سال تـاخت و تــــاز طـــالبــان

کشتار ۳۰ مسافر غیرنظامی یک اتوبوس در استان قندهار افغانستان، چه به خیرمقدم طالبان از ژنرال پترائوس تعبیر شود و چه پاسخی به حملات سنگین ناتو قلمداد شود، یکی از بارزترین نشانه‌های وخامت اوضاع امنیتی در افغانستان است.

شبه نظامیان طالبان روز پنجشنبه ۲۵ مهر به یک اتوبوس در منطقه میوند حمله بردند و پس از پیاده کردن ۵۰ مسافر آن، ۳۰ نفر را به طرز وحشیانه‌ای سلاخی کردند. گزارش سخنگوی وزارت دفاع افغانستان حاکی است سر ۶ نفر از قربانیان، از تنشان جدا شده بود. اگرچه به گفته سخنگوی طالبان، تعداد کشته‌شدگان ۲۷ نفر و هویت آنان نظامی عنوان شده، اما به هر حال ابعاد این حمله مسلحانه چنان وسیع بود که انتشار خبر آن از سوی مقامات افغان را ۳ روز به تعویق انداخت.

میوند یکی از خطرناک‌ترین مناطق جنوب افغانستان است که هنوز تحت کنترل طالبان قرار دارد. طالبان از ابتدای سال جاری میلادی بر حجم حملات مسلحانه خود افزوده و موفق شده مناطق بیشتری از جنوب و شرق افغانستان را زیر نفوذ خود بگیرد. براساس آمار آسوشیتدپرس حملات طالبان امسال ۵۱۰۰ کشته (اغلب نظامی) بر جا گذاشته است. افزایش گسترده نفوذ طالبان بر این ادعای ژنرال پترائوس صحه می‌گذارد که تاکتیک‌های به کار گرفته شده در عراق را نمی‌توان به سادگی در افغانستان پیاده کرد. عراق کشوری است با منابع غنی، نیروهای خارجی و داخلی آموزش دیده که تعلیم دیده و مجهز هستند و می‌توان به راحتی آنها را مدیریت کرد. به علاوه، نیروهای شبه نظامی تروریستی در عراق نمی‌توانند مانند همتایان خود در افغانستان به فضای غیرقابل نفوذ کوهستان، مرزهای آشفته یا خاک کشورهای همسایه پناه ببرند و به همین جهت مقابله با آنها آسانتر است. در مقابل، شبه نظامیان فعال در افغانستان می‌توانند به راحتی در مناطق مرزی پاکستان پنهان شوند و حتی به قبایل منطقه‌ای نفوذ کنند. بر این اساس است که تقویت نیروهای ائتلاف از رهاورد اعزام نیروهای آمریکایی از عراق به افغانستان مورد توافق هر دو طیف جمهوری‌خواه و دموکرات در آمریکا است.

برنامه‌های ژنرال پترائوس

این روزها همه از فرمانده جدید نیروهای مرکزی آمریکا در خاورمیانه و آسیای مرکزی انتظار دارند که دستاوردهای خود در عراق را در افغانستان نیز تکرار کند.

عملکرد ژنرال‌ دیوید پترائوس در عراق مورد تحسین جان‌مک‌کین و باراک اوباما قرار گرفته و حتی بعضی گفته‌اند پترائوس به خاطر هوش، ذکاوت و بلندپروازی‌اش می‌تواند در آینده کاندیدای ریاست‌جمهوری آمریکا شود.

هفته گذشته هفته‌نامه اکونومیست در تحلیلی نوشت: ژنرال پترائوس با توجه به موفقیتی که در عراق به دست آورده با خروج بخش بزرگی از نیروهای آمریکایی از عراق تا اواخر سال ۲۰۱۰ موافق است. در حال حاضر فرماندهان آمریکایی تلاش می‌کنند به هر وسیله ممکن بهترین استفاده را از نیروهای خود در افغانستان ببرند و همزمان نیروهای افغان را نیز تربیت و تجهیز کنند. اما مشکل این است که عملیات آمریکایی‌ها در افغانستان معمولا تلفات غیرنظامی زیادی داشته و اخیرا نیز با انتقادهای فراوانی مواجه بوده است.

ناتو نیز برای فعالیت در افغانستان با مشکلات زیادی رو‌به‌رو است.

بسیاری از کشورهای عضو ناتو تمایلی به اعزام نیروهای بیشتر به افغانستان نشان نداده‌اند و شماری از نیروهای قبلی نیز در حال خروج از افغانستان هستند. نیروهای کانادایی و هلندی قرار است تا دو سال آینده فعالیت خود در افغانستان را به پایان برسانند. از این سو، آمریکا بسیار دیر به این فکر افتاده که شمار نیروهای ارتش افغانستان را از ۸۰هزار نفر به ۱۳۰هزار نفر برساند.

ضمن این که متحدان آمریکا تمایل چندانی به فرستادن نیرو و تجهیزات لازم برای تامین این هدف نشان نداده‌اند و به همین جهت است که رابرت گیتس (وزیر دفاع آمریکا) از آنها خواسته تا حداقل منابع مالی مورد نیاز این برنامه را تامین کنند.

به نوشته اکونومیست، طبیعت برنامه‌ای که ژنرال پترائوس در عراق اجرا کرده، چندین اصل مهم دارد که در افغانستان نیز قابل پیاده‌سازی است.

وی به نیروهای آمریکایی در عراق دستور داده بود تا به جای گشت‌زنی به میان مردم بروند و اعتماد آنها را به دست آوردند. البته اجرای این برنامه در افغانستان بسیار دشوارتر از عراق است.

در عین حال احتمال این که پترائوس بتواند درخصوص گروه‌های مسلح ناراضی در افغانستان، الگویی شبیه «شوراهای بیداری» عراق را تکرار کند، چندان زیاد نیست.

در بخش پایانی تحلیل اکونومیست آمده است: همگان به این موضوع پی برده‌اند که موفقیت در افغانستان هنوز با شک و تردید همراه است و ممکن است سال‌ها به طول بیانجامد. پترائوس قطعا می‌داند که شرایط افغانستان کاملا با عراق متفاوت است. نبود منابع کافی، شرایط نابسامان امنیتی و بی‌ثباتی سیاسی در کشور همسایه یعنی پاکستان باعث شده دورنمای ثبات و امنیت در افغانستان در هاله‌ای از ابهام تنیده شود.