بازارهای سنتی درمعرض تهدید اند

مجید رضا حریری*

در خصوص بحث صادرات ، در حال حاضر برخی معتقدند افزایش نرخ دلار به نفع صادرات ما می شود. اما اتفاقی که این روزها در عمل افتاده این است که افزایش قیمت دلار، به صورت مقطعی موجب افزایش حجم صادرات سنتی ما به کشورهای دیگر شده اما در کنار آن، خطراتی هم برای صادرات ایجاد شده است. از جمله خطراتی که برای صادرات غیر نفتی در شرایط فعلی می توان تصور کرد، یکی ورود افراد تازه کار و ناوارد به بازارهای صادراتی است. به علت جذابیت قیمت ارز، حتی امکان دارد خیلی افراد به امر صادرات اشتغال بورزند؛افرادی که در صادرات تجربه ندارند و در نتیجه بازارهای سنتی ما را برای محصولات صادراتی به خطر می اندازند. به عنوان مثال، سال گذشته در همین موقع، قیمت زعفران ایران در بازارهای جهانی، حدودا دو هزار دلار بود. اما امروز به علت افزایش قیمت دلار و هجومی که برای صدور زعفران به علت سبک بودن ،حمل راحت و کمتر بودن تشریفات صادرات آن آورده اند، باعث شده زعفران ایران را با قیمت هزار دلار عرضه کنیم. یعنی الان نسبت به سال گذشته و دو سال قبل یعنی سال ۲۰۱۱ و سال ۲۰۱۰، قیمت زعفران ایران در بازارهای بین المللی به نصف قیمت فروخته می شود. همین طور در مورد فرش شاهد کاهش نسبی قیمت آن در سطح بین المللی و بازارهای هدف هستیم. متاسفانه این اتفاق در مورد بازار کالاهای سنتی رخ داده است. گزارش هایی که این روزها می رسد این است که مثلا قیمت قیر ما در خارج از کشور، ارزان تر شده است. همه این موارد نشان می دهد افرادی که وارد بازار شده اند صادرکننده های حرفه ای و دائمی کالا نبوده اند و فقط افزایش نرخ ارز، جذابیتی به وجود آورده وآنها را وارد بازار کرده است. بنابراین، درحالی که افزایش قیمت دلار می توانست یک فرصت برای صادرات باشد، به نوعی بازارهای سنتی ما را تهدید کرده است. این یک بحث راجع به صادرات است. به علاوه، در روزهای اخیر به دلیل فشارهای به وجود آمده بین المللی، بازارهای پتروشیمی و میعانات گازی و مشتقات نفتی هم صدمه دیده اند و بازارهای ضعیف تری برای فروش این کالاها داریم. مجموعه آمارها در شش ماهه اول سال ۹۱ حاکی از این است که رشد صادرات غیر نفتی ما در حوزه اقلامی که به نفت وابستگی ندارد، افزایش نسبی ۲۰ تا ۲۵ درصدی داشته ولی در مورد میعانات و پتروشیمی کاهشی داشته ایم که تقریبا در همین اندازه ها بوده است. بنابراین، مجموع صادرات ما نسبت به سال گذشته دارای یک کاهش محسوس است، در حالی که می دانیم در اقلام سنتی افزایش صادرات داشته ایم. پیش بینی این است که برای نیمه دوم سال حتی در اقلام سنتی، هم از نظر حجم و تناژ صادرات افزایش داشته باشیم، اما قطعا از نظر قیمت کاهش محسوسی خواهیم داشت. در مجموع بازار صادرات ما مثل بازار تولید و بازار واردات، تا پایان سال چشم انداز و افق روشنی ندارد،اما کمتر از بازارهای دیگر ضربه خورده است. به طور کلی موضوع صادرات ما و عدم اتکای آن به صادرات فرآورده هایی که صنعتی یا ساخت داخل و متکی بر تکنولوژی هستند،همیشه می تواند در معرض ضربه باشد. متاسفانه برنامه ای برای تولید صادرات محور، صادرات متکی بر دانش و تکنولوژی و ساخت داخل نداریم و همین باعث می شود از ناحیه صادرات همواره ضربه پذیر باشیم و با بالا رفتن قیمت دلارصنایع ما دچار رکود شوند.

*رئیس کمیسیون واردات اتاق بازرگانی و صنایع ایران