راهبردهای «نفت مناطق مرکزی ایران» برای تحقق برنامه «۵۰۰-۵۰۰»
سرزمین پهناور ایران با برخورداری از تمدن و فرهنگ پربار و غنی یکی از مهم‌ترین کشورهای آسیایی است که با قرار گرفتن در منطقه حساس و سوق‌الجیشی خاورمیانه و خلیج فارس سهم قابل توجهی از منابع عظیم نفت و گاز را در اختیار دارد. منطقه‌ای که دارای ۶۲ درصد ذخایر نفت و ۴۰ درصد از گاز جهان است.
سرزمین پهناور ایران با برخورداری از تمدن و فرهنگ پربار و غنی یکی از مهم‌ترین کشورهای آسیایی است که با قرار گرفتن در منطقه حساس و سوق‌الجیشی خاورمیانه و خلیج فارس سهم قابل توجهی از منابع عظیم نفت و گاز را در اختیار دارد. منطقه‌ای که دارای 62 درصد ذخایر نفت و 40 درصد از گاز جهان است.
یکی از اهداف مهم دست‌اندرکاران صنعت نفت و گاز ایران بهره‌برداری صیانتی از میادین نفت و گاز می‌باشد به همین منظور برنامه گسترده‌ای در قالب طرح‌های کلان ملی در شرکت ملی نفت ایران تدوین شده است. به منظور دستیابی به این هدف مهم و در جهت اجرای سیاست‌های نظام جمهوری اسلامی ایران از جمله کوچک کردن بدنه دولت - تمرکز‌زدایی - افزایش کارآیی و تفویض اختیارات، ساختار شرکت ملی نفت ایران نیز متحول گردید و در این راستا با تاسیس شرکت‌های مختلف روند اکتشاف، توسعه و تولید از ذخایر نفت و گاز سرعت گرفت. بر این اساس شرکت‌های تولیدی در صنایع بالادستی نفت و گاز به دو بخش عمده مناطق دریایی و مناطق خشکی تفکیک شد و مسوولیت توسعه و بهره‌برداری از منابع نفت و گاز بخش وسیعی از فلات ایران به جز حوزه مسوولیت شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب با تاسیس شرکت نفت مناطق مرکزی ایران در سال ۱۳۷۷ به این شرکت واگذار شد و بدین ترتیب فصل جدیدی در تاریخ صنعت نفت ایران آغاز گردید.
شرکت نفت مناطق مرکزی ایران از بدو تاسیس ماموریت یافت تا با بهره‌گیری از تمامی توان فنی- تخصصی نیروهای خود و فن‌آوری‌های روز دنیا از منابع خدادادی نفت و گاز برای رسیدن به افق‌های روشن آینده بهره‌برداری بهینه و صیانتی نماید و در شکوفایی اقتصادی و صنعت نفت کشور سهیم باشد. گستردگی حوزه جغرافیایی فعالیت‌های این شرکت موجب شد تا برای سرعت بخشیدن به اجرای طرح‌ها و برنامه‌های مرتبط با توسعه میادین جدید و افزایش تولید میادین تحت بهره‌برداری شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، مسوولیت بهره‌برداری از میادین نفت و گاز را به سه شرکت بهره‌برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی، غرب و شرق واگذار کند.
شرکت بهره‌برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی
با تاسیس شرکت بهره‌برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی بهره‌برداری از میادین نفت‌وگاز پنج استان جنوبی ایران به عهده این شرکت با مرکزیت شیراز گذاشته شد. با توجه به تعدد و گستردگی میادین در استان‌های فارس، بوشهر، هرمزگان، کهکیلویه و بویر احمد و چهار محال و بختیاری این شرکت موظف شد خوراک پالایشگاههای گازی فراشبند، فجر، سرخون و پارسیان را تامین کند. همچنین تامین و ارسال بخشی از گاز تزریقی مورد نیاز میدان نفتی مارون، تامین خوراک پالایشگاه بیدبلند در ماه‌های سرد سال و ارسال میعانات گازی از پالایشگاه فراشبند به پالایشگاه نفت شیراز و یا پالایشگاه گاز فجر از دیگر وظایف شرکت بهره‌برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی است. بخش قابل توجه گاز این شرکت از چهار منطقه عملیاتی نار / کنگان، آغار / دالان، پارسیان، قشم و سرخون شامل ۱۰میدان گازی آغار، دالان، نار، کنگان، تابناک، گورزین، سرخون، هما، وراوی و شانول تولید می‌شود. علاوه بر سهم قابل توجه تولید گاز در این شرکت، با راه‌اندازی میادین نفتی سروستان و سعادت‌آباد و خشت در سال‌جاری بهره‌برداری از میادین نفتی نیز به این شرکت اضافه خواهد شد. در حال حاضر میزان متوسط تولید روزانه گاز این شرکت
۲۱۵ میلیون مترمکعب و تولید میعانات گازی حدود ۶۷ هزار بشکه در روز می‌باشد. حداکثر تولید گاز و مایعات گازی این شرکت در سال ۸۸ به ترتیب حدود ۲۵۳ میلیون مترمکعب در روز و ۵/۷۶ هزار بشکه در روز بوده است.
شرکت بهره‌برداری نفت و گاز شرق
دومین شرکت زیر مجموعه نفت مناطق مرکزی ایران از ابتدای سال ۱۳۷۹ با هدف تولید، تفکیک اولیه و انتقال گاز و میعانات گازی به منظور تامین خوراک پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد در منطقه شرق ایران با مرکزیت مشهد مقدس شروع به فعالیت نمود. حوزه فعالیت این شرکت در حال حاضر استان خراسان رضوی است. تولید گاز و میعانات گازی از میدان خانگیران و میدان مشترک مرزی گنبدلی در سرخس از مهم‌ترین فعالیت‌های این شرکت می‌باشد. گاز تولیدی این شرکت تامین‌کننده نیاز گاز واحدهای خانگی و صنعتی استان‌های خراسان شمالی و رضوی، مازندران، گلستان، سمنان و گیلان و نیز واحد پتروشیمی خراسان و سوخت نیروگاه نکاء در شمال ایران است. متوسط تولید گاز و مایعات گازی این شرکت در حال حاضر به ترتیب حدود ۴۵ میلیون مترمکعب در روز و ۸/۱ هزار بشکه در روز می‌باشد. حداکثر تولید گاز و مایعات گازی این شرکت در سال ۱۳۸۸ به ترتیب ۵۸ میلیون مترمکعب در روز و ۳/۳ هزار بشکه در روز بوده است.
شرکت بهره‌برداری نفت و گاز غرب
یکی از سه شرکت زیر مجموعه شرکت نفت مناطق مرکزی ایران در ساختار جدید شرکت ملی نفت ایران می‌باشد که حوزه فعالیت آن ۵ استان کرمانشاه، ایلام، لرستان و قم با تقسیم‌بندی جدید استان قم مستقیم زیر نظر ستاد است و بخش‌های شمالی استان خوزستان می‌باشد که فعالیت رسمی خود را از ابتدای سال ۱۳۷۸ با تولید روزانه حدود ۸/۵۲ هزار بشکه نفت آغاز نمود که پس از شروع فعالیت و با انجام اقدامات عملیاتی و مهندسی تولید نفت روند ی صعودی پیدا نمود به نحوی که در حال حاضر ظرفیت تولید حدود ۱۴۷ هزار بشکه در روز می‌باشد. اکثر میادین تحت بهره‌برداری این شرکت در نوار مرزی غرب کشور واقع شده که تعدادی از آنها نظیر نفت شهر و پایدار غرب با کشور همسایه عراق مشترک می‌باشند، با در نظر گرفتن وسعت جغرافیایی میادین تحت پوشش، این شرکت فعالیت‌های بهره‌برداری خود را در سه منطقه عملیاتی متمرکز نموده است. اخیرا نیز مجموعه تسهیلات تولید گاز میدان تنگ بیجار جهت تامین خوراک پالایشگاه گاز ایلام و گاز مصرفی شبکه سراسری غرب کشور مجددا در مدار تولید قرار گرفته است.
طرح‌های عمده اجرا شده و در دست اجرا
از طرح‌ها و پروژه‌های بزرگی که نقش حیاتی در اقتصاد کشور داشته و توسط این شرکت پیگیری و راه‌اندازی شده است می‌توان به احداث پالایشگاه پارسیان دو با ظرفیت حدود ۴۰ میلیون مترمکعب در روز، طرح توسعه میدان‌های گازی وراوی، شانول، هما با تولید روزانه ۴۰ میلیون مترمکعب در روز، احداث اولین ایستگاه تقویت فشار گاز در میادین گازی کشور واقع در میدان نار و طرح اضطراری و فشرده حفاری و بهره‌برداری از ۱۷ حلقه چاه گازی با توان تولید روزانه ۲۵ میلیون مترمکعب گاز اشاره نمود. همچنین عملیات مهار فوران چاه گازی کنگان ۲۳ که بر اثر رانش زمین رخ داد بدون نیاز به تکنولوژی خارجی و مشاوره آنان با همت کارکنان صنعت نفت محقق گردید تا در صفحات غرور آفرین کارنامه درخشان این شرکت به ثبت رسد. لازم به ذکر است که طی سال‌جاری و سال آینده قریب ۵۲ طرح و پروژه از جمله طرح احداث ایستگاه جمع‌آوری گازهای همراه و توسعه واحد بهره‌برداری چشمه خوش، حفاری ۷۷ حلقه چاه گازی و نفتی، احداث ردیف فرآورش ۳۵ هزار بشکه‌ای میدان پایدار غرب در واحد بهره‌برداری چشمه خوش، احداث و راه‌اندازی طرح ذخیره سازی گاز در میدان سراجه قم، احداث واحدهای بهره‌برداری و انتقال نفت
میدان‌های سروستان، سعادت‌آباد و خشت، احداث سیستم پمپاژ و انتقال نفت سرکان ماله کوه به تلمبه خانه برداسبی، توسعه و راه‌اندازی میدان‌های نفتی آبان، سومار و شاخه تکمیل و راه‌اندازی پروژه جامع مخابرات میادین تابناک / هما / شانول / وراوی، تکمیل و راه‌اندازی ایستگاه برق کمپ ایثار، طراحی بخش بالادستی و پایین دستی توسعه میدان گشوی جنوبی، پاکسازی میادین مین در حوزه عملیات غرب کشور به میزان ۸۵ میلیون متر مربع، تکمیل احداث مخازن ۱۲۰ هزار بشکه‌ای ذخیره سازی نفت در سبز آب، احداث مخازن ذخیره نفت سقف شناور در پالایشگاه شیراز و توسعه فضای سبز در اطراف تاسیسات نفتی و گازی و محل کمپ‌های اداری و رفاهی بخشی از کارهای انجام شده یا در دست اجرا می‌باشد.
تحقق رکورد تولید ۳۱۵ میلیون مترمکعب گاز تا پایان برنامه چهارم
با نگاهی به عملکرد شرکت نفت مناطق مرکزی ایران شاهد رشد فزاینده و روزافزون فعالیت‌ها و تولید محصولات این شرکت هستیم به طوری که در بدو تاسیس که میزان تولید گاز ۱۴۶ میلیون مترمکعب در روز و تولید نفت خام۸/۵۲ هزار بشکه در روز بوده است، به لطف خداوند و همت کارکنان، هم اکنون تولید گاز به رقم رکورد ۴۵/۳۱۴ میلیون مترمکعب در روز رسیده است که مرهون اجرای به هنگام طرح‌های استمرار و نگهداشت تولید در چهارده میدان گازی، بهره‌برداری همزمان و بلاوقفه از ۲۱۸ حلقه چاه گازی، راه‌اندازی ایستگاه تقویت فشار نار و شروع مجدد بهره‌برداری از میدان گازی تنگ بیجار می‌باشد. تولید نفت نیز افزایش یافته و هم اکنون حدود ۱۴۷ هزار بشکه در روز می‌باشد.
تولید ۵۰۰-۵۰۰ گاز و نفت تا پایان برنامه پنجم
تحقق شعار ۵۰۰-۵۰۰ با هدف رسیدن به تولید روزانه ۵۰۰ میلیون مترمکعب گاز و ۵۰۰ هزار بشکه نفت تا پایان برنامه پنجم در برنامه کاری شرکت نفت مناطق مرکزی ایران قرار دارد و یقینا طی سال‌های پیش رو همه تلاش و کوشش مدیران و کارشناسان مصروف این امر خواهد شد.
در ابتدای تاسیس، شرکت نفت مناطق مرکزی ایران در سال ۱۳۷۷ دارای ۱۸ میدان تولیدی بود که تا پایان سال ۱۳۸۸ تعداد میادین تحت بهره‌برداری شرکت به ۲۴ میدان افزایش یافت. جهت تحقق شعار ۵۰۰ -۵۰۰، لازم است با اجرای طرح‌های توسعه میادین جدید نفت و گاز این تعداد در پایان برنامه پنجم به ۵۴ میدان افزایش و همچنین گستره فعالیت شرکت از نه استان تولیدی کنونی به ۱۱ استان تولیدی کشور تسری یابد.
طرح‌های عمده در دست اجرا :
* طرح توسعه میدان گازی و ساخت پالایشگاه گشوی جنوبی
* طرح توسعه ۱۶ میدان نفتی
* طراحی و احداث کارخانه گاز و گاز مایع ۳۱۰۰
* طرح توسعه فاز دو میدان گازی تنگ بیجار
* طرح توسعه میدان گازی دی
* طرح توسعه میدان گازی سپید زاخور
* طرح احداث پالایشگاه گازی میادین دی و سپید زاخور
* طرح ذخیره‌سازی گاز در مخازن سراجه و شوریجه خانگیران
* طرح‌های مستقل غرب
* طرح‌های استمرار تولید نفت و گاز
* برنامه احداث منازل مسکونی در شهرهای کرمانشاه به تعداد ۶۰ واحد، بندر عباس به تعداد ۹۶ واحد، سرخس به تعداد ۱۹۵ واحد، لامرد به تعداد ۲۰۸ واحد، کازرون به تعداد ۵۴ واحد و شیراز به تعداد ۹۲ واحد طرح‌ها و پروژه‌های عمده اجرا شده
* تکمیل و راه‌اندازی کامل طرح توسعه میادین گازی هما، شانول، وراوی در بخش بالا دست با ظرفیت تولید روزانه ۴۰ میلیون مترمکعب گاز
* توسعه میدان گازی تابناک با تولید روزانه ۴۰ میلیون مترمکعب گاز
* احداث فاز اول پالایشگاه گازی پارسیان ۲ با ظرفیت روزانه ۴۰ میلیون مترمکعب گاز
* راه‌اندازی و بهره‌برداری از فاز اول توسعه میدان گازی تنگ بیجار با ظرفیت روزانه ۷ میلیون مترمکعب گاز
* راه‌اندازی و بهره‌برداری از طرح احداث واحد بهره‌برداری و نمکزدایی نفت شهر با ظرفیت روزانه ۱۵ هزار بشکه در روز
* راه‌اندازی و بهره‌برداری از طرح احداث نمکزدایی چشمه خوش با ظرفیت روزانه ۷۵ هزار بشکه در روز
* احداث ایستگاه تقویت فشار گاز نار با ظرفیت اسمی ۴۰ میلیون مترمکعب در روز
* اجرای طرح اضطراری حفاری ۱۷ حلقه چاه به منظور تثبیت و افزایش تولید زمستان با تولید روزانه ۲۵ میلیون مترمکعب گاز
* راه‌اندازی و بهره‌برداری از طرح جامع مخابراتی به منظور پوشش میادین گازی و نفتی در ۱۱ استان
* احداث کمپ عملیاتی و پشتیبانی مشترک میادین شانول و هما (ایثار)، ساختمان اداری کرمانشاه جهت استقرار ستاد شرکت غرب در شهر کرمانشاه، مجتمع مسکونی ۱۲۲ واحدی شهید تند گویان در ایلام، مجتمع‌های اداری و مسکونی منطقه نار(مجتمع میلاد).
* اجرای پروژه‌های بخش استراحتگاه / سایت اداری / انبارها / محوطه‌سازی مناطق عملیاتی تابناک، آغار و دالان و لامرد
* احداث جاده‌های دسترسی به تاسیسات، چاه‌ها و خطوط انتقال میدان گازی تابناک
* عملیات موفقیت‌آمیز مهار چاه گازی کنگان ۲۳
* احداث و راه‌اندازی پمپ‌های چند فازی در غرب
فریبرز فرشاد- مدیر منابع انسانی مهدی فکور- مدیر امور فنی محمدرضا نقیبی- مدیر تولید و پشتیبانی
علیرضا ضیغمی- مدیر عامل عبدالباقی غفرانی-قائم مقام مدیر عامل محمود برزو- مدیر مهندسی و ساختمان
محمدرضا مهدی‌پور- مدیر عامل نفت و گاز شرق فریبرز انصاری-رییس امور حقوقی و قراردادها سیروس شفیعی سروستانی- مدیر تدارکات وعملیات کالا
عبدالرحیم ترابی‌زاده- مدیر برنامه ریزی احمد سراجی- مدیرعامل زاگرس جنوبی
