چگونه درست بنویسیم(۲)

گاهی اوقات ما در نوشته‌هایمان به ویژه در جمله‌های کوتاهی که پشت‌سر هم می‌آیند برای آسان‌تر شدن کار، فعل‌های آن را حذف و به آوردن آخرین فعل بسنده می‌کنیم. به طور مثال ممکن است اینگونه بنویسیم: «کاغذها را با دقت بررسی، تا و در کیف گذاشت».

در این جمله، فعل مناسب برای بررسی و تا «کردن» است حال آنکه با این کار فعل «گذاشت» برای آنها متصور شده است. این خطای صورت گرفته در دستور زبان فارسی، حذف فعل بدون قرینه نامیده می‌شود که از اشتباه‌های تقریبا تکراری در نوشته‌های مختلف است. البته بسیاری از خطاهای نوشتاری به علت تکرار بسیار و مورد استفاده قرار گرفتن در رسانه‌ها شکلی عادی به خود گرفته است، ولی واقعیت این است که با توجیه رایج‌ بودن، نمی‌‌توان واژه‌ها و مفاهیم اشتباه را وارد زبان کرد. یکی از این اشتباه‌های رایج به کار بردن واژه شگفت‌‌انگیز به جای شگفتی‌انگیز است. واژه شگفت‌ به معنای تعجب، اسم است ولی شگفتی صفت است بنابر این به کار بردن ترکیب شگفتی‌انگیز درست است. واژه زیبا‌شناسی هم از آن کلمه‌های نادرست رایج است، زیباشناسی یعنی علم شناخت یک فرد زیبا اما زیبایی‌شناسی علم شناخت زیبایی‌ها است.
افعال دوجزیی هم بعضی وقت‌ها محل اشکال می‌شوند.
وقتی افعال دوجزیی هستند حتما باید بین آنها حرف ربط«و» استفاده شود مثل گفت‌و گو، رفت و آمد، شست و شو، دید و بازدید، زد و خورد، جست و جو و ... پس به‌ کار بردن واژه گفتگو، جستجو و شستشو اشتباه‌ است. به کار بردن وجه وصفی افعال مثل برده، رفته، خورده، دیده، داده، گرفته و ... به جای صیغه گذشته فعل هم درست نیست.
به عنوان مثال کاربرد این جمله:«او دست فرزندش را گرفته و از مدرسه بیرون آمد» اشتباه است.
استفاده از واژه‌های ریاست، مدیریت و معاونت به جای فاعل جمله هم از اشتباه‌های متداول به‌ویژه در نامه‌های اداری است. به این ترتیب اگر مخاطب ما شخص است باید بنویسیم: معاون، رییس و مدیر. اما اگر مسوولیت فرد مدنظر ما است می‌توانیم بنویسیم حوزه ریاست، حوزه معاونت و...
کاربرد واژه رییس‌جمهوری هم از آن دسته کلماتی است که محل بحث بسیار است. برخی استادان ویراستاری بر این باورند از آنجا که رییس‌جمهور به معنای ریاست بر تمامی مردم نیست باید به جای آن از واژه رییس‌جمهوری استفاده کنیم، چرا که این واژه به معنای رییس یک شیوه حکومتی با عنوان جمهوری است.