چالش های صادرات خدمات فنی و مهندسی

سید حمید کلانتری*

صادرات خدمات فنی و مهندسی، در حال حاضر نوعی از صادرات است و یکی از مسائل مهم آن، بحث کیفیت و توان رقابتی است.منظور ضوابطی است که برای شرکت در مناقصه‌های بین المللی تعیین می شود و کسانی که شرکت می‌کنند باید توان رقابت با گروه های مشابه خود از سایر کشورها راداشته باشند.این توان رقابت، صرفا صلاحیت های فنی نیست.

شاید در این قسمت مشکل نداشته باشیم و افرادی را داریم که دارای تخصص و دانش فنی لازم هستند. آنچه فاقد هستیم، قابلیت های سازمانی و سازماندهی توانایی های فنی در قالب شرکت های ارائه خدمات فنی یا شرکت‌های خدمات مشاوره به گونه ای است که رزومه این شرکت ها بتواند گویای توانمندی هایشان باشد و بتوانند به آسانی به حوزه های خارج از کشور وارد شوند، از خدمات آنها استفاده کنند و در مناقصه ها برنده شوند. جدا از این بحث ساختاری و این که شرکت ها قابلیت انعطاف پذیری ندارند و پویایی آنها ضعیف است، نکته دیگر این است که در همه کشورها دولت ها توسط سازمان هایی که دارند از این نوع اقدامات پشتیبانی های لازم را به عمل می‌آورند تا آنها بتوانند برای حضور در این مناقصه ها از لحاظ ضمانت‌ها و تاییدیه هایی که می خواهند، سرعت عمل برای ترجمه مطالب و دادن تضمین های لازم مثلا از سوی بانک مرکزی یا سازمان مدیریت یا سازمان سرمایه گذاری خارجی و مرجعی که باید خودشان انتخاب کنند، اطلاعات لازم را فراهم کنند تا با این حمایت، گروه ها و شرکت های خدمات مشاوره با دلگرمی بیشتری بتوانند شرکت کنند. یا در جایی که به جنبه های فنی و بردن امکانات و ماشین آلات نیاز است، دولت ها از لحاظ روابط گمرکی و تردد به داخل وخارج کمک می کنند. ولی ما در این حوزه ها که به قوانین صادرات و واردات و امور گمرکی و مسائل آئین نامه و ضوابط آن برمی گردد، بوروکراسی زیادی داریم. بحث بعدی که در این حوزه بی تاثیر نیست، تسلط به زبان انگلیسی و ادبیات حقوقی انگلیسی است. به عبارت دیگر، باید حقوق تجارت و حقوق شرکت در این مناقصه ها را بدانیم و دیپلماسی خاصی در مذاکرات بکاربریم تا قابلیت هایمان را در عرصه های منطقه ای و بیم المللی به منصه ظهور برسانیم. تجربه نشان داده شرکت هایی که دارای بخش بین الملل قوی هستند یا گروه هایی را دارند که فنون مذاکره را بهتر می دانند، همچنین به مسائل و اطلاعات حقوقی تجارت بین الملل تسلط دارند و زبان انگلیسی بلدند، راحت تر می توانند در این مناقصه ها جایگاه بهتر پیدا کرده و انتخاب شوند. همه این ها متاثر از فضایی است که به آن فضای کسب و کار می گوییم ، فضایی که باید بانشاط ،توام با امید و آینده نگری، ثبات اقتصادی و ثبات مدیریتی باشد. اگر بنا باشد ضوابط و مقررات و قوانین و مسائل مربوط به نرخ ارز از آرامش برخوردار نباشد، کسی که می خواهد در مناقصه ها شرکت کند در تعاملات بین المللی آسیب می بیند. در واقع این بالا و پایین رفتن ها گاهی به واردات آسیب می زند و گاهی به صادرات.

*رئیس انجمن بهره وری ایران