پتروپارس در فازهای 27و28 پارس جنوبی

پتروپارس از اندازه شرکت‌های ایرانی نفت و گاز عبور کرد؛ در بررسی اندازه شرکت‌ها همواره دو موضوع مدیریت اثربخش و کیفیت تکنولوژی و نیروی انسانی مورد سنجش تحلیل‌گران بین‌المللی قرار می‌گیرد. پتروپارس در آزمونی بزرگ و در اولین تجربه خود در مقیاس بین‌المللی توسعه اولین فاز گازی پارس‌جنوبی را در کارنامه افتخاراتش به ثبت رساند. سازمان نیروی انسانی، پشتیبانی و اداری پتروپارس در سال‌های ورود به پروژه فاز یک با ادبیات هدایت طرح‌های بزرگ بیشتر آشنا شد و در فاصله اندکی از سوی شرکت ملی نفت ایران برای توسعه فازهای ۴ و ۵ پارس‌جنوبی در کنار یکی از بزرگترین کمپانی‌های نفتی ایتالیایی به نام «انی» قرار گرفت و توانست در تجربه‌ای موفق با قواعد کار تیمی در توسعه حوزه انرژی آشنا شود. پروژه ۴ و ۵ در لایه مشترک پارس‌جنوبی در زمانی زودتر از موعد مقرر به بهره‌برداری رسید و همکاران کنسرسیوم مورد تشویق شرکت ملی نفت قرار گرفتند، پتروپارس در تکاپوی جدیدی قرار گرفت. از سال‌های حضور دکتر غلامرضا منوچهری، پتروپارس در صحنه داخلی گوی رقابت را از دیگر شرکت‌ها ربوده است. دلایل فنی مشخصی در تحلیل این موضوع وجود دارد. پتروپارس در کمتر از یک دهه گذشته حرکت و جنبش خاصی از خود نشان داده است.

از یک سو، سهم پژوهش و تحقیقات (R&D) را جهت بهبود مستمر فناوری در متن عملیات صنعتی خود افزایش داده و ورود به بازارهای رقابتی را بر محور توسعه دانش قرار داده است.

این شرکت به ویژه با تاسیس انستیتو نفت و گاز پتروپارس نشان داد که تحرکات جدید لازمه مطالعات چندوجهی و کاربرد آن در سیستم‌های اجرایی است.

پتروپارس گرچه شرکتی دولتی قلمداد می‌شود اما قواعد انضباطی بخش خصوصی را در سازمان خود نهادینه کرده است، با وارد شدن در مگاپروژه فازهای ۶، ۷، ۸ پارس‌جنوبی، سازوکار همکاری‌های بین‌المللی در بافت رفتاری این شرکت ایجاد شده است، پتروپارس نه تنها بازارهای داخلی که با نفوذ در بازارهای بین‌المللی به ویژه در دو کشور ونزوئلا و آنگولا همپای برخی رقبای آسیایی و اروپایی به توسعه ادامه می‌دهد.

مدیریت شرکت پتروپارس و نیروی انسانی کارآمد خود برای تبدیل شدن به یک شرکت بزرگ نفتی برنامه‌های متعددی دارند. ما با غلامرضا منوچهری، مدیرعامل شرکت پتروپارس درباره توانمندی‌های امروز پتروپارس و برنامه‌های توسعه‌ای این شرکت گفت‌وگویی انجام داده‌ایم.

وی در پاسخ‌های خود به نقش اجرای استانداردهای بین‌المللی اهمیت زیادی می‌دهد و معتقد است پتروپارس با سرفصل قرار دادن این اصل کیفی برای تبدیل شدن به یک شرکت بزرگ نفتی خیز برداشته است.

***

آقای دکتر در ابتدا مایلم با توجه به تجارب چندساله شما در صنعت نفت بپرسیم که، مهم‌ترین توانمندی‌های شرکت پتروپارس را نسبت به رقبا در چه حوزه‌هایی می‌دانید و به نظر شما چه قواعدی لازم است تا در این دسته از شرکت‌ها رعایت شود؟

آنچه که می‌تواند صنعت نفت را توسعه داده و در یک سطح رقابتی نگه دارد، رقابتی کردن و کیفی کردن انجام کار در بخش‌های بالادستی است.

این رکن، اکتشاف میدان‌های جدید، توسعه بهتر و سریع‌تر میدان‌ها و استفاده از آخرین روش‌ها برای حفظ سقف تولید را هم در برخواهد داشت. نقش‌آفرینی در خصوص تعیین قیمت‌های نفت و گاز، مشارکت فعال روند عرضه و تقاضا در سطح بین‌المللی و مشخصا برای ایران، هماهنگی سیاسی و اقتصادی با اوپک و بازار نفت تنها در سایه اهتمام به کیفیت و ورود به صحنه‌های رقابتی میسر خواهد شد. پتروپارس هم طبیعتا برای اینکه به چنین توانی دست یابد، توسعه بخش مهندسی در عرصه بالادستی صنعت نفت را مورد توجه جدی قرار داده است. پتروپارس در سطح گسترده‌ای به بخش حفاری توجه کرده و توانسته است رکوردهای قابل توجهی که حتی در منطقه هم بی‌نظیر بوده است به ثبت برساند اما بخش حفاری همچنان به عنوان یکی از چالش‌های اساسی در بخش دریا خودنمایی می‌کند. خوشبختانه با روندی که در بخش حفاری فاز ۱۲ از سوی شرکت پتروپارس صورت گرفت تا حدود زیادی بخش از مشکلات کاهش یافته و با اعمال مدیریت صحیح کنترل پروژه، کنترل ریسک، برنامه‌ریزی، ارائه انواع سرویس‌های فنی و خدمات پشتیبانی توانمندی‌ بهتری به دست آمده است.

امروز نقشی که انی و استات اویل در برخی فازهای پارس‌جنوبی برعهده گرفته بودند بر عهده پتروپارس گذاشته شده و این شرکت توانسته است در زمینه اجرای جکت‌های و سکوها و همین‌طور لوله کف دریا با اشراف فنی بر عملکرد پیمانکاران همکار وارد عمل شود. پتروپارس در بخش میان‌دستی به پشتوانه مهندسی مکانیک، برق، ساختمان، زمین‌شناسی و ... می‌تواند بسته اجرایی مجموعه عملیات پروژه را با موفقیت به انجام برساند، اکنون به راحتی می‌توان گفت که پتروپارس در زمینه‌های مهمی همچون مهندسی پایه، مهندسی تفصیلی و اجرا به خوبی تقویت شده و همین‌طور در بخش راه‌اندازی و بهره‌برداری از پروژه‌ها توانسته است مهندسان کارآمدی تربیت کند.

پتروپارس امروز با استاندارد بین‌المللی کار می‌‌کند، از جمله اینکه ما موضوع مهم مدیریت پروژه را در مجموعه شرکت در اولویت قرار دادیم تا بتوانیم ده‌ها پروژه را همزمان در بخش‌های مختلف بالادستی، میان‌دستی و پایین‌دستی انجام دهیم.

ما در زمینه بهره‌برداری (operation) باید بتوانیم طرح‌ها را به صورت کاراتری پیش ببریم. شرکت پتروپارس با تکیه بر دانش فنی، نیروی انسانی کارآمد و اعمال استانداردهای بین‌المللی توانسته است به تجربیاتی برسد که یک سرزمینی نفتی- گازی را به میدانی در حال تولید تبدیل کند. این مهارت و قابلیت پتروپارس است اعتقاد ما این است که اعمال روش‌های سختگیرانه برای پیاده‌سازی و رعایت استانداردهای بین‌المللی بهترین مکانیزمی است که می‌تواند شرکت‌ها را به سمت انجام مشارکت‌هایی با کیفیت در اجرای طرح‌ها و پروژه‌ها سوق دهد.

پتروپارس برای نفوذ در بازارهای بین‌المللی و صادرات خدمات فنی و مهندسی چه اقداماتی انجام داده و تاکنون تا چه حد موفق بوده است؟

ما تاکنون انرژی زیادی را برای جهانی شدن مصرف کرده‌ایم.

مجموعه برنامه‌های ما منجر به ورود پتروپارس به بازارهای انرژی آمریکا و آفریقای جنوبی شده است. ما اکنون به دانش شناخت «بلوک‌ها» رسیدیم شرایط واگذاری نوع قراردادها را می‌شناسیم و بنابر تجربیات پتروپارس در بازار داخلی ایران، این دسته از کشورهای متقاضی همکاری با ما نیز به خوبی پتروپارس را می‌شناسند. اما نکته‌ای مهمی وجود دارد و آن اینکه به هر حال دوران فرصت‌های طلایی در بخش نفت گذشته و اینکه فکر کنیم در ورود به پروژه‌ها صاحب میدان‌های بزرگ با شرایط عالی خواهیم شد وجود ندارد. امروزه نه تنها هفت خواهران نفتی نظیر تگزاکو، توتال، شل، بی پی که از پشتوانه سیاسی در جذب پروژه‌ها برخوردارند بلکه اکنون شاهد آن هستیم که شرکت‌های سطح دوم جهان هم از کشورهایی چون کانادا، استرالیا، اسپانیا، برزیل، اماراتی‌ها، کویتی‌ها و سعودی‌ها به میدان رقابت وارد شده‌اند تا امتیازات نفتی بگیرند. پتروپارس خوشبختانه به لحاظ فنی صاحب صلاحیت خوانده می‌شود و از کشورهای آفریقایی و آسیای‌میانه هم پیشنهاداتی دارد اما متاسفانه منابع پولی و موضوع تامین مالی هم بسیار مهم است، حجم پروژه‌ها بالاست و ریسک پروژه‌ها هم افزایش یافته است. به عبارت بهتر شرکت‌ها با شانس ۳۰درصدی در پروژه‌ها مواجهند. پتروپارس اکنون از لحاظ ساختاری و مدیریتی به‌گونه‌ای نیست که بتواند به‌رغم پیشنهادات مختلف از کشورهای جهان وارد پروژه‌های پرریسک شود، بنابر این سعی کردیم که محتاطانه عمل کنیم پتروپارس بلوک خوبی در کشور آنگولا دارد و در بازار سودان هم برای توسعه یک بلوک نفت وارد مطالعات شده است.

ما در آمریکای‌جنوبی به‌ ویژه در کشور ونزوئلا مسیری طولانی را طی کرده‌ایم در میدان آیاکوچو با موفقیت خوبی پیش رفتیم اما چون نیاز به سرمایه‌گذاری بزرگی داشت بلوک کوچکتری به نام دوبوکوبی به پتروپارس واگذار شد، هدف از این ارائه این طرح، افزایش تولید این حوزه نفتی توسط شرکت پتروپارس است که قرار است قرارداد آن در سفر آتی رییس‌جمهور به کشور ونزوئلا امضا شود.

در هر صورت ما در کشورهایی چون بولیوی، کوبا، نیکاراگوئه وارد فازهای مطالعاتی شدیم که پیش‌بینی می‌شود پتروپارس بتواند در آینده نزدیک به بازارهای جدیدی وارد شود.

ما شرکتی را به صورت مشترک با شرکت نفت ونزوئلا برای انجام پروژه‌های مشترک تشکیل داده‌ایم و قرار است علاوه بر حضور ما در ونزوئلا و طرفهای ونزوئلایی در ایران، در ساخت یک میدان ذخیره میعانات گازی در چین نیز همکاری کنیم. ما در ساخت پالایشگاهی در کشور سرویه با همکاری ونزوئلا اقدام خواهیم کرد.

چه پیش‌نیازی را برای حضور در عرصه‌‌های بین‌المللی لازم دارید؟

امروزه یکی از چالش‌های مهم مسائل سیاسی است که بر معادلات پولی و بانکی دو یا چندجانبه سایه افکنده است. بانک‌های داخلی به اندازه کافی تسهیلات نمی‌دهند. واقعیت امر این است که ما بین‌المللی کار نمی‌کنیم. با این حال فکر می‌کنم درها بسته نیست و بنابر تجربه اندوخته‌ای که در پتروپارس وجود دارد می‌توانیم سطح حضور در رقابت‌های بین‌المللی را افزایش دهیم.

با گذشت یک دهه از حضور پتروپارس در صنعت نفت، آیا امروز توانایی لازم را برای رهبری (Leader) پروژه‌های بزرگ نفت و گاز دارید؟

بله. کشور به ما فرصت داد که در پروژه‌های گازی تمرین کنیم و البته که یک تمرین چند میلیارد دلاری که پتروپارس توانست در بیش از ۱۰میلیارد دلار پروژه دستاوردهای زیادی را داشته باشد، مجامع بین‌المللی، امروز پتروپارس را به عنوان یک برند بین‌المللی و رفتار شناخته شده بین‌‌المللی می‌شناسند.

به همین دلیل ما توانستیم پروژه فاز۱۲پارس‌جنوبی را که در سطح پروژه‌های بزرگ بین‌المللی به دست آوریم. رهبری این پروژه در اختیار ما قرار دارد و این محصول اعتماد تجربیات ما است.

البته ما گلایه داریم که چرا بیشتر پروژه نگرفتیم و چرا بیشتر به ما کار ندادند، چرا که این روند لازمه پیشرفت بیشتر ما بود. فکر می‌کنم بالاترین فناوری در بخش نفت، شناخت دیسیپلین (شخصیت و جایگاه) شرکت‌ها و اعضای کار و پیوند دادن و زنده کردن مجموعه فعال در هر پروژه باشد، پتروپارس این توان را پیدا کرده و معتقد است که در کشور ما بخش‌های مختلف توان انجام کارهای خاص را دارند این برای کشور ما امتیاز خوبی است که با استفاده از شناخت صحیح منابع داخلی، پروژه‌ها را از صفر تا مرحله پیشرفته پیش ببرد. پتروپارس در هر مرحله پیمانکارانی را به کار دعوت می‌کند تا بتواند سهم بیشتری را از پروژه‌ها دریافت کند. فکر می‌کنم با توجه به نقش و اهمیت کار مهندسی، پتروپارس در این جریان خوب حرکت کرده است. طراحی بخش مهمی است که هم هزینه اجرا و هم هزینه بهره‌برداری را کاهش می دهد. ما در مهندسی از نظرات و مشاورت شرکت‌های خارجی استفاده می‌کنیم. در بخش ساخت تجهیزات هم رو‌به ‌رشد هستیم ولی به لحاظ وزنی درصدی ۵۰-۵۰ در خصوص تامین تجهیزات وجود دارد.

هنوز بعضی چیزهایی را که خیلی زودتر می‌خواهیم از خارج می‌گیریم.

ما در مدیریت پروژه توان خوبی داریم ولی اگر بخواهیم کار ۳۰ساله را ۳ساله انجام دهیم این امکان وجود ندارد و پروژه سه ساله را سه ساله انجام می‌‌دهیم. نقاط ضعف پتروپارس را در سال‌های گذشته از بین بردیم و آنها را پل می‌کنیم تا با عبور از آن به سطوح پیشرفته‌ای برسیم. البته باید در این کار استمرار باشد که روند دستیابی به توسعه و پیشرفت قطع نشود. در هر حال با حمایت‌های دولت و مجلس تجربه‌های پتروپارس به هم گره خورده و در حال پیشرفت است.

برای اداره پروژه و مسائل مرتبط جامعیت نظر کارفرما هم مهم است. طراحی کلی با کارفرماست. کارفرما باید این قابلیت را داشته باشد. لذا نمود بخشی از قابلیت‌ها به ثبات و توان ما برمی‌گردد. مثلا در جایی که از لحاظ تامین مالی دچار محدودیت هستیم لازم است تا با سازوکارهای داخلی، حمایت‌های لازم در مسیر دستیابی به توسعه صورت گیرد.

آقای دکتر! موضوع حضور هندی‌ها در فاز ۱۲ به کجا رسید؟ آنها بالاخره شریک شما خواهند شد؟

هندی‌ها در حال رفت‌وآمد و جمع‌بندی نظرات کارشناسی خود هستند شاخه بین‌المللی ONGC و مجموعه وابسته به هند و جا در این پروژه احتمالا با ما همکاری خواهند کرد. فکر می‌کنم که از این به‌بعد باید تصمیم سیاسی بگیرند که آیا مایل به همکاری هستند یا خیر. البته حضور آنها همراه با مشارکت در بخش‌های پایین‌دستی فاز ۱۲ یعنی طرح ایران ال ان جی است که هندی‌ها برای عقد قرارداد دراز مدت بایستی با شرکت ایران ال ان جی به توافق برسند.

توافقنامه‌های مربوط به این پروژه در سفر مدیرعامل شرکت ملی نفت به هند امضا شده اما قرارداد بایستی در قالب قرارداد تفضیلی در مرحله بعد امضا شود.

کشور ونزوئلا چطور؟ آنها به فاز ۱۲ خواهند آمد؟

ونزوئلا علاقه‌مند است در ۱۰درصد فاز ۱۲ حضور یابد آنها در ازای حضور در این پروژه، بلوک تازه‌ای را هم در دریای کارائیب به پتروپارس پیشنهاد داده‌اند.

با شرکت گاز پروم به نتیجه‌ای رسیدید؟

خیر با آنها به توافق نرسیدیم.

گفته می‌شود پتروپارس تصمیم دارد در میدان‌های خشکی حوزه شرکت نفت مناطق مرکزی وارد شود. این موضوع صحت دارد؟

بله؛ ما پیشنهاداتمان را به شرکت نفت مناطق مرکزی هم دادیم چون مقیاس پروژه‌های نفت مرکزی خیلی بالا نیست و با تامین مالی می‌توانیم این طرح‌‌ها را توسعه دهیم. امیدواریم امسال بتوانیم کار در این پروژه‌های خشکی را هم شروع کنیم.

بالاخره توسعه فاز ۲۷ و ۲۸ پارس‌جنوبی به پتروپارس سپرده شد یا اینکه شرکت نفت به دنبال شرکت‌های خارجی است؟

خیر، شرکت نفت به پتروپارس اعتماد کرده و توسعه این فازها را به ما سپرده است. براساس گفته‌های مقامات وزارت نفت به احتمال فراوان قرارداد این فازها در حاشیه نمایشگاه بین‌المللی نفت، گاز و پتروشیمی به امضا خواهد رسید. به این ترتیب پتروپارس حضور فراگیری در پروژه‌های گازی پارس‌جنوبی خواهد داشت.