صادرکنندگان باید مدال شجاعت بگیرند

اکسیس تجارت بین‌الملل (سهامی خاص)- مدیرعامل: مهرداد منوچهری نایینی
این شرکت در سال ۱۳۸۳ با هدف ایجاد بستر تشکیلاتی و مالی مناسب جهت صادرات پسته با کیفیت بالا تاسیس و از نخستین روزهای شکل‌گیری خود اقدام به راه‌اندازی انبار و واحد تولیدی پسته در شهرستان رفسنجان نموده و همزمان فعالیت‌های بازاریابی و فروش خود در سطح بین‌المللی را آغاز کرد. حاصل برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته و تلاش شبانه‌روزی مدیریت و پرسنل زحمتکش شرکت طی چند سال گذشته رشد قابل ملاحظه صادرات و دستیابی به بازارهای مصرف در ۱۸ کشور جهان بوده است.

صادرکننده نمونه سال ۸۶
موارد ذیل از جمله عوامل مهم در توفیق این شرکت می‌باشند:
هدفمندی و برنامه‌ریزی موثر، ایمان و عزم راسخ مدیریت جهت نیل به اهداف تعیین شده، به کارگیری پرسنل مجرب و دلسوز، روحیه کارگروهی، نوآوری، استفاده از روش‌های نوین بازاریابی، ریسک‌پذیری، مشتری محوری.
شرکت اکسیس تجارت برای نخستین بار است که صادرکننده نمونه کشور می‌شود احساس‌تان چیست؟
از این بابت بسیار خوشنود هستم و احساس رضایت قلبی توام با غرور دارم. قطعا بهره‌گیری از رهنمود‌های دوست بزرگوارم جناب آقای اکبر امین که از تجار معروف و خوشنام در صنعت خشکبار دنیا هستند و همدلی همکاران خوبم از‌جمله جناب آقای محسن حیدری‌پور در کسب این موفقیت موثر بوده است.
زمینه فعالیت شما صادرات پسته است. جایگاه این محصول در ایران و دنیا کحاست؟
مقوله صادرات غیر نفتی به عنوان یکی از مهم‌ترین مولفه‌های اقتصادی در همه کشورها مطرح است. در اقتصادهای وابسته به نفت نظیر کشور ما با توجه به اهمیت حفظ منابع نفتی برای نسل‌های آینده همچنین به دلیل نامشخص بودن درآمدهای نفتی که غالباً تحت تأثیر روابط سیاسی قرار می‌گیرد بحث صادرات غیرنفتی همواره مورد نظر کارشناسان اقتصادی و مسوولان مملکت بوده است.
در این رهگذر صادرات خشکبار بالاخص پسته از مهم‌ترین حلقه‌های زنجیره صادرات غیرنفتی ایران بوده که سالانه درصد بسیار بالایی از درآمد غیرنفتی کشور را به خود اختصاص می‌دهد. بد نیست بدانیم در سال گذشته قریب به ۳/۱‌میلیارد دلار صادرات خشکبار داشته‌ایم که از این میزان نزدیک به ۰۶/۱‌میلیارد دلار مربوط به صادرات پسته به مقصد حدود ۸۰کشور دنیا بوده است. از طرف دیگرگفته می‌شود در حال حاضر بیش از یک‌میلیون نفر در مناطق مختلف کشور به امر تولید، تجارت، فرآوری و صادرات پسته مشغول هستند. بنابراین نقش تأثیرگذار پسته به عنوان یکی از مهم‌ترین اقلام صادرات غیر نفتی و تاثیرگذاری آن در عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی بسیار روشن است. لذا پرداختن جدی به مسائل و مشکلات موجود و رفع موانع حاضر بر سر راه صادرات پسته بسیار ضرورت دارد
ارزیابی جناب‌عالی از ظرفیت‌های تولیدی و صادرات پسته در کشور چیست؟
متوسط برداشت پسته در مزارع ایران حدود ۲/۱ تن در هکتار است. این رقم در آمریکا که بزرگ‌ترین رقیب ایران و دومین تولیدکننده پسته جهان است ۴تن در هکتار است. قابل توجه اینکه در مملکت ما باغاتی وجود دارند که با رعایت اصول علمی‌کشاورزی حتی تا ۱۱ تن در هکتار هم محصول می‌دهند. اینها بیانگر این واقعیت‌اند که چنانچه اقدامات اصولی و به موقع از طرف مسوولان و کشاورزان صورت گیرد ظرفیت‌های بسیار خوبی برای افزایش بهره‌وری و ارتقای میزان تولید در واحد سطح موجود است.
خوشبختانه مصرف خشکبار از جمله پسته در سطح دنیا به دلیل روشن شدن خواص غذایی آن به‌نحو چشمگیری در حال افزایش است. با توجه به برخی مزیت‌های پسته ایران از قبیل تنوع و طعم آن می‌توان به افزایش سهم ایران در بازارهای دنیا امیدوار بود. البته به شرط افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های تولید و رعایت اصول بهداشتی و استانداردهای بین‌المللی.
رقبای تجاری کشورمان (مثلاً آمریکا و شرکت پسته کالیفرنیا) در سال‌های اخیر به صورت برنامه‌ریزی شده بخش عمده‌ای از بازار تجارت پسته را در اختیار گرفته اند. برنامه‌ریزی‌های ما با آنها چه تفاوت‌هایی دارد؟
به طور کلی به نظر می‌رسد صنعت پسته آمریکا به‌رغم جوان بودن آن به صورت منسجم‌تر و هماهنگ‌تر عمل می‌کند. طی ۶ ماهه اول سال جاری آمریکا یی‌ها با کاهش قابل ملاحظه قیمت‌های خود و عرضه پسته خود با قیمت ۴۰۰ تا ۵۰۰‌‌دلار ارزان‌تر از پسته ایرانی، متأسفانه موفق شدند تا سهم خود در بازارهای اروپا‌، چین و روسیه و برخی از کشور‌های دیگر را به یکباره افزایش داده و راه پسته ایران به این بازارها را ببندند. امسال برای اولین بار در تاریخ، پسته آمریکا توانست حتی به کشور هندوستان که از دیر باز جزو مشتریان پر و پا قرص و وفادار به پسته ایران بوده راه پیدا کند.
نکته دیگر اینکه کشاورزان آمریکا یی به طور فعالانه‌تری از طریق تشکل‌ها ی صنفی خود به بازاریابی می‌پردازند. شعار آنها این است که هر کس پسته را می‌کارد باید به فکر یافتن بازار مصرف آن باشد. این تشکل‌ها که با کمک مالی خود کشاورزان اداره می‌شوند از قدرت چانه‌زنی بالایی در داخل و خارج از آمریکا برخوردارند.
مزیت پسته آمریکا نسبت به پسته ایران میزان آلودگی کمتر افلاتوکسین و تولید بیشتر در واحد سطح است. آنها با به کارگیری سیستم‌های مکانیزه مدیریت کشاورزی دائما در فکر افزایش بهره‌وری هستند. این نکته بسیار مهمی‌است که ما هم باید بدان توجه وی‍‍‍‍ژه‌ای داشته باشیم.
با توجه به سیر صعودی هزینه‌های تولید در کشور ما از قبیل انرژی، حمل‌ونقل‌، نیروی انسانی و غیره و با عنایت به مشکل کمی‌ و کیفی آب در مناطق پسته‌خیز ایران به نظر می‌رسد ادامه سرمایه‌گذاری در امر توسعه سطح زیر کشت پسته نه تنها قابل توصیه نبوده بلکه خود می‌تواند طی چند سال آینده بر مشکلات موجود بیفزاید. تلاش و تمرکز ما باید بیشتر به سمت و سوی بهبود کیفیت، کنترل و کاهش هزینه‌های تولید و قیمت تمام‌شده از طریق افزایش بهره‌وری باشد.
کم‌توجهی به قیمت و کیفیت محصول، قدرت رقابت صادرکننده را در عرصه‌های جهانی کاهش می‌دهد. در کنار این دو عامل می‌بایستی از تکنیک‌های مناسب و به روز بازاریابی و فروش نیز استفاده نمود.
کشورمان از نظر کدکس در اروپا بازمانده و چندان توجهی به آن ندارد. تاثیرات این غفلت را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
عدم توجه جدی به کیفیت محصولات صادراتی و استانداردهای غذایی بین‌المللی و اقدامات به‌موقع در این زمینه باعث از دست دادن بازارهای موجود، همچنین اعمال محدودیت‌های بیشتر از سوی مقامات بهداشتی کشورهای خریدار می‌گردد.
مساله افلاتوکسین در پسته موضوعی بسیار جدی است که نباید با بهانه‌های مختلف از قبیل ربط دادن آن به مسائل سیاسی و غیره از آن گذشت. «کدکس» مرجع تدوین و تصویب یک سری استاندارد‌های بین‌المللی مربوط به تعیین میزان مجاز آلاینده‌ها در محصولات غذایی است. کدکس در حال حاضر مشغول بررسی و تدوین این استانداردها درمورد پسته، بادام، کشمش ایران و همچنین برخی از اقلام خشکبار سایر کشور‌ها نظیر ترکیه، برزیل، استرالیا است و قرار است این اقدامات در هفتمین اجلاس کدکس در اوایل سال آینده نهایی و ابلاغ گردد. چنانچه فشارهای اتحادیه اروپا به کدکس منجر به تصویب قوانین سختگیرانه‌ای نظیر آنچه در اروپا اعمال می‌شود گردد، صادرات پسته ایران دستخوش مخاطرات بسیار جدی خواهد گردید که رفع و رجوع آن کار بسیار صعبی خواهد بود.
در حال حاضر در کشور ما این موضوع توسط کمیته ملی کدکس پیگیری می‌شود و اقداماتی هم در این زمینه در حال اجراست. از قرار اطلاع طرح جامع که ارتقای کیفیت پسته و تعیین حد مجاز افلاتوکسین که در حال تدوین است.
خلاصه اینکه باید سریع عمل نمود و تا کار از کار نگذشته است دستگاه‌های ذیربط بسیج شده و تمهیدات لازم را بیاندیشند. موضوع جدی است وحفظ موقعیت ایران به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده پسته و ماندگاری در بازارهای موجود در گرو اقدام به موقع در این زمینه است.
سیاست‌های سازمان توسعه تجارت در دولت نهم به کدام سمت‌و‌سو می‌رود ؟
امیدواریم سیاست‌های این سازمان به گسترش و توسعه کیفی و کمی‌ صادرات و افزایش سهم ایران در بازارهای غیر نفتی انجامد.
و سخن پایانی شما؟
امروزه کشاورزی ما بیش از همیشه نیازمند تعامل با مجامع علمی ‌و استفاده از نتایج تحقیقات دانشگاهی و به‌کارگیری روش‌های مکانیزه کاشت و برداشت است. صنعت پسته کشور نیازمند بهره‌جویی از آمار و اطلاعات دقیق و به روز در عرصه‌های تجاری و کشاورزی است. تجار و صادرکنندگان ما برای شتاب بخشیدن به حرکت چرخ صادرات کشور و جهش صادراتی می‌بایست به منابع مالی ارزان و سهل‌الوصول دسترسی داشته باشند. صندوق ضمانت صادرات، شرکت‌های بیمه و بانک‌ها باید راه را هموار کنند.
حمل‌ونقل جاده‌ای کشور باید به نحو شایسته تری در خدمت صادرات کشور باشد. اگر به شما بگویم که امروز ما حتی برای ارسال به موقع یک محموله صادراتی از رفسنجان به بندر عباس دچار مشکل هستیم شاید باور آن مشکل باشد. رییس محترم جمهور در سخنرانی پارسال خود در روز ملی صادرات به‌درستی فضای تجارت جهانی را به بازی فوتبال تشبیه نمودند که حتی ثانیه‌ها در آن اهمیت دارند.
صادر‌کننده ما چگونه می‌تواند در صحنه بین‌المللی با حریفی چون آمریکا دست و پنجه نرم کند در حالی‌که در بحبوحه فصل صادرات بعضا می‌بایستی چندین روز در جست‌وجوی یافتن یک کامیون برای حمل محموله خود از انبار به بنادر جنوبی کشور باشد.
دریافت مجوزات صادراتی از ارگان‌های ذی‌ربط در بسیاری از موارد باعث ایجاد تاخیر در امر صادرات می‌شود، مشکلات بانکی و موانع موجود بر سر راه مبادله اسناد صادراتی از طریق بانک‌های ایرانی و خارجی، ثبات نرخ دلار، پرداخت جوایز صادراتی به‌صورت ناقص و با دو سال تأخیر، همه و همه تنها بخشی از معضلات مبتلابه صادرکنندگان این بخش است.
بگذریم سرتان را درد آوردم. نکته خوب اینجاست که می‌بینیم صادرکنندگان ما با وجود مشکلات فراوان جا خالی نداده و صحنه را ترک نکرده اند. با این اوصاف بی‌ربط نخواهد بود اگر روزنامه محترم دنیای اقتصاد به عنوان جریده پرخواننده پیشنهاد اعطای مدال شجاعت به صادرکنندگان محترم ایران را بدهد.