میلاد 266 میلیاردی در ارتفاع 435 متری

عکس: حنیف شعاعی

سال ۷۱ همچنان عمران و آبادانی خرابی‌ها و نارسایی‌های ۸ سال جنگ تحمیلی در دستور کار است، اما شهردار جوان و نوگرای پایتخت در کنار زدن رنگ و لعاب تجدد به شهر، به فکر ساختن یک نماد جدید - چیزی باشکوه‌تر و زیباتر از برج شهیاد که با پیروزی انقلاب اسلامی، آزادی نام گرفته - می‌افتد. در جو آن سال‌ها، هزینه حدود ۶۰میلیارد تومان برای ساخت یک برج، مخالفان فراوانی داشت. پس تصمیم گرفته شد که کاربری‌هایی مانند کاربری مخابراتی برای این برج در نظر گرفته شود و به این ترتیب مجوز‌های مقامات عالیرتبه کشور برای شروع به کار این پروژه ملی که می‌خواست یک نماد هویتی مثل برج ایفل برای تهران بسازد، صادر شد. تا سال ۷۲ مدیر پان‌پروژه با مسوولان صدا و سیما و مخابرات به دنبال نقطه مناسبی می‌گردند که نقاط کور مخابراتی و رادیو تلویزیونی را پوشش بدهد. تپه‌های گیشا انتخاب نهایی است و مشاوران خارجی، مقاومت خاک و ایمنی منطقه در برابر زلزله را تایید می‌کنند. با این حال کلنگ افتتاح در سال ۷۶ به زمین می‌خورد و چون مصادف با صدمین سال تولد حضرت امام (ره) است، برج میلاد نام می‌گیرد. میلاد قرار بود حداکثر در ۴۵ ماه به بهره‌برداری نهایی برسد، اما لبخند فاتحانه افتتاح برج نه‌تنها نصیب کرباسچی نشد که ۴جانشینش هم نصیبی نبردند تا در سال ۸۷، پیام‌های تبریک و تحسین ها نثار قالیباف شود؛ شهرداری که بیش از ۵۵درصد کار اجرایی پروژه در دوره او پیش رفت.

هم چهارم، هم اول

میلاد ۴۳۵ متری بعد از برج سی ان تورنتو با ۳/۵۵۳ متر، برج مسکو با ۵۳۳ متر و برج شانگهای با ۵۰۰ متر ارتفاع، چهارمین برج مرتفع مخابراتی جهان است. اما تحریم‌های اقتصادی وتغییر سیاست‌های مدیران شهری، آن را از نظر زمان اجرای پروژه و صرف هزینه در مقام اول قرار داده است. برج میلاد با ۲۶۶میلیارد تومان ظرف ۱۱ سال به بهره‌برداری رسید و امپایر استیت نیویورک در سال ۱۹۳۰ با ۱۰۲ طبقه در ۴۱۰ روز ساخته شد. برای برج شیکاگو در زمان ساخت (از ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۳) ۱۷۵میلیون دلار هزینه شد و با ۲۶۰میلیون دلار طی سال‌های ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۶ برج تورنتو را ساختند. برج شانگهای هم که از سال ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۵ ساخته شد، ۱۰۰میلیون دلار خرج برداشت. بخش عمده‌ای از این تاخیر و هزینه سرسام‌آور به دلیل تحریم‌ها بود که باعث شد این برج به طور کامل با تکیه بر توان و دانش داخلی ساخته شود که سختی‌های خاص خود را به دنبال داشته است.

تهران، ارتفاع ۳۱۵

با احتساب ۱۲۰ متر ارتفاع آنتن مخابراتی، بالاترین نقطه برج که از آن جا می توان تهران را دید، ارتفاع ۳۱۵ متری است. البته بنا بر مصوبه شورای شهر، بازدیدکنندگان از چشم‌انداز سازه راس و امکانات آن باید ۱۰هزار تومان ورودی بپردازند و در صورت تمایل به بالاتر رفتن از سالن دید باز و رسیدن به گنبد آسمان، مبلغ ورودی به ۱۶هزار تومان افزایش پیدا می‌کند. البته بازدید از محوطه و طبقات پایین برج که کاربری تجاری، اداری دارد رایگان است. در طبقه نهم راس سازه، یک رستوران VIP درنظر گرفته شده که یکی از منابع درآمدی برج خواهد بود. سکوی دید باز، بزرگ‌ترین طبقه برج است که به شکل یک دایره با قطر ۶۰ متر ساخته شده و در آنجا علاوه برامکان تماشای ۴ گوشه تهران، امکان رصد ستارگان با تلسکوپ مهیا شده است. رستوران گردان برج هم با ظرفیت ۵۰۰ نفر این امکان را به میهمانان می‌دهد تا در کنار صرف غذا، به تماشای پایتخت بزرگ بپردازد. این امکانات به همراه مراکز تجاری که شهرداری قیمت‌های فوق‌العاده بالایی برای اجاره آن‌ها تعیین کرده، امید‌های بازگشت سرمایه این پروزه عظیم و پرخرج محسوب می‌شوند.

نماد شدن آسان نیست

چمران، رییس شورای شهر تهران می‌گفت میلاد مانند مناره مسجدی است که از گم شدن شهروندان در شهر جلوگیری می‌کند و طنین‌انداز شدن بانگ اذان از بالای برج، هویت ام‌القرای اسلامی را یادآوری خواهد کرد. واقعیت این است که با گذشت ۱۱ سال، کاربری مخابراتی برج میلاد کمرنگ شده است؛ هرچند شهردار تهران می‌گوید برج مطابق با تکنولوژی سال ۲۰۰۸ افتتاح شده است و سیستم‌های آنالوگ به دیجیتالی تغییر یافته‌اند. با این حال در حال حاضر بحث نماد پایتخت بودن برج میلاد و جاذبه‌های گردشگری، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. مساله‌ای که به‌زودی و آسانی محقق نخواهد شد. از یک طرف گردشگران خارجی هیچ‌گاه تهران را به عنوان مقصد گردشگری خود انتخاب نمی‌کنند؛ چراکه اساسا این شهر شلوغ جذابیتی برای آن‌ها ندارد. از طرف دیگر برج میلاد با سازه‌ای مثل نقش جهان که با روح اصفهان عجین شده، تفاوت‌های بسیار دارد.سیدرضا میرصادقی، مدیر یادمان‌سازه، شرکت مجری پروژه میلاد معتقد است: «اگر فاز دوم پروژه شامل هتل و مرکز تجاری به بهره‌برداری نرسد، پروژه شکست خواهد خورد. چون مردم نمی‌توانند با این بنای زیبا ارتباط کامل و ادامه‌دار برقرار کنند. برج میلاد هم یک تاریخ مصرفی دارد و پس از چند سال اقبال عمومی خود را از دست می‌دهد.» نماد شدن این برج بلند بالا که از هرجای شهر معلوم است، کار فرهنگی طولانی مدت می‌طلبد؛ حتی طولانی‌تر از زمان به ثمر رسیدن میلاد.