ثبات بازار مهم ترین شرط صادرات است

فرهاد به نیا*

موفقیت در صادرات، نیازمند برنامه ریزی درازمدت است. وقتی به یک بازار صادراتی مثل بازار عراق و پاکستان یا بازار جمهوری های سابق شوروی فکر می کنیم ، لازمه اش این است که وارد آن بازار شویم و کالای خود را معرفی کنیم و بعد قیمت ارائه دهیم. باید تعهد هم داشته باشیم که در مدت یک یا دو سالی که در آن بازار هستیم، نه تنها افزایش قیمت نداشته باشیم بلکه کاهش قیمت هم داشته باشیم تا بتوانیم رقابت کنیم. این مولفه ها مقدمات صادرات است. علاوه بر این، قوانین داخلی هم باید بتوانند در حمایت از صادرات به صادرکننده کمک کنند. حال باید سازوکارهای موجود در ایران را بررسی کنیم.درحال حاضر با توجه به تغییرات شدید و پی در پی نرخ ارز، مواد اولیه، دستمزد و سایرعوامل تولید، مانمی توانیم در یک بازار صادراتی تعهد بدهیم که کالا را با قیمت یکسان طی فرایند شش ماهه یا یک ساله یا دو ساله عرضه کنیم. بنابراین، سازوکار اول صادرات، تثبیت نرخ در بازار داخلی است؛ چه در خصوص مواد اولیه، چه در خصوص ارز و چه در خصوص فضای تولید. بحث دوم، قوانین و مقررات دولتی است. یعنی هنگامی که تثبیت انجام شد، قوانین باید در حمایت از صادرات عمل کنند. در این چارچوب باید بخشودگی مالیاتی و بخشودگی بانکی داشته باشیم و انواع چیزهایی که دولت در این زمینه می تواند فراهم کند. الان این سازوکار برای صادرات، در داخل بازار ایران فراهم نیست. تنها صادرکننده های معدودی با توجه به نوع کالای خاصی که دارند و در مقصد وجود ندارد، امکان صادرات دارند. برای مثال، زعفران، سنگ مرمر ونوع خاصی چوب، بازار خاص خود را دارند. چون این منابع در آن کشورها وجود ندارد از کشور ما صادر می شود.

در حال حاضر قطعه سازان خودروی ما، از نظر کیفی توانایی لازم را دارند و همین الان سازنده هایی را داریم که قطعات تولیدی خود را به فرانسه صادر می کنند و گواهینامه های ایمنی دارند و می توانند به بازار اروپا صادرات داشته باشند. در حال حاضر برخی شرکت های قطعه ساز با شرکت های اروپایی از جمله فرانسه قرارداد بسته اند که قفل خودرو یا صندلی خودرو برای آنها بفرستند. برای مثال، قراردادی بسته می شود که ۱۰۰ هزار صندلی خودرو به آنها داده شود با قیمت مثلا ۵۰ هزار تومان با پول ایران. اما وقتی می خواهیم تولید را شروع کنیم اولین اتفاقی که می افتد این است که مواد اولیه یک دفعه دو برابر می شود. آیا می توانیم به مشتری خارجی بگوییم قیمت مواد اولیه در داخل ایران افزایش پیدا کرده و ما نمی توانیم با قیمت قبلی صندلی را به شما بفروشیم؟ نه، چراکه دراین صورت بازار آن کشورها را از دست می دهیم. پس مهم ترین شرط صادرات، ثبات در قیمت بازار است. صادرات خودرو هم چنین وضعی دارد. الان شرکت های خودرو ساز داخلی در عراق بازار خیلی خوبی دارند. جمهوری های آذربایجان ،ازبکستان ،تاجیکستان ،پاکستان و حتی افغانستان هم بازارهای خوبی برای ما هستند و از لحاظ قیمتی، می توانیم دراین کشورها محصول خود را ارائه کنیم، ولی لازمه اش این است که نرخ مواد اولیه داخلی در جهت حمایت از صادرات تثبیت شود. اگر این اتفاق بیفتد ما می توانیم بازارهای صادراتی را به راحتی به دست آوریم. البته قبلا به خاطر حمایت دولت، صادرات خودرو بهتر از صادرات قطعات خودرو بود ولی الان صادرات قطعه وضعیت بهتری پیدا کرده، چون خودرو با توجه به نوسانات داخلی بازار، حتی توان تامین نیازهای بازار داخل را ندارد. دراین شرایط وزارتخانه اجازه صادرات به آنها نمی دهد. اما قطعه سازان این توان را دارند که علاوه بر تامین نیاز داخلی، نسبت به صادرات قطعه هم اقدام کنند. با این حال قوانین حمایتی باید وجود داشته باشد.

*عضو هیات مدیره انجمن سازندگان قطعات و مجموعه های خودرو