خـــانـــه ای در یـــک هتـــل
غذاهای لذیذ و آماده، اتاق‌های همواره مرتب، خدمتکارانی در دسترس و آراسته، نگهبانانی فعال و آموزش‌دیده و ساختمانی شیک و تمیز؛ بیشتر از صد سال است که برخی ساکنان شهرهای بزرگ کشورهای صنعتی، این روش جدید از زندگی را پیش گرفته‌اند. آنها در شهرهای بزرگ، گرفتارتر از آن بودند که مثل مردمان اوایل قرن۱۹، به فکر خدمه و احتیاجات آشپزخانه و جزئیات رسیدگی به امور روزانه کودکان باشند. خانه‌های بزرگ و باغ‌های اجدادی‌شان را رها کرده بودند تا در آپارتمان‌هایی زندگی کنند که کنار محل کارشان بود.
غذاهای لذیذ و آماده، اتاق‌های همواره مرتب، خدمتکارانی در دسترس و آراسته، نگهبانانی فعال و آموزش‌دیده و ساختمانی شیک و تمیز؛ بیشتر از صد سال است که برخی ساکنان شهرهای بزرگ کشورهای صنعتی، این روش جدید از زندگی را پیش گرفته‌اند. آنها در شهرهای بزرگ، گرفتارتر از آن بودند که مثل مردمان اوایل قرن19، به فکر خدمه و احتیاجات آشپزخانه و جزئیات رسیدگی به امور روزانه کودکان باشند. خانه‌های بزرگ و باغ‌های اجدادی‌شان را رها کرده بودند تا در آپارتمان‌هایی زندگی کنند که کنار محل کارشان بود.
اواخر قرن نوزدهم میلادی بود که صاحبان صنایع و شرکت‌های بزرگ کشورهای صنعتی، با نیاز تازه‌ای روبه‌رو شدند که اجبار زمانه باعث آن بود. محل کار آنها در مراکز شهرهای بزرگ بود و چون همه کسب و کار مربوط به خودشان بود، ناچار بودند زمان زیادی از روز را مشغول کار باشند. بنابراین برای دیگر جزئیات زندگی وقت کافی نداشتند. در همین سال‌ها بود که ایده «هتل‌برج‌های مسکونی» برای نجات آنها ظهور کرد: هتل‌برج، جایی بود شبیه آپارتمان‌های مسکونی که برای چند سال اجاره داده می‌شد اما خدماتی که در آن ارائه می‌شد، مانند خدمات هتل‌های لوکس آن روزها بود.
وقتی قرن بیستم شروع شد، لندن، نیویورک، پاریس، سان‌فرانسیسکو و برلین از مهم‌ترین شهرهایی بودند که به سرعت به میزبان تعداد زیادی از هتل‌برج‌های غول‌پیکر تبدیل شدند. زندگی در هتل‌ها برای بسیاری از مردم توانمند آن روزگار جذابیت داشت؛ اغلب ساکنان هتل‌برج‌های مسکونی را روسای فروشگاه‌های زنجیره‌ای، کارخانه‌دارها، پزشکان، روسای بانک‌ها، وکلای سرشناس و صاحبان رسانه‌ها تشکیل می‌دادند. آنها آپارتمان‌هایی ۲ تا ۷خوابه را برای زندگی اجاره می‌کردند و میهمانی‌های عظیمی را نیز در تالار محل اقامتشان ترتیب می‌دادند.
آپارتمان‌های مسکونی با خدمات هتلی برای آنها جایی بود که می‌توانستند با طبقه هم‌تراز خود نشست و برخاست داشته باشند. ساکنان این ساختمان‌های مسکونی، صاحب تشخص اجتماعی می‌شدند، آدرس پستی بسیار با پرستیژی داشتند، میهمانانشان را با منظره پنجره خانه‌هایشان شگفت‌زده می‌کردند، می‌توانستند زمان رفت‌وآمد از محل اقامت به محل کار را به کمترین حد برسانند و از خدمتکارانی کمک بگیرند که نیازی نباشد مدام مدیریتشان کنند.
هتل‌برج‌ها از دهه ۱۸۸۰ در نیویورک به وجود آمدند و کمی بعد در بقیه شهرها نیز پا گرفتند. استقبال از این سبک جدید زندگی به قدری زیاد بود که تا سال ۱۹۰۵ تنها در منطقه منهتن در نیویورک حدود ۱۰۰ هتل‌برج مسکونی راه‌اندازی شد. برای کسانی که درآمد کمتری داشتند نیز، ساختمان‌هایی با مدیریت شبیه هتل‌برج‌ها ساخته شد که تأثیر چشمگیری در بهبود سبک زندگی شهروندان داشت.
هتل‌برج‌سازی تا نیمه قرن بیستم سه دوره رونق داشت؛ یک دوره، مربوط به اوایل ورود این پدیده در اواخر قرن نوزدهم میلادی بود.
در دوره دوم، آیین‌نامه‌هایی برای چگونگی ساخت هتل‌برج‌ها توسط نهادهای رسمی ناظر وضع شد و این مکان‌ها از نظر ساختاری نظم بیشتری گرفتند.
دوره سوم نیز در دهه ۱۹۲۰ بود که با رکود اقتصادی اوایل دهه ۱۹۳۰ متوقف شد. با این حال، پس از جنگ جهانی دوم، دوباره هتل‌برج‌نشینی رونق گرفت؛ هتل‌برج‌های قدیمی بازسازی شدند؛ کارخانه‌دارها، مدیران، وکلا و پزشکان دوباره به این مکان‌ها بازگشتند اما این پدیده دیگر رنگ و روی سابق را نداشت. در دهه ۱۹۷۰، بسیاری از هتل‌برج‌ها تغییر کاربری دادند و تعدادی از آنها به خوابگاه دانشجویی، فضاهای آموزشی یا آپارتمان‌های جدا از هم تبدیل شدند ولی جذابیت‌های زندگی در آپارتمان‌هایی با خدمات هتلی باعث شد که دوستداران این سبک زندگی بیکار ننشینند و در سه دهه پایانی قرن بیستم، دوباره این پدیده را در شکل جدیدی، احیا کنند.
هتل‌برج «فورت شلبی» (Fort Shelby) یکی از مهم‌ترین ساختمان‌های تاریخی شهر دیترویت است که در سال۱۹۱۷ ساخته شد و در سال ۱۹۲۷ به ۲۲طبقه توسعه پیدا کرد. این هتل‌برج در سال ۱۹۷۳ تعطیل شد اما اکنون، چند سالی است که بازگشایی شده و اتاق‌های متعددش به ۵۶ واحد آپارتمانی بسیار لوکس تغییر یافته که همه تجهیزات روز دنیا را دارد. هتل‌برج «بوث» (Booth) از دیگر هتل‌برج‌هایی است که در ایالت کانزاس واقع شده و در سال ۱۹۱۲ ساخته شده است. این ساختمان از اواسط قرن بیستم بارها دست به دست شد تا این که حالا، چند دهه است ۸۰ اتاقش به ۲۱واحد آپارتمانی بسیار شیک با امکانات آپارتمان‌های امروزی تبدیل شده و در اختیار ساکنانش قرار گرفته است.
طی بیش از یک قرنی که از عمر هتل‌برج‌های مسکونی در کشورهای توسعه‌یافته گذشته، افراد بسیاری بوده‌اند که برای ۳۰ یا ۴۰ سال در یک واحد آپارتمانی این ساختمان‌ها زندگی کرده‌اند و مثل خانه‌های معمولی مستاجر آنجا بوده‌اند. دلیل آن هم این است که در کشورهای صنعتی، اجاره منزل آسان است و صاحب‌خانه‌ها کمتر به صرافت می‌افتند که مستاجر خود را عوض کنند. البته در کشور ما نیز بسیاری افراد نیازهای زندگی در جایی با ویژگی‌های هتل‌برج‌های کشورهای توسعه‌یافته را احساس می‌کنند اما برای عمومیت یافتن پدیده‌ای مشابه آن در ایران، باید واحدهایی ساخت که مردم مالک آن باشند. دلیلش هم ساده است؛ در کشور ما خرید مسکن جنبه سرمایه‌گذارانه دارد اما با تمام این حرف‌ها، خواه این هتل‌برج‌های ایرانی اجاره داده شوند و خواه به مالکیت قطعی ساکنان در بیایند؛ تمام کارشناسان بر این عقیده‌اند که چنین واحدهایی باید با روش‌های مدیریتی شرکت‌های بزرگ و معتبر دنیا ساخته شوند تا نه تنها در زمینه اجرایی ساخت و ملاحظات فنی بلکه در حوزه طراحی، سرمایه‌گذاری و حتی بهره‌برداری و خدمات پس از فروش نیز تاثیرگذار باشند.
شرکت «هاختیف» (Hochtief) در سال ۱۸۷۳ تاسیس شده و یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های ساختمانی آلمان است که تقریبا در تمام دنیا حتی در چین مشغول ساخت و ساز است. بخش بزرگی از فعالیت‌های هاختیف به ساختن برج‌ها، ساختمان‌های مسکونی، اماکن تجاری و فضاهای عمومی مربوط است. یکی از فعالیت‌های دیگر هاختیف، اجاره دادن و مشاوره املاک است. این شرکت، فقط ساختمان نمی‌سازد؛ بلکه ساختمان را طراحی کرده، مصالح و مواد اولیه را خریده و آن را می‌سازد. وقتی هم ساختمان تمام شد، آن را رها نمی‌کند بلکه در زمینه بهره‌برداری و حتی نوع امکانات و خدمات در ساختمان نیز ایده می‌دهد. مدیران هاختیف اما حالا مثل بسیاری از شرکت‌های ساختمانی بزرگ جهان، دریافته‌اند باید غیر از ساخت، در مراحل قبل و بعد از آن نیز تصمیم‌گیر باشند که یکی از مهم‌ترین این مراحل خدمات پس از فروش است.
شرکت‌های ساختمانی تا اواسط قرن بیستم تنها در زمینه «ساخت» فعال بودند اما اکنون، بسیاری از آنها قراردادهای خود را شامل مراحل مهندسی (Engineering)، تامین وسایل (Procurement) و ساخت (Construction) تنظیم و امضا می‌کنند تا با مدیریتی واحد، بتوانند پروژه را پیش ببرند. یکی از فایده‌های این نوع قراردادها این است که شرکت‌های بزرگ ساختمانی، بیش از پیش وارد بازارکار می‌شوند و می‌توانند با روش‌های مدرن ساخت‌وساز، پروژه را اجرا کنند. در این شرکت‌ها، طراحان با مجریان پروژه همکاری دارند و این تعامل می‌تواند از دوباره کاری جلوگیری کرده و هزینه و زمان ساخت را کاهش دهد.
ورود شرکت‌های بزرگ که طراحان زبردستی هم در اختیار دارند، موجب می‌شود در طراحی ساختمان نیازهای مصرف‌کننده، استانداردهای شهری از نظر زیبایی منظر، آخرین فناوری‌های روز در تجهیزات و مواد و نیازهای زیرساخت‌های شهر و زندگی اجتماعی در نظر گرفته شود. یکپارچگی مدیریت از ابتدا تا انتهای کار نیز می‌تواند باعث کاهش هزینه‌های کل پروژه و برنامه‌پذیری و کنترل پروژه دقیق شود. بسیاری از این شرکت‌ها به قدری توانایی مالی و نیز اعتبار اسمی دارند که حاضرند به راحتی برای ساختمان‌های خود خدمات پس از فروش ارائه کنند.
شرکت‌هایی که در کشورهای توسعه‌یافته به سوی ساخت پروژه‌هایی با این الگو رفته‌اند، اکنون از بزرگ‌ترین شرکت‌های ساختمانی کشورهای خود هستند. شرکتی مثل «بکتل» (Bechtel) که خیلی از مواقع این الگو را پیش گرفته، برای ۱۴ سال متوالی، به عنوان برترین شرکت ساختمانی در ایالات متحده انتخاب شده است یا شرکت «لیینگ اورارک» (Laing O'Rourke) در انگلستان که کاملا شبیه شرکت آلمانی «هاختیف» عمل می‌کند. شرکت «لیتون» (Leightone) در استرالیا، «اسکانسکا» (Skanska) در سوئد و «کاجیما» (Kajima) در ژاپن نیز از بزرگ‌ترین شرکت‌های ساختمانی هستند که به روش EPC کار می‌کنند. حتی در امارات متحده عربی شرکتی مثل «دلفین» (Dolphin) یا در ترکیه شرکت «انکا» (Enka) به همین ترتیب عمل می‌کنند.
روند پیشرفت صنعتی و اقتصادی ایران در دهه‌های اخیر، باعث ایجاد دو نیاز غیرقابل انکار در فرهنگ و نیز ساختار اقتصادی کشور شده است؛ نیازهایی که دهه‌ها پیش در کشورهای توسعه‌یافته احساس شده بود و پدیده‌هایی مانند برج‌های مسکونی با خدمات هتلی برای پاسخ به آنها به وجود آمدند.
اما در اقتصاد امروز ایران، از یک سو می‌بینیم که فعالان اقتصادی، مدیران، پزشکان، چهره‌های اجرایی و کسانی که برای رسیدن به کارهای خود فراغت بیشتری احتیاج دارند، در پی سبکی جدید از زندگی‌‌اند که در آن وظایف روزمره خود را به کاردان‌ها بسپارند و روی کارها و ایده‌هایی متمرکز شوند که برایشان اولویت بیشتری دارد. از سوی دیگر، این افراد در جست‌وجوی نهادهای مطمئنی‌اند که با نیازهای زندگی روزمره آنها آشنا باشند. البته در سال‌های اخیر و با حضور برندهای معتبر در این عرصه، شاهد چنین اطمینانی در بازار شدهایم و اطمینان خریداران به چنین برندهای خوشنامی، دستاوردهای عمده‌ای در پی داشته است. نخست اینکه موجب ارتقای سلیقه مشتریان شده و کار را برای رقبایی که صرفا به سود می‌اندیشند و دل در گرو حفظ کیفیت و ارتقای برند خود ندارند، بسته است و دیگر اینکه کیفیت تولید و خدمات پس از فروش در حوزه ساختمان را معنایی تازه بخشیده است.
برندهای بزرگ در حوزه ساخت‌وساز، با توجه به اعتباری که برای خود کسب کرده‌اند، به کیفیت ساخت‌وساز توجه بسیار بیشتری می‌کنند و چون بسیاری از آنها در مرحله بهره‌برداری از برج‌ها نیز حضور دارند، ناچارند از باکیفیت‌ترین مواد بهره ببرند تا در خدمات پس از فروش دچار مشکل نشوند.
یک برند معتبر ساختمانی که وارد کسب و کار برج‌های مسکونی با خدمات هتلی شده است، برای حفظ اعتبار و محبوبیت خود، چاره‌ای ندارد جز اینکه حتما مشتری‌مداری را در تمامی سطوح رفتاری، فکری و عملکردی خود لحاظ کند و از بهترین ساختارهای سازمانی و ایده‌های فنی و مهندسی روز برای ساخت بهره بگیرد. یادمان نرود این شرکت قرار است تا پایان راه همراه خریدار باشد و فروش واحدها برای آن تازه «آغاز» کار است و نه پایان آن.
مزایای حضور مجموعه‌های معتبر مهندسی در زمینه هتل‌برج‌های مسکونی فقط به این موضوعات محدود نمی‌شود. بررسی کلان ساختارهای اقتصادی و صنعتی کشور ما نیز ضرورت توسعه چنین پدیده‌ای را آشکار می‌کند؛ از منظر منافع ملی و اجتماعی، حضور برندهای معتبر در صنعت ساختمان، می‌تواند باعث کاهش هزینه‌های ساخت و ساز، نگهداری و صرفه‌جویی در هزینه‌های ملی ساختمان شود. مواد باکیفیت، عمر ساختمان را افزایش می‌دهند و امکان بازسازی آن را فراهم می‌کنند و همین یک مزیت به تنهایی می‌تواند موجب صرفه‌جویی بزرگی در سرمایه ملی شود؛ به شرطی که فرهنگ سکونت در برج‌های مسکونی با خدمات هتلی در میان مشتریان نهادینه شود. از سوی دیگر، چون این برندها نگهداری از ساختمان را نیز بر عهده می‌گیرند، باید چنان بنای استانداردی ساخته باشند که هزینه‌های جاری و استفاده انرژی در آن به کمترین حد ممکن برسد. بنابراین مصرف انرژی در سطح ملی نیز می‌تواند از طریق چنین پروژه‌هایی کاهش پیدا کند. در سطح اجتماعی هم توجه برندهای بزرگ ساختمانی به منظر ساختمان و زیبایی بصری آن، باعث ایجاد نوعی نشاط شهری و اجتماعی نیز خواهد شد. برج‌های مسکونی با خدمات هتلی در اقتصاد و صنعت
ساختمان کشور ما، مفهومی تازه‌اند. پس طبیعتا یکی از وظایف دست‌اندرکاران، کارشناسان و علاقه‌مندان این عرصه، تبیین مزیت‌های فردی، اجتماعی و ملی این مفهوم است و بدیهی است که این فرهنگ‌سازی نیازمند تلاش فراوان و صرف زمانی بسیار است. اما از یاد نباید برد که موفقیت‌های اقتصادی و اجتماعی بشری، همواره در گرو اندیشیدن و تامل در مفاهیمی بوده که در بدو ظهور و بروزشان، شاید توجه زیادی برنیانگیخته‌اند. این گزارش اگر توانسته باشد توجه شما را به ابعاد بسیار و گوناگونی جلب کند که مفهوم هتل‌برج‌های مسکونی در اطراف خود پدید می‌آورد، کارش را به درستی انجام داده است.
