واکنش دفاعی در برابر نابرابری اجتماعی

دکتر غلامعباس توسلی

میل به اثبات تهرانی بودن یک مشکل یا مساله اجتماعی نیست، بلکه در واقع یک نوع دفاع است؛ دفاع از خود در مقابل جامعه که تنها به اثبات تهرانی بودن ختم نمی‌شود. مهاجران جهان سوم در کشورهای اروپایی هم از معرفی درست هویت ملی خود پرهیز می‌کنند. چون تمام مناطق کشور از یک نوع امکانات اجتماعی برخوردار نیستند. افراد جامعه از معرفی خود به عنوان یک شهرستانی یا داشتن ریشه خانوادگی غیرتهرانی خودداری می‌کنند که این یک واکنش دفاعی است در مقابل نابرابری‌های اجتماعی. البته این رویکرد تبعات چندانی به همراه ندارد چون یک پروسه طبیعی نیست و بلافاصله با یافتن پایگاه اجتماعی مورد قبول از سوی خود و جامعه این حس دفاع از میان می‌رود و به شکل اصرار بر بیان هویت قومی‌حقیقی بروز می‌کند. افرادی که به تحصیلات بالای دانشگاهی در داخل یا خارج کشور نائل می‌شوند یا به مقامات دولتی و ... می‌رسند دیگر این ضعف اجتماعی را در خود احساس نمی‌کنند و تلاش می‌کنند تفاوت و برتری خود را به هر گونه که بتوانند حتی با بازگو کردن هویت قومی ‌و غیر تهرانی خود به رخ جامعه بکشانند. در واقع این احساسات که به دفاع شخص از خود می‌انجامد در واقع یک موقعیت مصنوعی و زاییده احساسات روانی شخص است که با تغییر جایگاه اجتماعی و ایجاد رضایت از خود از بین می‌رود. اساسا تفکیک هویتی بر مبنای تقسیمات جغرافیایی به معنی ضعف فرهنگی در ایران چندان صحت ندارد، چه بسا اینکه بسیاری از اقوام ایرانی مانند کردها، ترک‌ها، عرب‌ها و ... از معرفی خود به عنوان تهرانی به شدت ابا دارند.