقیقی حول محور حفظ حقوق سهام دار دارند که به هر حال حقوق سهام دار به شدت رعایت می شود.

بازار فرابورس ایران، بازاری تحت نظارت دقیق سازمان بورس و اوراق بهادار است که حضور در آن معرفی و شناخت شرکت در سطح ملی را ایجاد کرده و مزایای متعددی دیگری برای شرکت های پذیرفته شده فراهم می کند. هم اکنون فرابورس فضای خوبی برای شرکت هایی که هنوز توانایی ورود به بورس را ندارند فراهم کرده است که به اعتقاد من در این زمینه تاکنون ضعیف عمل کرده ایم و نیاز به اقدامات بیشتر حس می شود.

آیا اتاق بازرگانی اصفهان در زمینه معرفی بورس به فعالان صنعتی و اعضای اتاق، اقدامی انجام داده است؟

تاکنون در این زمینه کمتر فعالیت داشته ایم ولی فکر خوبی است که بتوانیم با سازمان بورس و اوراق بهادار هماهنگی هایی داشته باشیم و روی این موارد هم اقداماتی داشته باشیم. همچنین اتاق بازرگانی اصفهان در برگزاری همایش فرابورس با چند ارگان دیگر مشارکت دارد که به اعتقاد من نقطه خوبی برای آغاز فعالیت ها در این حوزه است.