پیشرفت‌ها و دستاوردهای اقتصاد ایران در دولت نهم

آنچه که در گزارش زیر می‌خوانید، داستان پیشرفت‌ها و دستاوردهای اقتصاد ایران در دولت نهم است که به نقل از ذی‌صلاح‌ترین مقامات این دولت بیان شده است.

در این گزارش وزیر بازرگانی می‌گوید: ارزش صادرات غیرنفتی کشور در دوره فعالیت دولت نهم بدون احتساب میعانات گازی به ۵۴‌میلیارد دلار رسید که نشان از تحقق ۹۲‌درصدی اهداف برنامه چهارم توسعه دارد.

«سید مسعود میرکاظمی» وزیر بازرگانی با اشاره به اهم دستاوردهای اقتصادی دولت نهم گفت: برنامه‌های صادراتی کشور در بخش غیرنفتی در حالی محقق شده که قرار بود در کل برنامه چهارم توسعه (سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸) کل میزان صادرات غیرنفتی ایران به ۵۲‌میلیارد و ۸۰۰میلیون دلار برسد. وزیر بازرگانی در ادامه گفت: رشد صادرات غیرنفتی در شرایطی امکان پذیر شده که شیطنت‌های بسیاری در سطح بین‌المللی علیه جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته است.

وی سپس گفت: براساس برنامه سوم توسعه باید میزان صادرات غیرنفتی کشور به ۲۶میلیارد دلار می‌رسید که به ۲۸‌میلیارد دلار بالغ شد و دو‌میلیارد دلار رشد نشان داد.

تحقق ۹۲درصدی اهداف برنامه چهارم در صادرات غیرنفتی

وزیر بازرگانی معتقد است: رمز موفقیت در توسعه صادرات غیر نفتی کشور، رقابتی کردن فعالیت‌ها است.

میرکاظمی سپس تاکید کرد: اولین برگ برنده صادراتی هر کشوری فضای کسب و کار و رقابتی کردن فعالیت‌ها در آن کشور است و در فضای غیررقابتی نمی‌توان صادرات را پیش برد.

به گفته وی، برای تحقق اهداف برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور موردنظر مقام معظم رهبری نیز باید بتوان از ظرفیت‌های خالی نهایت استفاده را برد.

مقام عالی وزارت بازرگانی در ادامه از تجارت به عنوان حلقه آخر فرایند زنجیره تولید نام برد که امکان تحقق اهداف آن بدون تاثیرگذاری از حلقه‌های قبل امکان‌پذیر نیست.

وی با طرح این پرسش که با وجود منابع کنونی کشور و با توجه به استعدادها و قابلیت‌های جمهوری اسلامی، چرا باید هنوز اقتصاد وابسته به نفت بر کشور حاکم باشد، گفت: این درحالی است که ۳۰ سال از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذرد و باید این روند تغییر کند و این امر با تولید و صادرات میسر است.

وزیر بازرگانی با بیان اینکه در حال حاضر حجم صادرات رقبای ایران بالا است، گفت: رشد صادرات غیرنفتی کشور برای رسیدن به اهداف سند چشم‌انداز بیست ساله باید به ۲۰درصد در سال، ‌افزایش یابد.

میرکاظمی سپس چابکی و کاهش زمان پاسخ، چرخه عمر کوتاه تولید، حاکم بودن رقابت در رابطه مشتری و تولیدکننده، حمایت از تشکل‌های تولیدی و مصرف‌کننده، افزایش بهره‌وری سرمایه و کاهش حداقلی اتلاف منابع را از مشخصه‌های جامعه رقابتی برشمرد.

به گفته وی، ارایه خدمات پس از فروش در شرایط کیفی، توسعه اقتصادی دانش محور، فناوری اطلاعات، تمرکز بنگاه‌ها بر افزایش کیفیت تنظیم بازار بر مبنای عرضه و تقاضا و رسیدن یارانه‌ها در نهایت به مصرف‌کننده را از دیگر مشخصه‌های فضای رقابتی محسوب می‌شود.

وزیر بازرگانی در ادامه حاکمیت انحصار، دامنه محدود انتخاب مشتری، صرف حمایت از تولید، نبود بهره‌وری بالا، اتلاف حداکثری منابع، عدم احساس نیاز به تحقیق و توسعه، بازرسی و کنترل در بازار، ورود کالا با هزینه بالا به بازار، به صفر رسیدن عضویت کشورها در پیمان‌های منطقه‌ای و... را از مشخصه‌های جامعه‌ای با اقتصاد غیررقابتی، عنوان کرد.

افتتاح ۲هزار و ۲۲۰ طرح از سوی وزارت راه

طول آزاد راه‌هاى احداث شده در دولت نهم، ۳۸۸ کیلومتر و طول بزرگراه‌هاى احداث شده ۱۵۵۸ کیلومتر است که ۷۰درصد نسبت به مدت مشابه در سه سال قبل رشد نشان مى‌دهد و طرح راه‌آهن اصفهان به شیراز به طول۵۰۰ کیلومتر است که تا پایان سال به بهره‌بردارى مى‌رسد.

وزیر راه و ترابرى با اعلام خبر افتتاح ۲هزار و ۲۲۰ طرح در دهه فجر امسال گفت: از جمله این طرح‌ها، طرح راه‌آهن اصفهان به شیراز به طول۵۰۰ کیلومتر است که تا پایان سال به بهره‌بردارى مى‌رسد.

وى اضافه کرد: راه‌آهن بم به زاهدان به طول۳۷۰ کیلومتر و راه‌آهن میاندشت به نظامیه و راه‌آهن خرمشهر به شلمچه تا پایان امسال یا پایان سال مالى یعنى تیر ۸۸ به بهره‌بردارى خواهد رسید.

وزیر راه و ترابرى در ادامه این برنامه با اشاره به پیشرفت‌هاى متخصصان این وزراتخانه در اجراى طرح‌هاى زیر بنایى در بعد از انقلاب گفت: طول آزاد راه‌هاى احداث شده پس از انقلاب ۱۵۵۶ کیلومتر بود که نسبت به قبل از انقلاب که ۵۰ کیلومتر بود ۳۱ برابر رشد و ۳۱۱۲درصد افزایش نشان مى‌دهد.

حمید بهبهانى افزود: طول بزرگراه‌هاى احداث شده نیز بعد از انقلاب ۶۰۰۶ کیلومتر بود که نسبت به بعد از انقلاب که ۱۷۶ کیلومتر بود ۳۴۵۲درصد رشد یا ۳۵ برابر افزایش نشان مى‌دهد. وى گفت: پس از انقلاب تاکنون ۷۲ هزار و ۲۳۶ کیلومتر راه روستایى آسفالت شده است که نسبت به قبل از انقلاب که ۲۰۰ کیلومتر بود۳۶۱ برابر افزایش یا ۳۶هزار و ۱۱۸درصد رشد نشان مى‌دهد.

وزیر راه و ترابرى اضافه کرد: پیش از انقلاب ۴ کیلومتر راه در هر ۱۰۰ کیلومتر مربع احداث شده بود که امروز به ۲۰ کیلومتر در هر ۱۰۰ کیلومتر مربع رسیده که نشان‌دهنده ۵ برابر رشد است.

وى با اشاره به اقدامات انجام شده در سه ساله دولت نهم در بخش راه و ترابرى گفت: طول آزاد راه‌هاى احداث شده در دولت نهم ۳۸۸ کیلومتر و طول بزرگراه‌هاى احداث شده ۱۵۵۸ کیلومتر است که ۷۰درصد نسبت به مدت مشابه در سه سال قبل رشد نشان مى‌دهد.

وزیر راه و ترابرى افزود: ۲۳هزار و ۵۸۹ کیلومتر راه روستایى هم آسفالت شد که ۲۶۹درصد نسبت به مدت مشابه در سه سال قبل افزایش نشان مى‌دهد. بهبهانى گفت: تعداد تونل‌هاى احداث شده نیز در دولت نهم۲۶ تونل بود که نسبت به سه سال قبل از آنکه ۶ تونل بود ۳۳۳درصد رشد نشان مى‌دهد.

افزایش بهره‌وری و توسعه برق و گاز

میزان تولید گاز در هشت ماه اول سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۳/۸درصد رشد داشته و از ۴۴/۸۴‌میلیارد متر مکعب به ۴۲/۹۱‌میلیارد متر مکعب رسیده است تولید گاز در هشت ماه اول سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۳/۸‌درصد افزایش یافت.

به گزارش پایگاه شورای اطلاع‌رسانی دولت، میزان تولید گاز در هشت ماه اول سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۳/۸درصد رشد داشته و از ۴۴/۸۴‌میلیارد متر مکعب به ۴۲/۹۱‌‌میلیارد متر مکعب رسیده است.

تلاش دولت در جهت توسعه میادین گازی و افزایش بهره‌وری شبکه‌های گازرسانی کشور موجب شده تولید گاز طی دولت نهم همواره با رشد قابل ملاحظه‌ای ادامه یابد.

به طور مثال میزان تولید گاز در سال ۱۳۸۵ به ۱۴۷‌میلیارد مترمکعب رسید که این رقم نسبت به آخرین سال کاری دولت هشتم یعنی سال ۱۳۸۳ بیش از ۳/۱۷‌درصد رشد داشته است. همچنین میزان صادرات گاز نیز در سال ۱۳۸۵ نسبت به آخرین سال دولت هشتم یعنی سال ۱۳۸۳ بیش از ۸/۶۲‌درصد رشد داشته و از ۵/۳‌میلیارد مترمکعب به ۷/۵‌میلیارد مکعب رسیده است.

این گزارش می‌افزاید: رشد صادرات گاز در سال ۱۳۸۵ نسبت به سال ۱۳۸۴ بیش از ۸/۱۸‌درصد بوده و از ۸/۴‌میلیارد به ۷/۵‌میلیارد مکعب رسیده است.

همچنین میزان مصرف گاز در کشور در سال ۱۳۸۵ نسبت به سال ۱۳۸۴ با ۶/۱۳‌درصد رشد از ۷/۱۰۶‌میلیارد مکعب به ۲/۱۲۱‌میلیارد مکعب رسیده و این رقم نسبت به سال ۱۳۸۳ بیش از ۲۴‌درصد رشد داشته است.

نکته‌ای که در آمار شرکت ملی گاز حائز اهمیت است آن است که هر چند تلاش دولت موجب رشد سریع تولید گاز طی سال‌های ۱۳۸۴ تا سال ۱۳۸۷ شده اما میانگین رشد مصرف با شتاب بیشتری افزایش یافته است.

متاسفانه عدم توجه به بهینه‌سازی مصرف انرژی در کشور موجب شده رشد مصرف گاز در ایران چند برابر میانگین مصرف جهانی شود. به طور مثال بر اساس آمارهای موجود، میزان رشد مصرف انرژی در کشور ایران ۱۷ برابر ژاپن، ۴ برابر کانادا و ۲ برابر چین است و اگر این روند رشد مصرف انرژی در کشور ادامه یابد و مدیریت صحیحی در خصوص توزیع و مصرف انرژی در کشور صورت نپذیرد در آینده‌ای نزدیک با بحران روبه‌رو خواهیم بود.

یکی از دلایل مصرف بی‌رویه انرژی در کشور ارزان قیمت بودن حامل‌های انرژی است که موجب شده مصرف‌کنندگان از پرداخت هزینه‌های ناچیزی مانند عایق کاری، استفاده از دستگاه‌های گرمایشی کم مصرف و کاهش میانگین دمای ساختمان‌های اداری و مسکونی پرهیزکنند.

هرچند ایران از لحاظ ذخایر گازی در رده دوم جهان قرار دارد اما به طور قطع آهنگ رشد مصرف با همین شتاب ادامه یابد در سال‌های نه چندان دور به جای صادرات باید به فکر واردات گاز باشیم. به گفته مدیر گازرسانی شرکت ملی گاز، جمهوری اسلامی‌ایران هم اکنون در ردیف سومین مصرف‌کننده عمده گاز جهان قرار دارد.

از سوی دیگر با کاهش ذخایر سوخت‌های فسیلی، طی سال‌های آینده قیمت حامل‌های انرژی به طور چشمگیری افزایش می‌باید و اگر بتوانیم مصرف گاز را در حد قابل قبولی نگه داریم فرصت مناسبی برای صادرات گاز و تامین منابع مالی لازم برای ترمیم هرچه بهتر زیر ساخت‌های اقتصادی کشور به دست خواهیم آورد.

یارانه‌های حامل‌های انرژی طی سال‌های گذشته نه تنها موجب رشد سریع مصرف انرژی در کشور شده بلکه به دلیل مصرف بیشتر دهک‌های بالای جامعه بیشتر یارانه‌ها به سوی اقشار مرفه هدایت شده در حالی که مهمترین هدف نظام‌مند کردن یارانه‌ها ایجاد عدالت اقتصادی در کشور است.

به نظر می‌رسد طرح تحول اقتصادی و لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها که یک فوریت آن در مجلس به تصویب رسید گام مهمی‌ برای رسیدن به بهینه سازی مصرف انرژی در کشور باشد تا نسل‌های آینده نیز بتوانند از این نعمت خدادادی استفاده نمایند و صادرات گاز علاوه بر محاسن اقتصادی مواضع سیاسی کشور را هم تقویت کند.

افزایش ۱۸ درصدی تولید برق در کشور

تولید برق در کشور در سال ۱۳۸۵ به ۱۹۲‌هزار ۴۲‌میلیون کیلو وات ساعت رسید که این رقم نسبت به سال ۱۳۸۳ بیش از ۱۸‌درصد رشد داشته است

تولید برق در کشور در سال ۱۳۸۵ نسبت به سال ۱۳۸۳ بیش از ۷/۱۸‌درصد افزایش یافت.

دولت نهم با هدف تامین برق مورد نیاز کشور از یک سو و همچنین جمع‌آورى آب‌هاى سطحى براى تقویت منابع آبى کشور و گسترش کشاورزی، توسعه سدسازى و نیروگاه برقابى را دستور کار خود قرار داده است.

بر همین اساس، تولید برق در سال ۱۳۸۵ نسبت به سال ۱۳۸۴ بیش از۹/۷‌درصد رشد داشته و از ۱۷۸ هزار و سه‌میلیون کیلو وات ساعت به ۱۹۲هزار و ۴۲‌میلیون کیلو وات ساعت رسیده است.

تولید برق توسط نیروگاه‌هاى برقابى در سال ۱۳۸۵ نسبت به آخرین سال دولت هشتم یعنى سال ۱۳۸۳بیش از ۷/۶۵‌درصد رشد داشته و از ۱۱‌هزار ۵۵۵‌میلیون کیلو وات ساعت به ۱۹هزار و ۱۴۷‌میلیون کیلو وات ساعت رسیده است.

همچنین وزارت نیرو با هدف افزایش راندمان نیروگاه‌هاى برق کشور احداث نیروگاه سیل ترکیبى جدید و تبدیل نیروگاه‌هاى گازى به سیکل ترکیبى را دستور کار قرار داده و سهم این نیروگاه‌هاى از تولید برق کل کشور در دولت نهم رشد قابل توجهى داشته است.

بر این اساس، میزان برق تولیدى نیروگاه‌هاى گازى و سیکل ترکیبى در سال ۱۳۸۵ نسبت به سال ۱۳۸۳ حدود ۳۰‌درصد رشد داشته و از ۵۹ هزار و ۷۶۳ به ۷۷‌هزار و ۶۲‌میلیون کیلو وات ساعت رسیده است.

رشد شانزده و شش دهم‌درصدى تولید محصولات کشاورزى در ۳سال اخیر

با وجود خشکسالى‌های اخیر، در طی سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ میانگین تولید محصولات کشاورزی نسبت به سال‌هاى ۱۳۸۱تا ۱۳۸۳ بیش از ۱۶‌درصد افزایش یافت.

با وجود خشکسالی‌های اخیر، در طی سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ میانگین تولید محصولات کشاورزی نسبت به سال‌های ۱۳۸۱تا ۱۳۸۳ بیش از ۶/۱۶‌درصد افزایش یافت.

به گزارش پایگاه شورای اطلاع رسانی دولت، میانگین تولید محصولات کشاورزی طی سه سال فعالیت دولت نهم نسبت به مدت مشابه دولت گذشته بیش از ۶/۱۶‌درصد رشد داشته و از ۳/۸۴‌میلیون تن به ۳/۹۸‌میلیون تن رسیده است.

براین اساس میانگین تولید محصولات دامی طی سال‌های ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۳ حدود ۷/۸‌میلیون تن بوده که این رقم طی فعالیت دولت نهم یعنی از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ با ۸/۲۱‌درصد رشد به ۶/۱۰‌میلیون تن رسیده است.

همچنین میانگین تولید محصولات باغی نیز در این مدت از ۴/۱۳‌میلیون تن به ۶/۱۵‌میلیون تن افزایش یافته که این رقم نشان دهنده رشد ۸/۱۵‌درصدی این محصولات است.

این گزارش می‌افزاید: میانگین محصولات شیلاتی نیز در دولت نهم نسبت به دولت هشتم بیش از ۲۶‌درصد رشد داشته و از ۴۳۹‌هزار تن به ۵۵۴‌هزار تن رسیده است.

توسعه کانال‌های آبیاری و افزایش استفاده از تکنولوژی‌های نوین آبیاری مانند آبیاری قطره‌ای نیز موجب شد تا ‌به‌رغم خشکسالی میانگین تولید محصولات زراعی نیز از ۶/۶۱‌میلیون تن طی سال‌های ۱۳۸۱تا ۱۳۸۳ به بیش از ۴/۷۱‌میلیون تن طی سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ برسد که این رقم مبین رشد ۱۶‌درصدی محصولات زراعی طی فعالیت دولت نهم است.

براساس آمار وزارت جهاد کشاورزی همچنین میزان تولید محصولات کشاورزی در سال ۱۳۸۶ نسبت به سال ۱۳۸۴ با وجود خشکسالی و سرمازدگی با هفت‌درصد رشد از ۳/۹۵‌میلیون تن به ۶/۱۰۱‌میلیون تن رسید. براساس این گزارش در سال ۱۳۸۶ نسبت به سال ۱۳۸۴ محصولات باغی ۱۱‌درصد، محصولات دامی ۱۴‌درصد و محصولات زراعی سه‌درصد افزایش یافته است.