ارجحیت تفسیر بر خبر در رسانه‌های ایدئولوژیک

دکتر محمد سلطانی‌فر *

حجم گسترده پرداختن به موضوع بحران مالی آمریکا از طرف صدا و سیما چندان هم دور از انتظار نیست چون این موضوع یک اتفاق بسیار بزرگ جهانی است، چیزی در حد بحران اقتصادی ۱۹۳۹ که گفته می‌شود به فروپاشی نظام کاپیتالیستی غرب منجر می‌شود. رسانه‌های مختلف جهان هم در ابعاد گسترده به این واقعه پرداخته‌اند اما تفاوت مهمی که وجود دارد، رویکرد صدا‌ و سیما و چگونگی تحلیل و تبیین این رخداد است. از این منظر گستردگی حجم اخبار و تحلیل‌های ارائه شده در رسانه ملی محل اشکال نیست. اما باید درنظر داشت که صدا و سیما تنها از جنبه صرف خبری به این رخداد نمی‌پردازد چون وقایع بزرگ دیگری مانند انتخابات ریاست جمهوری آمریکا نیز در جریان است که چندان مورد توجه این رسانه قرار نمی‌گیرد. البته بحران مالی جهان از نظر صدا و سیما یک نقطه ضعف برای کشور آمریکا و یک فرصت مناسب برای این رسانه محسوب می‌شود که مدت‌هاست منتظر بوده تا با پرداختن به آن به تخریب دشمن سیاسی ایران بپردازد.

صدا و سیمای ایران یک رسانه خبر مدار نیست بلکه یک رسانه ایدئولوژیک و به دنبال سیاست‌های مورد نظر خود است. در رسانه‌های ایدئولوژیک، سیاست بر خبر ارجحیت دارد. به همین دلیل است که صدا و سیما به بررسی همه جانبه این اتفاق نپرداخته و صرفاً به نفی و تقبیح نظام بازار آزاد اکتفا می‌کند. صدا و سیما حتی تاثیرات این بحران را بر سایر کشورها نیز بررسی نمی‌کند تا به مخاطب القا کند کشورش به سبب دارا بودن نظام اقتصاد دولتی از تاثیرات منفی این بحران مصون می‌ماند.

صدا و سیما تنها رسانه قدرتمند و تاثیر گذار کشور است که در زمینه فعالیت خود در داخل کشور کاملاً بدون رقیب عمل می‌کند و با توجه به ایدئولوژیک بودن آن منطقی است که بخواهد واقعیت‌ها را آنچنان که خود می‌خواهد وارونه جلوه داده و یا تنها بخشی از آن را به مخاطب انتقال دهد.

به این ترتیب نگاه صدا و سیما به بحران مالی آمریکا یک نگاه خبری نیست، بلکه یک نگاه تفسیری است، آن هم در جهت سیاست‌های خود و البته این فقط مختص صدا و سیمای ایران نیست چون از ویژگی‌های رسانه‌های ایدئولوژیک این است که خبر را نه انتقال‌دهنده واقعیت که فرآیندی تولید شده از اتفاقات، در جهت منافع خود می‌دانند.

* استاد دانشگاه