گسترش فرهنگ بهره‌وری، توسعه زیرساختهای ارتقاء بهره‌وری، تقدیر از سازمان‌های بهره ور
پس از ابلاغ برنامه چهارم توسعه در سال ۱۳۸۴،سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی (ایمیدرو ) ستادی به نام ستاد بهره وری را برای پرداختن به مقوله بهره وری بوجود آورد تا توجه ویژه ای به بحث بهره وری و بهینه سازی تولید در شرکتهای زیر مجموعه داشته باشد که در نهایت این امر منجر به برگزاری همایش بهره وری معدن و صنایع معدنی شد.
پس از ابلاغ برنامه چهارم توسعه در سال ۱۳۸۴،سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی (ایمیدرو ) ستادی به نام ستاد بهره وری را برای پرداختن به مقوله بهره وری بوجود آورد تا توجه ویژه ای به بحث بهره وری و بهینه سازی تولید در شرکتهای زیر مجموعه داشته باشد که در نهایت این امر منجر به برگزاری همایش بهره وری معدن و صنایع معدنی شد. مهدی پاکدامن دبیر نخستین همایش بهره وری معادن و صنایع معدنی از اهداف این همایش و فعالیتهایی که منجر به انتخاب شرکتهای بهره ور شده است می‌گوید.
هدف از برگزاری همایش بهره‌وری معادن و صنایع معدنی ایران چیست؟
بهره‌وری مقوله‌ای است که در بخش معدن و صنایع معدنی کمتر به آن توجه شده و ضروری است که فعالان بخش معدن و صنایع معدنی به این موضوع توجه ویژه‌ای داشته باشند سازمان توسعه و نوسازی باتوجه به رسالت خود در این بخش سعی کرده است با برگزاری همایش بهره‌وری، فرهنگ بهره‌وری را در بخش نهادینه نماید و سه هدف از برگزاری این همایش مدنظر است که شامل گسترش فرهنگ بهره‌وری، توسعه زیرساختهای ارتقاء بهره‌وری و تقدیر از سازمان‌های بهره ور در حوزه معادن و صنایع معدنی می‌باشد.
چرا سازمان خودش را در زمینه ارتقاء بهره‌وری مسئول می‌داند؟
طبق سیاستهای کلی برنامه پنجم توسعه ابلاغی مقام معظم رهبری حدود یک سوم رشد اقتصادی کشور باید از طریق افزایش بهره‌وری محقق گردد و ماده ۷۹ قانون برنامه پنجم توسعه نیز سازمانها را ملزم به پایش و ارتقاء بهره‌وری نموده است.
با توجه به وجود ذخایر عظیم معدنی در کشور بخش معدن و صنایع معدنی یکی از محورهای اصلی رشد اقتصادی کشور می‌باشد و سازمان نیز اصلی ترین متولی توسعه بخش معدن و صنایع معدنی است. بنابراین ضروری است که سازمان نیز براساس برنامه‌ها و هدف گذاری‌های کلان نظام جمهوری اسلامی برای تامین سهم یک سوم بهره‌وری در بخش برنامه ریزی و فعالیت کند.
سازمان تاکنون چه فعالیتهایی در زمینه بهبود بهره‌وری در شرکتهای زیرمجموعه خود انجام داده است؟
انجام فعالیتهای بهره‌وری در سازمان بعد از ابلاغ برنامه چهارم توسعه در سال ۸۴ با تشکیل ستاد بهره‌وری در سطح سازمان آغاز شد و در اولین گام سازمان با تشکیل کمیته بهره‌وری و تعالی سازمانی با حضور نمایندگان شرکتها سعی در ایجاد ساختار مناسب در سطح سازمان و شرکتها نمود. سپس به منظور اندازه گیری وضعیت بهره‌وری شرکتها در سال ۸۶ پروژه مدیریت جامع بهره‌وری و تعالی سازمانی با هدف ارتقای فرهنگ بهره‌وری در کلیه سطوح سازمانی در ایمیدرو و نیز شرکتهای زیرمجموعه و ساماندهی حرکت بهره‌وری در بخش معدن و اندازه گیری شاخصهای بهره‌وری در ۴ فاز : بستر سازی و ارائه مدل، اندازه گیری بهره‌وری، ارزیابی و تجزیه و تحلیل آماری شاخصهای بهره‌وری، پیشنهاد و اولویت بندی پروژه‌های بهبود بهره‌وری، در سطح ۲۳ شرکت و با اندازه گیری ۴۴ شاخص انجام شد.
با اجرای پروژه و اتمام آن در سال ۸۷، سازمان به این نتیجه رسید که به منظور تعریف و اجرای پروژه‌های بهبود می‌بایست از یک مدل جامع که کلیه حوزه‌های تاثیر گذار و تاثیر پذیر در بهره‌وری را شامل می‌شود جهت ارزیابی وضعیت بهره‌وری شرکتها و تعریف پروژه‌های بهبود استفاده نماید و اقدام به تدوین مدل بهره‌وری ایمیدرو در سال ۸۹ نمود و در حال حاضر شرکتها را براساس این مدل ارزیابی می‌نماید.
چرا سازمان اقدام به تدوین مدل بهره‌وری ایمیدرو نموده است؟
همانطور که اشاره شد بهره‌وری مقوله‌ای فراگیر است که موضوعات متعددی زمینه‌ساز آن می‌باشد و زیرساخت‌ها، الزامات و حوزه‌های مختلف مدیریتی، حقوقی و قانونی، فناوری، منابع انسانی و سرمایه‌ای در آن تأثیر گذار می‌باشد. بر این اساس یک رویکرد راهبردی و راهبری مدیریتی به منظور یکپارچه‌سازی کنترل و پایش فعالیتهایی که به نوعی به ارتقاء بهره‌وری مربوط شده و منجر می‌شوند، مورد نیاز است که این نیاز تنها با تدوین یک مدل متناسب با فعالیتهای بخش معدن و صنایع معدنی پاسخ داده می‌شود.
چرا از مدل‌های استاندارد موجود مانند مدل EFQM و مالکوم بالدریچ و... استفاده نشد؟
مدل بهره‌وری ایمیدرو چندان تفاوت ماهیتی با مدل‌های مذکور ندارد این مدلها مدل‌های عمومی و غیرتجویزی می‌باشند در حالی که با توجه به نیاز تخصصی و سطح بلوغ شرکتهای بخش سازمان می‌بایست مدلی نیمه تجویزی را متناسب با وضعیت بخش مورد استفاده قرار می‌داد. به همین خاطر ضمن الگو‌برداری از این مدلها مدلی اجرایی تر و تخصصی را تدوین نمود.
معیارهای اصلی ارزیابی در این مدل چیست؟
مدل بهره‌وری ایمیدرو از ۴ معیار توانمند ساز تحت عنوان «رهبری و استراتژی»، « سرمایه‌های انسانی»، «منابع سازمانی»، «فرآیندها، محصولات و خدمات» و ۴ معیار نتایج شامل «نتایج مشتریان و جامعه»، «نتایج کارکنان»، «نتایج منابع و فرآیندها» و «نتایج کلیدی بهره‌وری» تشکیل شده است که در هریک از معیارهای توانمند ساز شرکتها به ۲۰ سوال مرتبط با معیار پاسخ می‌دهند و در بخش نتایج در هر معیار شرکتها ملزم به محاسبه ۲۰ شاخص تعیین شده از سوی ایمیدرو می‌باشند.
نحوه ارزیابی شرکتها نیز به مانند مدل‌های سرامدی براساس دریافت پرسشنامه از شرکتها و ارزیابی براساس منطق رادار می‌باشد.
ویژگیهای فرایند ارزیابی جایزه بهره‌وری چیست؟
مهمترین ویژگی این فرایند اتکا به توان کارشناسی داخلی مجموعه شرکتهای ایمیدرو می‌باشد زیرا در تدوین این مدل از تجربیات شرکتهای فعال در زمینه بهره‌وری و تعالی سازمانی موجود در بخش شامل شرکت فولاد مبارکه، ذوب آهن اصفهان، فولاد خوزستان، فولاد خراسان و شرکت ملی فولاد ایران استفاده شد. ویژگی دیگر این حرکت سازماندهی حرکت در سطح بخش معدن و صنایع معدنی شامل شرکتهای دولتی، بورسی و خصوصی می‌باشد. حمایت مدیران ارشد سازمان از این حرکت سیستماتیک و نظام یافته براساس تجربیات موفق را نیز بعنوان یک نقطه قوت می‌توان نام برد.
سازمان علاوه بر ارزیابی شرکتها براساس این مدل خدمات دیگری هم در فرایند جایزه به شرکتها ارائه می‌دهد؟
شرکتهایی که در فرایند ارزیابی بهره‌وری ثبت نام می‌نمایند می‌توانند به صورت رایگان در دوره‌های آموزشی مرتبط با مدل که توسط سازمان برگزار می‌شود شرکت نمایند. ضمن اینکه سازمان به منظور کمک به شرکتها در جهت حضور موفق در فرایند ارزیابی خدمات همیاری(مشاوره) در زمینه‌های خودارزیابی، شناسایی و اولویت بندی پروژه‌های بهبود و تدوین اظهارنامه ارائه می‌کند. در فرایند ارزیابی بعد از بررسی اظهارنامه و سایت ویزیت، گزارش بازخورد و پروژه‌های بهبود پیشنهادی به شرکتها ارائه می‌شود. علاوه بر این سازمان با برگزاری ۵ تور تعالی در سازمان‌های الگو شامل تور تعالی مدیریت استراتژی، تور تعالی مدیریت فرایندها، تور تعالی مدیریت دانش، تور تعالی مدیریت انرژی، تور تعالی مدیریت فناوری اطلاعات و ارائه گزارش‌های Bench Markingاز شاخصهای منابع انسانی، شاخصهای مالی و بهره‌وری سعی دارد تجربیات موفق بخش را در اختیار سایر شرکتها قرار دهد.
سطوح جایزه بهره‌وری معدن و صنایع معدنی چیست؟
در فرایند ارزیابی بهره‌وری شرکتها براساس امتیازی که کسب می‌کنند در ۴ سطح «آغاز گران بهره‌وری»، «تلاش گران بهره‌وری»، «پیشروان بهره‌وری» و «پیشتازان بهره‌وری» قرار می‌گیرند که به غیر از سطح آغازگران بقیه سطوح به سه سطح یک تا سه ستاره تقسیم می‌شوند.
میزان استقبال شرکتها از این جایزه چگونه بوده است؟
در سال ۹۰ که اولین سال اجرای فرایند بود این فرایند بصورت آزمایشی در سطح ۴۰ شرکت زیرمجموعه انجام شد که بازخورد اجرای آن بسیار مناسب بود. به همین دلیل سازمان تصمیم گرفت این فرایند را در سال ۹۱ در سطح بخش معدن و صنایع معدنی اجرا نماید.
