پروژه ده هزار واحد مسکونی، نمادی ماندگار از توانمندی مهندس و مدیر ایرانی در کشور ونزوئلا
اشاره : شرکت کیسون به عنوان صادرکننده نمونه کشور در بخش خدمات فنی مهندسی انتخاب شده است.

برای آشنایی با پروژه های برون مرزی این شرکت بزرگ بامدیر دفتر هماهنگی مدیرعامل کیسون گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که از نظرتان می‌گذرد:
شرکت شما هم‌اکنون بزرگ‌ترین پروژه انبوه‌سازی مسکن را در کشور ونزوئلا با یک روش صنعتی اجرا می‌کند. لطفا، ضمن بیان مهم‌ترین ویژگی‌های این سیستم، بفرمایید که تا چه حد پاسخگوی نیاز فزاینده به مسکن در کشور ما و سایر کشورهای جهان است؟
همان‌طور که می‌دانید، سالانه باید حداقل یک میلیون واحد مسکونی در ایران ساخته شود که اکثر متقاضیان آن، کسانی هستند که با قیمت‌های کنونی، امیدی به صاحب‌خانه شدن ندارند. عمر مفید اکثر واحدهای مسکونی در کشور ما کمتر از مقدار متوسط جهانی است و بخش بزرگی از این واحدها، در برابر حوادث طبیعی، مقاومت کافی ندارند. لذا با توجه به سرمایه عظیمی که در بخش مسکن جاری است، از حجم زیادی از منابع کشور در این حوزه به خوبی استفاده نمی‌شود.در سایر کشورهای در حال توسعه نیز شرایط نسبتا مشابهی حاکم است و آمار نشان می‌دهد که مسکن، در آینده به یک معضل فراگیر تبدیل خواهد شد. جمعیت جهان در سال 2050 به حدود 9میلیارد نفر خواهد رسید و برای پاسخگویی به نیاز این جمعیت به مسکن، سالانه باید بیش از 35میلیون واحد مسکونی ساخته شود. در این شرایط، سه عنصر سرعت، کیفیت و هزینه، دارای اهمیت زیادی است.
سیستم صنعتی انبوه‌سازی کیسون (بتن آرمه یکپارچه درجا) که ایده اولیه آن در سال‌های آغازین تاسیس شرکت کیسون و پس از صرف مدت‌ها مطالعه و تحقیق روی سیستم‌های مختلف خانه‌سازی صنعتی متد اول جهان، شکل گرفت و سپس، طی سال‌های متمادی کار و تجربه، بیش از سیصد مورد از ظرایف فنی، مدیریتی و اجرایی آن حل شد، در سایه استقرار یک نظام مدیریتی کارآمد، ابزاری مناسب برای حل بحران مسکن در ایران و جهان ارائه می‌دهد.
در پروژه ده هزار واحد مسکونی ونزوئلا، همکاران ما در هر ساعت سازه بتنی یک واحد و در هر ماه 600 واحد مسکونی را ساختند و تجارب کسب شده، سازمان و ظرفیتی را در کیسون ایجاد کرده است که می‌تواند در یک سال، ده هزار واحد مسکونی در یک پروژه بسازد. این نکته جالب است که طبق اعلام مقامات ونزوئلایی، تعداد واحدهای مسکونی که همکاران ما در یک ماه می‌سازند، بیش از مجموع واحدهایی است که چهار شرکت خارجی دیگر فعال در ونزوئلا در یک سال می‌سازند.
پروژه ده هزار واحد مسکونی ونزوئلا نه‌تنها سریع‌ترین سیستم خانه‌سازی با روش بتن مسلح در جهان است، بلکه یکی از باکیفیت‌ترین و کم‌هزینه‌ترین‌ها نیز هست. سیستم صنعتی بتن آرمه یکپارچه درجا، تمام ویژگی‌های لازم برای پاسخ‌گویی به مساله مسکن (سرعت، کیفیت و هزینه مناسب) را دارد و لذا جا دارد دولت‌مردان، از آن به عنوان یک دستاورد بزرگ ملی در تامین نیازهای داخلی و توسعه صادرات خدمات فنی- مهندسی به‌طور همه‌جانبه پشتیبانی کنند.
بزرگ‌ترین دستاورد و ارزش‌هایی که پروژه ده هزار واحد مسکونی ونزوئلا برای کشور ما و به ویژه جامعه مهندسی و پیمانکاری آن ایجاد کرده است، کدامند؟
این پروژه، بزرگ‌ترین صادرات خدمات فنی و مهندسی در نوع خود در تاریخ ایران و سریع‌ترین پروژه انبوه‌سازی با روش بتن مسلح در جهان است. پروژه ونزوئلا و توانمندی‌های فنی و مهندسی حاصل از آن، این ظرفیت را در ما ایجاد کرده است که در هر سال، ده هزار واحد مسکونی در هر نقطه از جهان بسازیم. ما در پروژه ونزوئلا مدیران و مهندسان بسیاری را تربیت کردیم که قادرند در سطح بین‌المللی و در تراز جهانی کار و باشرکت‌های مطرح بین‌المللی رقابت کنند. در طی پروژه حدود ۶۰۰۰ تن کالای ساخته شده از ایران به کشور ونزوئلا صادر شد که علاوه بر کمک به اقتصاد ملی از طریق اشتغال‌زایی و افزایش درآمد ناشی از صادرات غیرنفتی، کالاهای ایرانی را نیز به کشور ونزوئلا معرفی کرد. پروژه ونزوئلا نشان داد که مهندسان و مدیران ما می‌توانند یک سیستم تماما صنعتی را طراحی، تدارک و اجرا کنند که به رفع یکی از مبرم‌ترین نیازهای حدود سه میلیارد از مردم جهان، با سرعت، کیفیت و هزینه مناسب پاسخ دهد؛ و این یک دستاورد بزرگ ملی است. در عین حال باید یادآور شوم اگر از این نیروی عظیم که با تلاش و کوشش بسیار زیاد، در پروژه ده هزار واحدی ونزوئلا سازمان داده شده است، در اجرای پروژه‌های بزرگ انبوه‌سازی در ایران و سایر نقاط جهان حمایت نشود، سرمایه عظیمی از دست خواهد رفت و ممکن است سازماندهی مجدد آن به سادگی میسر نباشد.
یکی دیگر از دستاوردهای ارزشمند پروژه، طرح سوالات بسیار مهم در زمینه ضرورت شناخت از قوانین، فرهنگ و محیط کسب‌وکار کشورهای هدف بود که پاسخ دادن به آنها، برای اعتلای صادرات خدمات فنی - مهندسی کشور ما ضروری است.
وقتی شرکتی می‌خواهند در آن سوی کرده زمین با فرهنگ، قوانین و مقررات متفاوت، یک تکنولوژی جدید را که برای نیروهای متخصص آن کشور هم شناخته شده نیست، ارائه دهد، مسلما لازم است بسیار مسائل را خلاقانه حل کند. برای مثال در کشور ونزوئلا سندیکاهای کارگری بسیار قوی هستند و پشتیبانی گسترده‌ای از کارگران می‌کنند. بنابراین مدیریت نیروی انسانی محلی، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌هایی است که پیمان‌کاران با آن روبه‌رو هستند. خوش‌بختانه همکاران ما به سندیکاها نشان دادند که ایرانیان برای انسان‌ها ارزش بسیاری زیادی قائلند.
این رویکرد باعث شد بهره‌وری نیروی کار بومی، در مواردی، از برنامه هم پیشی گیرد و همدلی و هماهنگی حاصل، باعث موفقیت پروژه در احداث سازه بتنی یک واحد مسکونی در هر ساعت شود.
اکنون کیسون به لحاظ تعداد پرسنل، یکی از عظیم‌ترین کارگاه‌های ونزوئلا را دارد و در چهار کارگاه کیسون، نزدیک به ۶۰۰۰ نیروی انسانی مشغول به کار هستند. مدیریت این تعداد پرسنل در کشور ونزوئلا برای خودشان هم تعجب‌آور است، زیرا در ونزوئلا، کارخانه‌های بزرگ با ۱۰۰ الی ۱۲۰ نفر نیروی انسانی کار می‌کنند.
پروژه ونزوئلا همچنین باعث شده دولت‌مردان، ارگان‌ها و مردم ونزوئلا، ایرانی‌ها را بهتر بشناسند و از ما به عنوان کشوری که دارای تکنولوژی‌های جدید در عرصه ساخت‌وساز است، یاد کنند. به یاد داشته باشید که ما این تکنولوژی را در کشوری اجرا می‌کنیم که در آن ساخت و سازهای بسیار خوبی انجام شده است. لذا مطرح شدن این سیستم ساخت، نشان از توان و قدرت بالای ایرانی‌‌ها دارد و برای هر ایرانی باعث افتخار است که به این نحو مطرح بشود که پروژه‌اش، سریع‌ترین پروژه ساخت مسکن با روش بتن مسلح در جهان است، در عین این که یکی از بهترین پروژه‌ها به لحاظ کیفی است.
همان طور که می‌دانید یکی از ابزارهای بسیار مهمی که برای بهینه کردن بهره‌برداری از منابع به کار گرفته می‌شود، مهندسی ارزش است و در پروژه‌های عمرانی، این مقوله به بهترین نحو در سیستم‌های پیشرفته اجرا مانند «طرح و ساخت» و «مهندسی - تدارک - ساخت» امکان‌پذیر است.
مهندسی ارزش علاوه بر اثری که در کاهش هزینه‌ها در عین حفظ کارکرد و کیفیت مطلوب محصول پروژه می‌گذارد، از جنبه اقتصاد ملی، صرفه‌جویی در منابع، حفظ محیط‌زیست و توسعه پایدار نیز، حائز اهمیت است. همکاران ما در این پروژه‌، به خوبی از مزایای روش طرح و ساخت همزمان بهره برده‌اند و در راستای اهداف فوق‌الذکر، گام برداشته‌اند و از این رو، توانسته‌اند با قیمتی به مراتب کمتر از قیمت کشورهایی مانند چین، این پروژه را اجرا کنند.
لطفا بفرمایید پروژه چه اثرات مستقیم و غیرمستقیمی بر اقتصاد و بهبود کیفیت زندگی مردم ونزوئلا داشته است؟
پروژه ونزوئلا تاثیرات فراوانی در این حوزه داشته است که به مهم‌ترین آنها اشاره می‌کنم:
- تامین سرپناه ایمن و مقاوم برای حدود پنجاه هزار نفر از مردم ونزوئلا در مدت سه سال.
- آموزش حدود 6000 نفر نیروی کار بومی در حرف مختلف و تبدیل آنها به کارگران ماهر که به آنها امکان داد با افزایش درآمدشان، سطح زندگی خود را بهبود بخشند.
- اشتغال‌زایی برای حدود ۱۲هزار نفر از مردم ونزوئلا به طور غیرمستقیم.
- فعال کردن حدود 300 واحد صنعتی و تولیدی و کلا کاهش سه درصدی بیکاری در ونزوئلا.
- پروژه با اجرای یک برنامه گسترده «مسوولیت اجتماعی»، از جمله تعمیر و احداث مراکز آموزشی، فرهنگی، ورزشی، بهداشتی و درمانی، کمک به موسسات خیریه، تعمیر یا احداث پل و جاده، کمک به شهرداری‌ها و سایر ارگان‌های محلی و...، تلاش کرده است در حد توان به مردم ونزوئلا خدمت کند و اثری ماندگار از انسان‌دوستی ایرانیان در کشور ونزوئلا برجای گذارد و از این طریق، سهم خود را در اشاعه فرهنگ کشورمان و تحکیم دوستی دو ملت ادا کند.
به طور خلاصه، پروژه ونزوئلا با تعهد ملی و اخلاقی نسبت به مردم ونزوئلا کار شده است و در نتیجه، ضمن امانت‌داری در هزینه و کیفیت پروژه، کمک به مردم شهرها در زمینه مسائل فرهنگی، بهداشتی و اجتماعی، به اندازه احداث واحدهای مسکونی اهمیت داشته است. بنابراین آنچه از کیسون و برای کیسون باقی خواهد ماند، دوستی و احترام متقابل، آثار فرهنگی و اجتماعی ایجاد شده و البته ده هزار واحد مسکونی باکیفیتی است که هرکس که سال‌ها بعد هم از آنجا گذر کند، خواهد گفت اینجا را ایرانی‌ها ساخته‌اند.
همان‌طور که فرمودید، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های سیستم صنعتی خانه‌سازی کیسون این است که در عین سرعت باورنکردنی، امکان دستیابی به کیفیت بسیار بالا را فراهم می‌کند. لطفا بفرمایید در این سیستم، تضمین کیفیت و کنترل به چه صورت انجام می‌شود؟
گرچه سیستم انبوه‌سازی کیسون به لحاظ فنی در بطن خود تمام عناصر تعیین‌کننده در صنعتی کردن ساخت را دارد، ولی این عناصر فقط از طریق استقرار یک نظام کارآمد مدیریت کیفیت جامع
(TQM: Total Quality Management) شامل استانداردها و روش‌های تضمین و کنترل کیفیت که توالی ترتیب کار را با دقت مناسب هدایت کند، بهره‌ور می‌شود. در واقع بدون استقرار چنین نظاماتی، این فناوری و نظایر آن از قابلیت‌های واقعی یک روش صنعتی تهی و به یک روش سنتی تبدیل می‌شوند.
در پروژه ونزوئلا، به‌رغم سرعت بسیار بالا، کیفیت در صدر اهداف پروژه بود. در این پروژه بالغ بر پانصد فرم کنترلی تهیه شد. تک‌تک مراحل کار کنترل کیفی می‌شود و مرحله بعد فقط بعد از مثبت بودن نتیجه کنترل کیفی مرحله قبل، اجازه اجرا دریافت می‌کند. سازمان QA و QC پروژه و نتایج حاصل از تحلیل فر‌مهای کنترل کیفی، مدیریت پروژه را قادر می‌سازد اشکالات را به صورت سیستماتیک به لحاظ فنی و مدیریتی بررسی و پروژه را در مسیر بهبود مستمر هدایت کند.نظام مدیریت کیفیت جامع کیسون در پروژه ونزوئلا کلیه مراحل مهندسی، تدارک و ساخت را به صورت یکپارچه هدایت می‌کند. استقرار چنین نظامی، باعث بهبود قابل ملاحظه کیفیت، ایمنی عملکرد زیست محیطی و کاهش هزینه‌ها از طریق افزایش سرعت و بهره برداری بهینه از منابع شده است.
یکی از مهم‌ترین مشکلات صنعت ساخت مسکن در کشور ما و احتمالا سایر کشورهای در حال توسعه، عدم درک ضرورت به کارگیری روش های صنعتی ساخت است. اصولا در کشور ما اغلب تعاریف بسیار متفاوتی از مقوله صنعتی کردن ساخت و انبوه سازی می‌شود. لطفا اجمالا دیدگاه های خود را در این حوزه بیان فرمایید.
در کشور ما به هر پروژه با بیش از 10 واحد مسکونی، انبوه سازی اتلاق می‌شود؛ در حالی که انبوه‌سازی مقوله‌ای است مربوط و عجین شده با صنعت. بنابراین انبوه‌سازی یا تولید انبوه که بتواند به صرفه‌جویی‌های ناشی از مقیاس دست یابد، فقط با صنعتی کردن ساخت ممکن است.اصولا صنعت و تکنولوژی سه هدف را دنبال می‌کنند: سرعت بیشتر، بهره‌وری بالاتر و کیفیت برتر. اگر این اهداف حاصل نشوند، نمی‌توان گفت یک سیستم صنعتی است. برای اینکه خانه‌سازی در سطح ملی صنعتی شود، باید اقتصاد ملی در راستای آن متحول شود و پیش‌شرط‌های ساخت صنعتی مانند استانداردسازی و مدولاسیون را فراهم کند؛ ولی در ایران و سایر کشورهای در حال توسعه این‌گونه نیست، چرا که در سطوح ملی، صنعت پشتیبان خانه‌سازی نیست. با این وجود، اگر پروژه‌ای 500واحد یا بیشتر داشته باشد، اجازه تکرار را که از پیش‌شرط‌های اولیه انبوه‌سازی صنعتی است، می‌دهد و این امکان فراهم می‌شود که در آن پروژه صنعتی کار شود.نگاهی به صنایع دیگر نشان می‌دهد فقط تولید انبوه صنعتی می‌تواند این کالا (مسکن) را با کیفیت مناسب، در سریع‌ترین زمان با کمترین هزینه در اختیار میلیون‌ها نفر از مردم کشورمان و میلیاردها نفر متقاضی مسکن در جهان در حال توسعه قرار دهد.