دیپـــــلماسی پارلـــمانی‌ هم نــــــاکام مـــــــاند

طرح: کیگل کارتونز

در روزهایی که هوشنگ امیر احمدی، آمریکایی ایرانی تبار به سرزمین مادری‌اش آمده بود تا مقام‌‌‌‌‌های تهران را به گفت‌و‌گو با آمریکایی‌‌‌ها مجاب کند، گروهی از نمایندگان مجلس ایران هم با یکی از نمایندگان کنگره آمریکا به گفت‌و‌گو نشستند. علیرضا تابش، کاظم دلخوش و غلامرضا مصباحی مقدم نمایندگانی بودند که در حاشیه اجلاس بانک جهانی، با تام لانتوس نماینده کنگره آمریکا دست داده و با وی گفت‌و‌گو کرده‌اند. گفت‌و‌گوی آنها آن‌طور که در خبرها به آن اشاره شده، پیرامون برقراری روابط پارلمانی میان دو کشور بوده است.

در ظاهر امر این اتفاق‌ها، نشانه‌‌‌‌‌هایی از تحول در روابط تهران-واشنگتن است، اما همه چیز آن قدرها هم به خوبی و خوشی پیش نمی‌‌‌‌رود. امیراحمدی به عنوان یکی از چهره‌‌‌‌‌های فعال طرفدار رابطه ایران و آمریکا همچنان از سوی برخی اصولگرایان، دلالی دون پایه محسوب می‌‌‌‌شود و نمایندگان مجلس شورای اسلامی‌ ‌‌‌نیز احتمالا به خاطر دیدار با لانتوس توبیخ خواهند شد. تام لانتوس رییس کمیته روابط خارجی نمایندگان کنگره آمریکا، همان کسی است که سال پیش نیز با جمع‌آوری ۶۰ امضا در کنگره آمریکا، پیشنهاد سفر به ایران و دیدار از مجلس شورای اسلامی ‌‌‌‌را ارائه کرد، اما نامه وی پاسخی دریافت نکرد. او در دیدار با نمایندگان ایران در واشنگتن گلایه کرده که چرا تهران به پیشنهاد تشکیل گروه دوستی پاسخ نداده است. تابش، نماینده اردکان برای لانتوس توضیح داده که تهران از روابط پارلمانی با آمریکا استقبال می‌‌‌‌کند، اما امکان برقراری این روابط منوط به ارائه درخواست رسمی‌‌‌‌ از سوی آمریکا است.

از فحوای مذاکرات انجام شده میان نمایندگان ایران و آمریکا این طور برمی‌‌‌‌آید که این مذاکره نیز مانند مذاکرات جسته و گریخته سال‌‌‌های اخیر میان مقام‌‌‌‌‌های ایرانی و آمریکایی راه به جایی نبرده است. هرچند که دلخوش، نماینده صومعه سرا قرار است درخواست نمایندگان کنگره آمریکا برای گفت‌و‌گو را با رییس مجلس مطرح کند، اما به نظر می‌‌‌‌رسد لاریجانی لااقل در شرایط فعلی فضا را برای برقراری رابطه با آمریکا مساعد نمی‌‌‌‌بیند. او در ماه‌‌‌‌‌های اخیر هر بار که پیشنهاد تاسیس دفتر حافظ منافع آمریکا در ایران قوت گرفته، با بدبینی کامل درباره این پیشنهاد اظهار نظر کرده و بعید است که از چراغ سبز نمایندگان پارلمان آمریکا نیز استقبال کند. تجربه نیزنشان داده گره رابطه ایران و آمریکا فروبسته تر از آن است که با دست دادن و مذاکره غیر رسمی‌‌‌‌نمایندگان دو کشور باز شود. حتی مذاکرات جدی تر مانند گفت‌و‌گوهای بغداد و مذاکرات ژنو که آشکارترین مذاکرات تهران و واشنگتن در ۳۰ سال گذشته بوده ، نیمه کاره و بی نتیجه رها شده است و تلاش‌‌‌‌‌های کسانی چون امیراحمدی هم با توفیق چندانی توام نبوده است. برخی تحلیل گران امیدوارند به قدرت رسیدن باراک اوباما نامزد دموکرات انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، گره روابط با ایران را بازکند، اما این تحلیل‌‌‌ها نیز زیاده از حد خوشبینانه است. سیاستمداران ایران و آمریکا تاکنون همه تحلیل‌‌‌‌‌های خوشبینانه را باطل کرده‌اند. آنها برای پایان خصومت ۳۰ ساله آماده نیستند و جرقه‌‌‌‌‌های کوچک هم مشعلی را روشن نکرده‌اند.