عملکرد شرکت ملی گاز ایران در دوره ۳۰ ساله پس از انقلاب و مقایسه آن با قبل از انقلاب

گاز طبیعی هم‌‌اکنون در جهان به عنوان انرژی برتر محسوب می‌شود و ایران اسلامی با داشتن 3/28تریلیون مترمکعب ذخایر درجا گاز طبیعی به عنوان دومین دارنده ذخایر شناخته شده جهان از این حامل انرژی با ارزش پس از روسیه دارای مقام دوم در رتبه‌بندی جهانی است.

با نگاهی گذرا به پیشینه تولید و گازرسانی در سطح کشور در قبل از انقلاب و ۳۰ سال پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی گام‌های بسیار بزرگی در این راستا برداشته شده است.
به عنوان مثال تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی (تا سال ۵۷) تنها ۵۱هزار خانوار تحت پوشش گاز طبیعی قرار داشتند که هم‌‌اکنون حدود ۱۴میلیون خانوار از این نعمت بهره‌مند می‌باشند.
از دیگر شاخص‌های نشانگر نقش و اهمیت گاز طبیعی در اقتصاد ملی می‌توان به گازرسانی به شهرها و روستاها در اقصی‌نقاط میهن اسلامی اشاره کرد، به گونه‌ای که در سال‌های پیش از انقلاب در سراسر کشور تنها ۵ شهر و یک روستا گازرسانی شده بود. در حالی که هم‌اکنون حدود ۷۰۰شهر و ۶۶۰۰ روستا به شبکه عظیم گازرسانی کشور پیوسته‌اند.
مقایسه عملکرد شاخص‌های کلیدی مربوط به شرکت ملی گاز ایران به تفکیک هر شاخص نشانگر حداقل به صورت میانگین رشد حدود ۱۰درصدی در تمامی زمینه‌ها می‌باشد.
پالایش گاز طبیعی
ظرفیت پالایش گاز طبیعی کشور هم‌اینک به صورت میانگین به ۵/۴۹۷میلیون مترمکعب در روز بالغ گردیده، در حالی که تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی مجموع توان پالایش گاز کشور روزانه ۳۶میلیون مترمکعب در روز بوده است. این ظرفیت به صورت میانگین در دوران دولت نهم روزانه ۴۶۲میلیون مترمکعب در روز می‌باشد. این شاخص در مقایسه قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نشانگر ۱۴ برابر شدن ظرفیت پالایش و نم‌زدایی صنعت گاز کشور می‌باشد.
خطوط انتقال فشار قوی گاز
مجموع خطوط انتقال فشار قوی گاز موجود و احداث شده در کشور از آغاز فعالیت شرکت ملی گاز ایران تا سال ۵۷، معادل ۲۹۰۰کیلومتر بوده است که این عدد هم‌اکنون بالغ بر ۳۰هزار کیلومتر گردیده است که نشانگر بیش از ۱۰برابر شدن ظرفیت انتقال گاز در سراسر کشور می‌باشد.
همچنین در طول فعالیت دولت نهم نیز به طور میانگین سالانه حدود ۲۲۳۵کیلومتر خطوط انتقال فشار قوی گاز ایجاد گردیده است.
ایستگاه‌های تقویت فشار
هم‌اکنون ۶۰ایستگاه تقویت فشار گاز در مسیر خطوط انتقال فشار قوی گاز در سراسر کشور احداث گردیده است و این در حالی است که تا قبل از پیروزی انقلاب و تا پایان سال ۵۷ جمعا ایستگاه از این نوع وجود داشته است.
همچنین پس از روی کارآمدن دولت نهم به صورت میانگین سالانه حدود ۵ایستگاه و در مجموع ۲۰ ایستگاه تقویت فشار جدید در حد فاصل پایان سال ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۷ به مجموعه این تاسیسات افزوده گردیده است که نشانگر رشدی معادل ۸درصد در سال می‌باشد.
شاخص‌های مربوط به مصرف گاز طبیعی
الف) انشعابات
مجموع انشعابات گاز طبیعی کشور تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در سراسر کشور ۵۱۹۰۰عدد بوده است که این تعداد هم‌اکنون بالغ بر ۶۹۰۰۰۰۰انشعاب گردیده است. به عبارتی در تمامی سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی و به‌رغم تمامی مشکلات موجود از جمله جنگ تحمیلی، تحریم‌های اقتصادی و... به صورت میانگین سالانه بیش از ۲۳۶هزار انشعاب جدید نصب گردیده است، همچنین در حد فاصل‌ سال‌های روی کارآمدن دولت نهم نیز جمعا ۱۳۷۴۵۹۲ انشعاب جدید به انشعابات قبلی افزوده شده است.مقایسه مجموع انشعاب گاز طبیعی ایجادی قبل و بعد از انقلاب تاکنون نشانگر ۱۳۲ برابر شدن آنها می‌باشد.
ب) شبکه‌گذاری گاز طبیعی
مجموع شبکه‌گذاری‌های انجام شده در راستای گازرسانی به مبادی مصرف در درون شهرها و روستاها و سایر بخش‌های مصرفی گاز طبیعی تا پایان سال ۵۷ در سراسر کشور مشتمل بر ۲۰۵۰ کیلومتر بوده است که در حال حاضر بالغ بر ۱۵۸۰۰۰ کیلومتر گردیده است.همچنین در فاصله پایان سال ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۷ جمعا ۰۰۰/۵۳ کیلومتر شبکه جدید به جمع شبکه گاز کشور اضافه گردیده است.
ج) پذیرش مشترکین گاز طبیعی
مجموع مشترکین گاز طبیعی در سال‌های قبل از انقلاب اسلامی حدود ۴۶۵۰۰ عدد بوده است این در حالی است که هم‌اکنون این تعداد به ۱۰۹۱۷۷۶۶ مشترک افزایش یافته است. یعنی جمع مشترکین گاز طبیعی در ۲۹ سال گذشته به ۲۳۵ برابر افزایش یافته است.همچنین در حد فاصل سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۷ جمعا ۳۴۰۰۰۰۰ مشترک جدید به مشترکین قبلی افزوده شده است.
د) مصرف گاز طبیعی
مصرف گاز طبیعی در کشور در فاصله سال‌های ۱۳۸۵ تا دی‌ماه ۱۳۸۷ جمعا شاهد رشدی معادل ۵/۳۹درصد بوده است و این در شرایطی است که مجموع مصارف این حامل انرژی تا سال ۱۳۵۷ به‌طور میانگین سالانه معادل ۵/۲میلیون مترمکعب در سال بوده است و اینک میانگین مصرف داخلی کشور بالغ بر ۵/۱۲۲میلیارد مترمکعب در سال ۱۳۸۷ (آذرماه) گردیده است.
همچنین به‌صورت میانگین در روزهای سرد سال، کشور ایران در بخش داخلی شاهد مصرفی معادل ۴۸۷میلیون مترمکعب در روز می‌باشد.
در همین راستا و با نگاهی اجمالی به بخش‌های مصرفی در می‌یابیم که بیشترین مصارف گاز طبیعی پالایش شده در بخش‌های خانگی، تجاری، صنعتی و نیروگاه‌ها می‌باشد.
ه)خانوارهای تحت پوشش پوشش گاز طبیعی
خانوارهای تحت پوشش گاز طبیعی در سراسر کشور در مجموع شهرها و روستاها جمعا به حدود ۱۴میلیون خانوار رسیده است که این تعداد تا پایان سال ۵۷ (سال‌های قبل از انقلاب) کمتر از ۰۰۰/۵۰ خانوار بوده است.
همچنین در حد فاصل پایان سال ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۷، جمعا ۳۲۶۹۹۴۴ خانوار جدید به خانوارهای تحت پوشش گاز طبیعی پیوسته‌اند.
بررسی اجمالی این شاخص نشانگر پیوستن سالانه حدود ۴۸۲۷۵۹ خانوار جدید در طی سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی به جمع خانوارهای تحت پوشش می‌باشد. به عبارتی شاهد ۲۸۰ برابر شدن آن‌ها می‌باشیم.
مصرف‌کنندگان گاز طبیعی در بخش خانگی و تجاری (جمعیت تحت پوشش)
مجموع مصرف‌کنندگان گاز طبیعی در کشور تا سال ۱۳۵۷ از آغاز فعالیت این شرکت در یک روستا و ۵ شهر کمتر از ۲۲۵۰۰۰ نفر بوده است که هم‌اینک حدود ۵۵میلیون نفر از جمعیت کشور را شامل می‌شود. در حالی که هم‌اینک تعداد شهرهای گازرسانی شده به حدود ۷۰۰شهر و بیش از ۶۶۰۰ روستا بالغ گردیده است.همچنین پس از روی کار آمدن دولت نهم جمعا با رشدی معادل ۲۹درصد (در فاصله سال‌های ۸۷-۱۳۸۰) ۱۱۲۵۰۰۰۰ نفر به جمع مصرف‌کنندگان گاز پیوسته‌اند.
ز) گازرسانی به صنایع
مجموع صنایع بهره‌مند از گاز طبیعی به عنوان سوخت، در سال‌های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی (صنایع عمده مصرف‌‌کننده) شامل یک واحد بوده است در حالی که هم‌اکنون ۲۱۱۵۵ واحد عمده صنعتی از گاز طبیعی به عنوان سوخت پایه استفاده می‌نمایند.
همچنین در حد فاصل پایان سال ۱۳۸۳ تا دی ماه ۱۳۸۷ مجموعا ۱۳۶۵۰ واحد جدید صنعتی به جمع مصرف‌کنندگان پیوسته‌اند.
ح) احداث جایگاه‌های CNG
تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران هیچ جایگاه سوخت CNG یا گاز طبیعی فشرده در کشور وجود نداشته است. اما هم‌اینک ۷۳۰ جایگاه فعال در سطح کشور وجود دارد.

مهندس عزیزا... رمضانی مدیر عامل شرکت ملی‌گاز