توسعه صنعت در گرو توسعه محیط‌زیست است

سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران به عنوان متولی ایجاد و توسعه شهرک‌های صنعتی در کشور و بانی صنعت سبز در کشور، با بهره‌گیری از حداکثر توان خود درصدد توسعه هر چه بیشتر صنعت از طریق ساخت شهرک‌های صنعتی جدید و توسعه شهرک های صنعتی موجود می‌باشد.

توسعه‌ای که شهرک‌های صنعتی در پی دستیابی به آن است، توسعه پایدار و همه جانبه بوده و عمیقا به این واقعیت معتقد است که بدون حفظ محیط‌زیست توسعه هر صنعتی توسعه تک بعدی و ناپایدار خواهد بود.
به همین جهت سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران جهت دستیابی به توسعه پایدار، سیاست‌های زیر را در زمینه محیط‌زیست مد نظر قرار داده و سیاست‌ها و تمهیداتی را در کلیه شهرک‌های صنعتی به اجرا درآورده است که به شرح ذیل ارائه می‌شود:
-مکان‌یابی شهرک‌های صنعتی با توجه به ملاحظات زیست‌محیطی
-انجام ارزیابی زیست‌محیطی قبل از احداث شهرک‌های صنعتی بالاتر از ۱۰۰هکتار
-استقرار و بهره‌برداری از سیستم‌های مدیریت زیست‌محیطی و تولید پاک‌تر.
-تصفیه و استفاده مجدد از فاضلاب واحدهای صنعتی مستقر در شهرک‌های صنعتی
-پالایش و کنترل آلودگی هوا در شهرک‌های صنعتی تا حد استانداردهای زیست‌محیطی
-ایجاد سیستم های مدیریت مواد زائد و بازیافت
-توسعه فضای سبز در داخل و اطراف شهرک‌های صنعتی تا دستیابی به حد قابل قبول
با عنایت به طرح‌های زیست‌محیطی اجرا شده، تاکنون موارد ذیل محقق شده است:
- ۱۲۷ تصفیه‌خانه فاضلاب در شهرک‌های صنعتی استان‌های مختلف کشور در مراحل مختلف طراحی، اجرا و بهره‌برداری می‌باشد. ارزیابی فنی و اقتصادی روش‌های مختلف تصفیه، انتخاب شیوه بهینه تصفیه فاضلاب، بررسی نقشه‌های سازه‌ای، مکانیکی، برقی، اسناد مناقصه و متره و برآورد این تصفیه‌خانه‌ها توسط دفتر محیط‌زیست این سازمان انجام می‌شود.
- ۵۳ تصفیه‌خانه فاضلاب در شهرک‌های صنعتی به مرحله راه‌اندازی و بهره‌برداری رسیده است. مجموع ظرفیت متوسط مدول اول این طرح‌ها بیش از ۶۷۰۰۰مترمکعب در روز است. با بهره‌برداری از این طرح‌ها بیش از ۶۵۰۰واحد صنعتی فعال در شهرک‌های صنعتی تحت پوشش تصفیه‌خانه فاضلاب قرار گرفته‌اند. برای احداث این تصفیه‌خانه‌ها بیش از ۳۰۰میلیارد ریال هزینه صرف شده است. همچنین کلیه طرح‌های مذکور به آزمایشگاه آب و فاضلاب مجهز شده و نگهداری و بهره‌برداری از آنها توسط شرکت‌های خصوصی (با به‌کارگیری نیروهای متخصص) در حال انجام است.
-همچنین عملیات اجرایی ۳۹ تصفیه‌خانه فاضلاب در شهرک‌‌های صنعتی در حال انجام است. مجموع ظرفیت مدول اول این طرح‌ها بیش از ۳۳۰۰۰مترمکعب در روز می‌باشد. با بهره‌برداری از این طرح‌ها بیش از ۲۴۰۰واحد صنعتی فعال دیگر در شهرک‌های صنعتی تحت پوشش تصفیه‌خانه فاضلاب قرار خواهند گرفت. برآورد هزینه‌های اجرایی این تصفیه‌خانه‌ها بیش از ۴۰۰میلیارد ریال می‌باشد.
-مطالعات مرحله اول و دوم طراحی ۳۴ تصفیه‌خانه فاضلاب دیگر در شهرک‌های صنعتی نیز توسط مشاورین ذی‌صلاح در دست اقدام بوده و طبق برنامه زمان بندی در حال انجام مراحل مختلف مطالعاتی است. این طرح‌ها نیز به تدریج وارد مرحله عملیات اجرایی خواهد شد. با بهره‌برداری از این طرح‌ها بیش از ۱۸۰۰۰مترمکعب در روز به ظرفیت تصفیه‌خانه‌های فاضلاب در حال بهره‌برداری شهرک‌های صنعتی اضافه خواهد شد.
-اجرای شبکه جمع‌آوری فاضلاب در ۲۱۰شهرک صنعتی در سراسر کشور
-گازرسانی به ۱۲۳شهرک صنعتی در جهت کاهش آلودگی هوا
-انجام مطالعات ارزیابی کمی و کیفی پسماندهای شهرک‌های صنعتی برای ۲شهرک صنعتی
-مکان‌یابی محل دفن بهداشتی مواد زائد برای ۵شهرک صنعتی
-اجرای طرح تولید پاک‌تر برای نمونه در شهرک صنعتی اشتهارد
-توسعه فضای سبز در شهرک‌های صنعتی تا دستیابی به یک حد قابل قبول با کاشت سالانه بیش از ۸۰۰هزار اصله نهال. لازم به ذکر است در این راستا تاکنون بیش از ۱۰میلیون اصله نهال در شهرک‌های صنعتی غرس شده و نگهداری می‌شود. ضمنا با توجه به اقدامات انجام شده مجموع مساحت فضای سبز ایجاد شده در شهرک‌های صنعتی بالغ بر ۳۸۰۰هکتار می‌باشد.
با مدول‌بندی تصفیه‌خانه‌ها (متناسب با فعالیت واحدهای صنعتی) ظرفیت آنها تعدیل شده و بدین ترتیب از صرف هزینه‌های اضافی جلوگیری می‌شود. ظرفیت مدول اول این تصفیه‌خانه‌ها که در دستور کار قرار دارد، بین ۱۰۰ تا ۱۳۰۰متر مکعب در روز و میزان آلایندگی آنها از نظر شاخص آلودگی COD بین ۲۰۰۰ تا بیش از ۳۰۰۰۰ میلی‌گرم در لیتر می‌باشد. نوع فرآیند در این تصفیه‌خانه‌ها بسته به شرایط آب و هوایی، میزان زمین، امکانات، شرایط منطقه و سایر متغیر‌ها بوده و شامل سیستم‌هایی نظیر برکه‌های تثبیت، لاگون‌های هوادهی، لجن فعال دو مرحله‌ای، لجن فعال شده چسبیده، لجن فعال هوادهی گسترده (ممتد) و SBR در بخش هوازی و سیستم‌هایی نظیر لاگون‌های بیهوازی، UASB، UABR، UAFB و Contact Process در بخش بیهوازی می‌باشد. در طراحی تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهرک‌های مازاد، عدم وابستگی به تجهیزات خاص الکترونیکی، سادگی در نگهداری و بهره‌برداری با توجه به ملاحظات واقع‌بینانه کشور و قابلیت شوک‌پذیری بالا در مقابله با تخلیه ناگهانی فاضلاب‌های صنعتی توجه خاص شده و سعی شده است طراحی‌ها بر این اساس انجام شود.
علاوه بر موارد فوق برای فعالیت‌های ذیل نیز برنامه‌ریزی و اقدام شده است:
-بررسی وضعیت پیشرفت فیزیکی عملیات اجرایی تصفیه‌خانه با انجام بازدیدهای مکرر و متناوب و تاکید بر اتمام به موقع طرح‌ها طبق برنامه زمانبندی
-بررسی وضعیت پیشرفت مطالعات طراحی تصفیه‌خانه‌ها با تشکیل جلسات متناوب دو هفته یکبار طبق برنامه‌ زمانبندی
-انجام بازدید از شهرک‌های صنعتی استانی‌ و جمع‌آوری اطلاعات وضعیت و میزان کارآیی شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب و تصفیه‌خانه‌ها
-ایجاد سیستم مناسب جهت بهره‌برداری از تصفیه‌خانه‌ها با تهیه دستورالعمل‌های نمونه‌برداری و راهبری برای کادر تصفیه‌خانه‌ها به تفکیک تصفیه‌خانه‌های شهرک‌های مختلف
-کنترل وضعیت تخلیه پساب واحدهای صنعتی (استفاده از کنتور و منهول‌های ویژه جهت اندازه‌گیری‌ها و نمونه‌برداری‌های لازم)
-برنامه‌ریزی و اولویت‌بندی برای طراحی و اجرای تصفیه‌خانه فاضلاب در ۱۵۰شهرک صنعتی دیگر طی پنج سال آتی
-استقرار سیستم مدیریت زیست‌محیطی ایزو ۱۴۰۰۰ در سه تصفیه‌خانه فاضلاب در شهرک‌های صنعتی کشور
-استفاده از سیستم آبیاری تحت فشار صرفه‌جو برای آبیاری فضای سبز در شهرک‌های صنعتی
-غرس نهال‌های مقاوم در ایجاد توسعه فضای سبز در شهرک‌های صنعتی
-ایجاد پارک‌ها و بوستان‌های کوچک، اجرای طرح‌های مبلمان شهری، استفاده از گونه‌های زینتی و چمن‌کاری جهت زیباسازی و تلطیف محیط در شهرک‌های صنعتی
-آموزش رابطین و کارشناسان زیست‌محیطی استان‌ها با برگزاری دوره‌های آموزشی و جلسات سه ماه یکبار بحث و تبادل نظر بین آنها
- بررسی مطالعات ارزیابی زیست‌محیطی شهرک‌های صنعتی (برای شهرک‌های صنعتی با وسعت بیش از یک‌صد هکتار و شهرک‌های صنعتی واقع در محدوده مناطق ویژه زیستی)
- بررسی‌های موردی کنترل آلودگی هوا در شهرک‌های صنعتی
- تهیه و چاپ کتابچه علمی/کابردی آشنایی با بهره‌وری سبز در صنعت با تیراژ ۵۰۰۰جلد برای برگزاری کارگاه‌های آموزشی صنعت و محیط‌زیست برای مدیران واحدهای صنعتی مستقر در شهرک‌ها
- تهیه و چاپ کتابچه علمی/ کاربردی آشنایی با راکتورهای بافل‌دار بی‌هوازی در تصفیه فاضلاب‌های صنعتی (با ارائه تجربیات کاربردی در شهرک‌های صنعتی) با تیراژ ۵۰۰۰ جلد جهت انتقال تجربیات تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهرک‌های صنعتی به جامعه علمی کشور
-ظرفیت‌سازی بخش‌خصوصی کشور در زمینه طراحی، اجرا و بهره‌برداری از تصفیه‌خانه‌های فاضلاب صنعتی
-حرکت به سوی جنبه‌های دیگر مسائل زیست‌محیطی شهرک‌ها نظیر بهینه‌سازی در مصرف انرژی در واحدهای صنعتی مستقر در شهرک‌ها، تولید پاک‌تر، بهره‌وری سبز و ...
ضمنا با توجه به اقدامات زیست‌محیطی صورت گرفته طی پنج سال گذشته، در مجموع ۱۷ لوح صنعت سبز (شهرک صنعتی سبز) توسط سازمان حفاظت محیط‌زیست به شهرک‌های صنعتی سراسر کشور اهدا شده و به پاس تلاش‌های زیست‌محیطی انجام شده در سال ۸۴، جایزه دوم ملی محیط زیست ایران توسط ریاست وقت سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور به سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران اهدا گردید.