طرح جدید ترافیک در خیابان‌های پکن

نیلوفر قدیری
عکس :بزرگراه اصلی در مرکز شهر پکن
هر روز هفته یک پنجم کل خودروهای دولتی و شخصی حق تردد در شهر را ندارند
همکاری نزدیک دولت با شهرداری پکن برای کاهش آلودگی هوا اعمال می‌شود.

دولت چین برای کاهش آلودگی هوا در شهرهای این کشور در طرحی مشترک با شهرداری، مقررات جدید ترافیکی را در شهرهای با بیشترین آلودگی هوا اعمال می‌کند. این مقررات در روزهای برگزاری المپیک ۲۰۰۸ در پکن برای تنها چند روز به اجرا درآمد تا چینی‌ها نتایج مثبت آن را در سالم بودن هوای قابل تنفس احساس کنند و حالا اگرچه اعمال مقررات جدید ترافیکی به صلاح دارندگان خودرو نیست؛ اما هم دولت و هم مردم چین بر اجرای طولانی مدت آن نظر مشترک دارند.
قانون جدید ترافیک شهری از ۱۵ روز پیش در پایتخت چین به اجرا درآمد و طی هفته‌های آینده در سایر شهرهای آلوده اعمال می‌شود. براساس این قانون هر روز هفته جز روزهای شنبه و یک‌شنبه؛ معادل ۲۰درصد ‌کل خودروهای دولتی و شخصی حق تردد در شهر را ندارند. دولت چین در مقابل این اعمال محدودیت تردد خودرو متعهد شده ظرفیت حمل‌ونقل عمومی را افزایش دهد.
کشور چین امسال میزبان المپیک بود. اما آنچه در آستانه این مسابقات و همزمان با برگزاری آن و تا چند ماه بعد، در کانون اخبار قرار داشت و به نوعی المپیک را در سایه خود قرار داده‌بود، موضوع آلودگی هوای شهرهای بزرگ کشور چین و به ویژه پکن پایتخت آن بود. چین جزو آلوده‌ترین کشورهای جهان به لحاظ سلامت هوا است و در فهرستی که شهرهای جهان با آلوده‌ترین هوا در آن رتبه‌بندی شده‌اند، بعد از قاهره که در ردیف نخست است، شهرهای چین بیشتر از بقیه کشورها تکرار شده‌اند.
در روزهای نزدیک به شروع المپیک در چین و با فشار نهادهای بین‌المللی و ستاره‌های ورزشی و هنری جهان، دولت این کشور مقرراتی را برای کاهش سطح آلودگی هوا اعمال کرد که از جمله آن بعضی مقررات جدید ترافیکی و محدودیت فعالیت کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی و صنعتی آلاینده بود. اما در همان زمان بسیاری بر این باور بودند که این تدابیر موقتی است و نباید به آن امیدوار بود. اما دولت چین از دو هفته گذشته با اعمال قانون جدید ترافیکی برای عبور و مرور در شهر پکن نشان داد که این تدابیر را پیگیری می‌کند. در گذشته مقامات شهر پکن از بیم واکنش طبقه متوسط این شهر که بیشترین تعداد خودرو را دارند، از اعمال محدودیت‌های سخت ترافیکی برای کاهش آلودگی هوا، خودداری می‌کردند. اما برگزاری مسابقات المپیک و اعمال این محدودیت‌های ترافیکی در طول مسابقات باعث شد تا مردم شهر پکن به این محدودیت‌ها عادت کنند و برای اعمال همیشگی آن آماده شوند. در شهر پکن بیش از ۵/۳‌میلیون دستگاه خودروی ثبت شده شخصی وجود دارد. در طول دو ماه برگزاری مسابقات المپیک و پارالمپیک در این شهر، بیش از ۲‌میلیون دستگاه از این خودروها از تردد در شهر به هر بهانه‌ای منع شدند. از دو هفته پیش و بر اساس دستور دولت چین، یک پنجم از ماشین‌های دولتی و خصوصی از تردد در خیابان‌ها در طول ایام هفته منع شده‌اند. ماشین‌های دولتی و خصوصی در شهر پکن، یک روز در هفته را از تردد در خیابان‌ها منع شده‌اند. به این ترتیب از حالا به بعد خیابان‌های شهر پکن تنها دو روز تعطیل آخر هفته شاهد ترافیک و آلودگی ناشی از آن است.
از سوی دیگر مقامات شهرداری پکن از این هفته بازرسی و معاینه فنی خودروها را برای تشخیص میزان آلوده‌کنندگی هوا شروع می‌کنند و باید این کار را تا اکتبر ۲۰۰۹ به پایان برسانند. دولت چین به زودی هزار دستگاه وسیله حمل و نقل عمومی پاک را در ۱۰ شهر بزرگ این کشور به کار می‌گیرد. در جریان بازی‌های المپیک پکن، ۲۳ خودروی با سوخت پاک، ۴۷۰ خودروی برقی و ۱۰۲ خودروی با سوخت مرکب به سیستم حمل و نقل شهری این شهر اضافه شد. در جریان این مسابقات در حقیقت چین تکنولوژی پیشرفته خود را در زمینه خودرو با سوخت پاک به نمایش گذاشت و به نوعی آن را آزمود. این آزمایش جواب خوبی داده است.
شهرداری پکن در ماه‌های گذشته فعالیت‌های تبلیغاتی گسترده‌ای را برای آماده کردن مردم به استفاده از این خودروهای جدید انجام داده‌است. در یکی از این تبلیغات به مردم گفته می‌شود که وقتی تلویزیونی قدیمی در خانه دارند بهتر است آن را با تلویزیون جدید عوض کنند. شهرداری این کار را درباره سیستم حمل و نقل برای مردم انجام داده و اکنون آماده استفاده مردم است.
اکنون با اعمال قوانین و محدودیت‌های جدید ترافیکی در شهر پکن، روزانه ۷۰۰هزار دستگاه خودرو از خیابان‌های این شهر حذف می‌شوند. در روزهایی که آلودگی هوا به درجه بحرانی می‌رسد، محدودیت ترافیکی گسترش می‌یابد و نیمی از ۵/۳‌میلیون دستگاه خودرو از خیابان‌های شهر پکن حذف می‌شوند. این قانون از روز دوشنبه دو هفته گذشته لازم‌الاجرا شد و در روز نخست خودروهایی که شماره پلاکشان به ۲ و ۷ ختم می‌شود از تردد در خیابان‌ها منع بودند. ساعتی بعد از اعلام این قانون صدها پیام اعتراض در سایت سازمان حمل و نقل و ترافیک شهر پکن ثبت شد. اما مسوولان این سازمان بر این باورند که معترضان با دیدن پیامدهای مثبت این محدودیت‌ها در جهت تمیز شدن هوا، از مخالفت خود دست برمی‌دارند. چین ۱۶ شهر از ۲۰ شهر آلوده جهان را در خود جای داده‌است. نکته جالب توجه درباره آلودگی هوای پکن این است که تحقیقات نشان داده، میزان آلودگی در داخل خانه‌ها در بعضی محلات این شهر از خیابان‌های آن بیشتر است. تحقیقی که دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه هاروارد انجام داده نشان می‌دهد، در بعضی خانه‌های شهر پکن هنوز برای پخت و پز از چوب و ذغال سنگ استفاده می‌شود. از سوی دیگر بسیاری از مردان چینی سیگارهای بسیار آلوده و کشنده می‌کشند که این باعث شده آلودگی داخل خانه‌ها تا ۱۰ برابر خطرناک‌تر از خیابان‌ها باشد. این گزارش تحقیقی نشان می‌دهد که در ربع قرن گذشته، ۸۳‌میلیون چینی که برابر با یک سوم جمعیت آمریکا است، از سرطان ریه و دستگاه تنفسی جان خود را از دست داده‌اند.