بورس پر انرژی در آستانه ظهور

آزاده حسینی

ایران به دلیل دارا بودن ذخائر عظیم نفت و گاز همواره از مزیت در بخش انرژی برخوردار بوده اما با این وجود نتوانسته نقش مهمی در تعیین قیمت انرژی منطقه داشته باشد، این در حالی است که هستند کشورهایی که بدون برخورداری از ذخائر انرژی سهم بزرگی در تعیین قیمت دارند. از این رو ایجاد یک بورس مستقل در بخش انرژی می تواند علاوه بر کشف قیمت و شفاف سازی بازار، ایران را به عنوان تعیین کننده قیمت انرژی منطقه معرفی کند.البته سالهاست که تفکر ایجاد بورس انرژی به تفکیک نفت و برق وجود داشت اما سرانجام با اولتیماتوم رئیس جمهور راه اندازی بورس انرژی جدی گرفته شد. در ابتدا برقی ها و نفتی ها تمایلی به ایجاد بورسی مشترک با نام انرژی را نداشتند اما در نهایت به خواسته شورای بورس تن داده و بورس انرژی درخرداد ۱۳۹۰ مجوز فعالیت گرفت و بورس انرژی با مشارکت ۲۰ درصدی فعالین صنعت برق و نفت، ۶۰ درصدی نهادهای مالی و ۲۰ درصدی عرضه عمومی و با سرمایه ۲۰۰ میلیارد ریال پذیره نویسی شد. بدین ترتیب پس از برگزاری مجمع و انتخاب اعضای هیات مدیره، نخستین مدیر عامل شرکت بورس انرژی نیز در اردیبهشت ماه سالجاری از سوی هیات مدیره انتخاب شده و آغاز به کار کرد.

وی دکتر شاپور محمدی دانش آموخته اقتصاد از دانشگاه تهران است که پیش از این دبیرکل کانون نهادهای مالی و مدیرعامل سرمایه گذاری آتیه اندیشان مس بود و از چهره های شناخته شده بازار سرمایه بشمار می رود. برای کسب اطلاعات بیشتر از بورس انرژی با ایشان گفت و گویی انجام دادیم که در پی می آید:

در ابتدا لطفا مختصری در خصوص ترکیب سهامداران و هیات مدیره بورس انرژی توضیحاتی بفرمائید.

بورس انرژی با مشارکت ۲۰ درصدی فعالان صنعت برق و نفت، ۶۰ درصدی نهادهای مالی و ۲۰ درصدی عرضه عمومی و با سرمایه ۲۰۰ میلیارد ریال آغاز بکار کرد درپی برگزاری مجمع عمومی مؤسس شرکت سهامی عام که ۱۱ اسفند ماه با حضور بیش از ۷۸ درصد از سهامداران برگزار شد. در این مجمع مهندس محمد ملاکی نماینده شرکت آرین ماهتاب گستر ، علی اصغر یامی از شرکت ایران، مهندس مرتضی عزیزی به نمایندگی از نفت و گاز پارسیان ، شاهین چراغی از کارگزاری مهر آفرین ، علیرضا خجسته نژاد وهاب زاده از سرمایه‌گذاری صنایع برق و آب صبا ،دکتر رضا راعی به عنوان نماینده شرکت مدیریت سرمایه گذاری ایران و حسین حسینی به نمایندگی از شرکت کارگزاری بانک ملت به مدت دو سال و به عنوان اعضاء حقوقی(نمایندگان حقیقی) هیات مدیره چهارمین بورس کشور انتخاب شدند.

توضیحاتی در خصوص مراحل طی شده بورس انرژی بفرمائید.

پس انجام ثبت و استقرار اداری شرکت بسرعت تدوین مقررات با محوریت سازمان بورس و اوراق بهادار پیگیری شد. همچنین تهیه نرم افزار معاملات به شرکت فناوری بورس و نرم افزار تسویه و پایاپای به شرکت سپرده گذاری واگذار شد. تعاملات موثر و پیوسته در خصوص تهیه نرم افزارهای فوق سرعت ،تهیه این نرم افزارها را تا حد ممکن افزایش داد به نحوی‌که درحال حاضرهر دو نرم افزار معاملات و تسویه و پایاپای با زحمات ارزشمند و تکیه بر تجربه بالای متخصصین شرکتهای مذکور آماده و قابل استفاده در معاملات شده است. طراحی الگو و الگوریتم معاملات با همکاری ارزشمند سازمان بورس و شرکت مدیریت شبکه برق ایران انجام شد و در حال حاضر تمامی اقدامات مربوط به الگوریتم خرید و فروش انجام گرفته است. در خصوص تامین نقدینگی نیز پیگیری های لازم بعمل آمده و انتظار می رود در آینده نزدیک این تامین نقدینگی صورت پذیرد. پذیرش برق فیزیکی و سلف هر دو در هیات پذیرش بورس انرژی انجام شده و از جهت قابلیت معامله امکان این معاملات فراهم شده است.

در همین حال پذیرش سلف نفت در جلسه هیات پذیرش بورس انرژی طرح شده و اقدامات مربوط به مراحل پذیرش انجام گرفته است. برخی از اطلاعات ارائه شده نیاز به تکمیل و تصریح داشت که این موارد نیز انجام پذیرفته و در جلسه دوم پذیرش انشاالله سلف نفتی در صورت موافقت اعضا، پذیرش خواهد شد.

تا بحال چند مرتبه زمان راه اندازی بورس انرژِی اعلام شده اما به تعویق افتاده دلیل این همه تاخیر چه بوده؟

قبل از فراخوان برای ثبت نام متقاضیان سهام بورس انرژی و برگزاری مجمع و انتخاب اعضای هیات مدیره تاریخ هایی برای آغاز به کار بورس انرژی آورده می شد اما پس از انتخاب اعضای هیات مدیره و مدیر عامل زمان بندی مشخص شده و طبق همان زمان بندی حرکت کردیم. بهرحال باید این نکته را فراموش نکرد که این بورس در نقطه شروع قرار دارد و تجربه پیشینی ندارد و برنامه ریزی برای ابزارهای معاملاتی نوین متعددی صورت گرفته که ماهیتاٌ دارای ظرافت ها و پبیچیدگی‌هایی هستند. در خصوص معاملات فیزیکی نیز تاکنون معاملات با نظارت دولت بوده انجام آنها در بورس نیاز به فراهم ساختن شرایط اولیه داشته و پیچیدگی و سختی های خاص خود را دارد. اما با تلاش فراوان بورس انرژی مرحله آزمایشی خود را با موفقیت پشت سر گذاشته و انشاالله بزودی درهمین ماه بشرط تامین نقدینگی شاهد راه اندازی رسمی معاملات خواهیم بود.

با توجه به تجربه موفق راه اندازی آزمایشی بورس انرژی، آغاز به کار رسمی بورس انرژی چه زمانی خواهد بود ؟

معاملات آزمایشی بورس انرژی در آذر و دی ماه آغاز شد و با موفقیت به پایان رسید. همچنین نرم افزار و مقررات بورس انرژی نیز تکمیل شده و تامین نقدینگی توسط وزارت نیرو در حال انجام است که با این اقدامات پیش‌بینی می‌شود بورس انرژی به صورت رسمی در بهمن‌ماه آغاز به کار کند.

البته خریداران و فروشندگان نیز بخشی از این بازار هستند که قرار است نیروگاه‌ها و شرکت‌های برق منطقه‌ای فعال در این بورس به معامله بپردازند، بنابراین مقدمات و بستر معاملات بورس انرژی فراهم شده است.

تلاش ما این است که معاملات سلف نفتی نیز بهمن‌ماه در بورس انرژی صورت گیرد به این ترتیب اگر از سوی وزارت نفت و سایر نهادهای مرتبط ملاحظه خاصی نباشد، برق و سلف نفتی به صورت همزمان بهمن‌ماه در بورس انرژی معامله می‌شود.

اشخاص حقیقی از چه زمانی برای خرید می توانند وارد بورس انرژی شوند؟

فاز دوم معاملات بورس انرژی سال آینده راه‌اندازی می‌شود و در این فاز اشخاص حقیقی می‌توانند نسبت به خرید و فروش محصولات این بورس اقدام کنند.

چطور قبل از آغاز بکار رسمی بورس انرژی وارد فرا بورس شد؟

با استناد به تبصره "ب" ماده ۹۹ قانون برنامه پنجم و موافقت کمیته عرضه را بورس، شرکت بورس انرژی ایران به عنوان یکصد و بیستمین شرکت با نماد "ذانرژی" در بازارپایه فرابورس درج شد.