بحران غرب خوشحالی ندارد

محمدصادق جنان‌صفت

دلایل و ریشه‌های بحرانی مالی آمریکا و غرب و پیامدهای آن در کانون توجه قرار دارد. برخی اندیشمندان و کارشناسان که نگاهی ژرف‌تر دارند و به جای دشمنی با اقتصاد آزاد سعی می‌کنند از سطح عبور کنند، معتقدند، ریشه بحران فعلی را می‌توان در رفتارهای توده‌گرایانه رهبران آمریکایی به ویژه دموکرات‌ها جست‌وجو کرد. این گروه معتقدند فشار دولتی برای پرداخت وام‌های باکیفیت پایین به گروه‌هایی از شهروندان که توانایی پرداخت وام‌‌ها را نداشتند، سرچشمه بحران اخیر است. گروه‌‌هایی از سیاستمداران اما باور دارند که این بحران در ذات نظام سرمایه‌داری نهفته و ضعف اقتصاد بازار است. واکنش‌ها در برابر پیامدهای این بحران نیز متفاوت بوده و هست. اکثریت مدیران ارشد سیاسی و اقتصادی با هدف جلوگیری از عمیق‌تر شدن بحران مالی آمریکا و غرب حاضر شده‌اند به صورت داوطلبانه در تصمیم‌های مالی و راهبردی مشارکت کنند تا آتش بحران به سرزمین آنها نرسد. به طور مثال رهبران ژاپن به نهادهای بین‌المللی گفتند حاضرند بخشی از ذخایر ارزی خود را برای برطرف شدن مشکل در اختیار آنها قرار دهند. برخی از روسای دولت‌ها که با نظام سیاسی آمریکا مشکل دارند، اما ضمن ابراز خرسندی از بحران یاد شده حرکتی در جهت کاهش بحران نیز انجام نداده‌اند. رییس دولت ایران نیز این رویداد و بحران را به فال نیک گرفته و در سخنرانی‌های خویش به آن اشاره کرده است. به نظر می‌رسد که اگر درباره پیامدهای این بحران و تداوم و تعمیق آن خوب توجه کنیم، نباید چندان خوشحال و خرسند باشیم. واقعیت این است که اقتصاد آمریکا و غرب موتور محرکه و نیرودهنده اقتصاد جهان به حساب می‌آیند و هر گونه بحران در این کشورها، در یک مرحله بعد به اقتصادهایی مثل ایران، ونزوئلا و عربستان که درآمد حاصل از صادرات نفت، تکیه‌گاه اصلی آنها است آسیب می‌رساند. تداوم بحران مالی در هفته گذشته موجب کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی شد و قیمت را تا ۸۰دلار در هر بشکه پایین آورد. تداوم رکود در اقتصاد آمریکا و غرب به رکود در چین، کره جنوبی، مکزیک، برزیل و سایر مصرف‌کنندگان عمده نفت می‌رسد و تقاضای نفت را کاهش داده و درآمدهای ایران را با التهاب مواجه می‌سازد و برنامه‌های ایران در بخش عمران و تامین کالاهای اساسی و سایر سرمایه‌گذاری‌ها را با سخت‌ترین فشار مواجه خواهد کرد. این اتفاق در سال‌های ۱۳۶۵، ۱۳۷۱ و ۱۳۷۷ افتاد و ایران را در شرایط سخت قرار داد و باید دعا کنیم که آن روزها برنگردد.

بحران مالی غرب نباید مایه شادمانی باشد، چون در مراحل بعدی کشورهایی مثل ایران هستند که تنگناها را مشاهده خواهند کرد. شادی ما باید روزی باشد که همه شهروندان جهانی روزهای خوبی داشته باشند و کسب و کارشان رونق داشته باشد تا ایرانیان نیز از کامیابی همه جهانیان، روزهای خوشی داشته باشند.