“بستر سازی؛ نیاز اولیه صنعتی سازی مسکن“

دیگر صنعتی‌سازی مسکن به مانند قبل، مهجور و ناشناس نیست و به جرات می‌توان گفت که امکان دسترسی به سهم ۲۰ درصدی ساخت مسکن صنعتی دست یافتنی است و توانسته ایم فضای لازم برای تحقق آن را در اموری نظیر فرهنگ‌سازی و توسعه و ترویج استفاده از فناوری های نوین ساختمانی جامه عمل بپوشانیم.

تردیدی نیست که یکی از بخش‌های مهم که مستقیما نقش اساسی در زندگی مردم دارد، مسئله مسکن و کمبود آن در مقایسه با انتظارات و نیازهای مردم است. این نکته‌ای است که تمام مسئولان و مردم بر آن وقوف کامل داشته و از آن آگاه هستند. از طرفی نرخ بالای رشد جمعیت در دهه اول انقلاب و فقدان برنامه های مناسب برای تامین مسکن دهک های کم درآمد جامعه، منجر به عدم توان پاسخگویی به تقاضای مورد نیاز گردیده است. برای حل این مشکل راه حل های مختلفی پیشنهاد می‌گردد لیکن ازآنجایی که این راه حل ها مبتنی بر نگاه سنتی به مقوله مسکن است و تجدیدنظر جدی در نوع نگاه حاصل نشده، بالطبع جوابگوی حل مشکلات این عرصه نیز نبوده است. از این رو مهمترین مسأله ای که بایستی درخصوص رفع مشکل مسکن به آن پرداخت، مسئله تغییر رویکرد نسبت به موضوع و حل آن ازمنظری دیگر است.

نگاه موثر به صنعتی سازی ساختمان و مسکن به عنوان یک ضرورت ملی همان تغییری است که باید ابتدا درتفکرات برنامه ریزی و فرهنگی به وجود بیاوریم.

با اتکاء به شیوه‌های جدید که مبتنی بر فن آوری های نوین ساختمانی است و با حرکت به سمت صنعتی سازی ساختمان نه تنها توانایی پاسخگویی به تقاضای فعلی جامعه وجود خواهد داشت، بلکه در سرعت ساخت، کیفیت و قیمت تمام شده ساختمان نیز تاثیرات مثبتی خواهد گذاشت. صنعتی سازی ساختمان را می توان از جمله عوامل مهم در افزایش تولید و برقرارکننده تعادل میان عرضه و تقاضا در بازار دانست که نقش بسزایی در قیمت‌ها نیز بدون شک خواهد داشت و این تغییر نگرش ضرورتی انکار ناپذیر است..

بارها تاکید شده است که سیستم‌ها و فرآیند صنعتی‌سازی ساختمان ناظر بر کلیه فعالیت‌های مرتبط با طراحی‌، فناوری‌ها، روش‌های ساخت و ساز و تولید کارخانه‌ای قطعات و اجزای ساختمانی است که با رعایت موازین علمی به طور انبوه و بر اساس استانداردهای مدولار و زنجیره‌ای و رعایت الزامات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و موازین توسعه پایدار انجام می‌گیرد، ضمن آنکه هدف از صنعتی سازی ساختمان نیز بالا بردن سرعت تولید و افزایش سهم تولیدات کارخا‌نه‌ای و کاهش سهم اجراء و تبدیل آن به نصب و مونتاژ می باشد که از نتایج و آثار آن می توان به سبک‌سازی، مقاوم‌سازی، صرفه‌جوئی در مصالح، کاهش مصرف انرژی در دوران ساخت و بهره‌برداری‌، کاهش دوره ساخت و در نتیجه کا‌هش هزینه‌های ساخت و ساز و بهره‌برداری از ساختمان اشاره کرد.

در مطلع بحث، ادعا کردیم که بسیار زودتر از آنچه که تصور می‌شد توانسته‌ایم در مسیر رسیدن به اهداف مقرر البته در عرصه آموزش و فرهنگ سازی و همچنین ایجاد احساس نیاز به صنعتی سازی اقدامات قابل توجهی صورت گرفته است.

شاید البته عده‌ای بر این باور باشند که تحقق برنامه یعنی پیشرفت فیزیکی و هرکاری به جز این هم پذیرفتنی نیست. حال آنکه به واقع اگر زیرساخت و پیش‌نیاز اجرای کار فراهم نباشد، پیشرفت فیزیکی معنا نمی‌یابد چه بسا بارها برای شروع روشی جدید در کشور تنها به اقدامات فیزیکی بسنده شده و بدون بستری سازی فرهنگی و اطلاع رسانی دچار شکست یا کندی در رواج و استقبال از آن مواجه بوده ایم. در حقیقت نفس صنعتی‌سازی مسکن هم بیان‌کننده همین اصل است؛ چرا که حدود دو سوم از کار در ساخت صنعتی مسکن و ساختمان در کارخانه صورت می‌گیرد و آنچه که به عنوان پیشرفت فیزیکی و در محل اجرای پروژه صورت می‌گیرد تنها حدود یک سوم حجم کار را در بر می‌گیرد.

امروز، جای بسی خوشحالی است که نگاه صنعتی‌سازی در مسکن و ساختمان میان انبوه سازان، صنعتگران و عموم متقاضیان مسکن در حال نهادینه شدن است و می‌تواند نوید دهنده این مهم باشد که تا چندی دیگر پروژه‌های بیشتری با این روش در کشور اجرایی شود و بتوانیم عقب ماندگی گذشته در بخش مسکن را تا حدودی جبران نماییم. همکاری و نزدیکی ۳ وزارتخانه مسکن و شهرسازی، صنایع و معادن و تعاون درتحقق این طرح عظیم ملی در کنار همکاری نهادهای دیگری نظیر بانک‌ها تاکنون توانسته چرخ این صنعت جوان را در کشور خوب بگرداند. البته شکی نیست که هر تکنولوژی تازه‌ای در آغاز ورود خود با دافعه مواجه می‌شود و بی تردید موانع نیز پیش بینی نشده ای در ابتدای تحقق آن وجود خواهد داشت.

اما با عنایت به نامگذاری این سال و با تلاش و کار مضاعف می توان چرخه این صنعت جوان را در کشور حرکت داد که به همین منظور تهیه و آماده سازی نقشه راه، آماده سازی اذهان عمومی، اعلان دلایل تغییر نگاه سنتی به صنعتی و فواید استفاده از این روش برای منابع ملی و عموم مردم و کشوراز جمله مواردی است که نیاز به فرهنگ‌سازی گسترده دارد و در آن زمان است که صنعتی سازی مسکن در مسیر صحیح و عزم ملی حرکت خواهد نمود.

صنعتی‌سازی مسکن در سال ۸۸ توانست جای خود را در بین متخصصین و فعالان مسکن بیابد و بسیاری از مشکلات ساختاری خود را حل نماید از این رو می‌توان روزهای پیش رو را روزهای حرکت در عرصه‌های پیشرفت فیزیکی دانست و امیدوار بود تا روز به روز سهم صنعتی سازی مسکن در کشور افزایش یافته و مردم و کشور از فواید آن منتفع گردند.

مهندس سیدحسن قلعه‌نویی

مدیرعامل و رئیس هیات‌مدیره شرکت مدیریت پروژه‌های ساختمانی ایران (مپسا)