غیــرشــــفاف شــده‌ایم

عکس: سعید عامری

فرشید خاموشی

سه ربع ساعت گپ و گفت‌ کوتاه ما با علاءمیرمحمد صادقی که تمام شد، تسبیح عقیقش را به دست راست حواله داد و می‌رفت تا راهی ملاقاتی مهم با دیگر بزرگان اتاق بازرگانی شود.قرار او با یحیی آل‌اسحاق، وزیر سبق بازرگانی و رییس فعلی اتاق بازرگانی تهران بود و البته تبادل و رایزنی پیرامون آخرین اتفاقات در عرصه اقتصاد خارجی کشور.شاید این خاطره را که حاج‌آقای بخش خصوصی برای ما تعریف کرد در آن جلسه نیز تکرار شود: «به تازگی با یکی از سفرای کشورهای اروپایی ملاقات داشتم؛ گفتم که شما ما را تحریم کرده‌اید، اما چه کالایی لازم دارید تا در عرض «یک روز» برای شما در همین مکان از هر کجای دنیا که بخواهید پیدا کنم.» آسودگی خیال از پیامد تحریم‌ها علیه ایران و در واقع دور زدن تحریم‌ها بسیار از زبان فعالان اقتصادی شنیده شده است. به نظر شما آیا در فضای کنونی تجاری ایران، نگرانی‌های دیگری دیده نمی‌شود؟

تحریم‌ها شاید مقداری ما را در فعالیت‌های اقتصادی به زحمت انداخته باشد، اما در حال حاضر نگرانی‌ها در حوزه تجارت خارجی چیز دیگری است. در یک کلام می‌توانم هشدار دهم که تجارتمان با خارج به سمت غیرشفاف شدن گام برداشته است.

شرایط به گونه‌ای شده است که کشور فروشنده کالا به ایران دیگر نمی‌داند محصولاتش چگونه راهی ایران می‌شود، در واقع رصد کالای صادراتی سخت شده است. حتما ما هم نمی‌دانیم صادراتمان از طرق چه کشورهایی به مقصد می‌رسد. بنابراین، نگرانی ما از این پیامد بیش از تحریم‌ها است.

در واقع ما خواهان این هستیم که مراودات تجاری و بازرگانی ایران با کشورهای دیگر به صورت شفاف درآید.

غیرشفاف شدن تجارت خارجی ایران چه لطماتی به دنبال دارد؟

این مساله به آمار واردات و صادرات ما لطمه زیادی می‌زند.

همین شفاف نبودن مراودات بازرگانی است که ما را از آمار دقیق تجارت خارجی دور می‌اندازد و در تحلیل بازارهایمان دچار مشکل می‌کند.

همانطور که گفتم به لحاظ تحریم‌ها مشکلی نداریم، ولی همین تحریم نیز تبعاتی دارد که نمونه بارز و نگران‌کننده آن پرتاب شدن ایران به وادی تجارت غیرشفاف است.

نقش بخش خصوصی در این وانفسا چگونه بوده است؟

بخش خصوصی تا به امروز تمام تلاش خود را کرده است که مناسبات تجاری ایران با کشورهای اروپایی قطع نشود. اتفاقا موفق هم بوده است. هر از گاهی هیات‌های تجاری از اتاق‌های بازرگانی کشور راهی کشورهای اروپایی می‌شوند تا در مسائل اقتصادی با طرف‌های اروپایی رایزنی کنند.

در ایران نیز ملاقات‌های زیادی با سفرای کشورهای اروپایی در تهران داشته‌ایم که از دل این جلسات، تفاهم و گسترش روابط بیرون آمده است. بارها در همین دیدارها مقامات اروپایی به ما گفته‌اند که شاید به لحاظ بانکی در تنگنا باشند، اما بنگاه‌های اقتصادی آنها تمایل زیادی به بسط مناسبات با تهران دارند.

بنابراین چنین وضعیتی نشان می‌دهد فعلا مشکلی نداریم.

اتفاقات درونی چه تاثیری روی اقتصاد بین‌المللی و تجارت خارجی ایران داشته است؟

متاسفانه برخی جریانات سیاسی به کار فعالان اقتصادی لطمه زیادی زده است. همین چالش‌های سیاسی یک جور سنگ‌اندازی در راه رایزنی‌های هیات‌های تجاری بخش خصوصی با طرف‌های خارجی به حساب می‌آید. یک زمانی بود که ما با بسیاری از کشورهای اروپایی اتاق‌های مشترک بازرگانی داشتیم که به رونق روابط تجاری کمک می‌کرد، اما به مرور زمان و با پیش آمدن مسائل سیاسی این روابط رنگ باخت.

کارنامه دولت را در پیاده‌سازی آرامش فضای اقتصادی کشور چگونه می‌بینید؟

دولت باید بخش خصوصی را آزاد بگذارد، نه آنکه همان راهی را برود که غربی‌ها دنبال می‌کنند که همان محدود‌کردن اقتصاد است.

گله و شکایت ما از دولت به عنوان نمایندگان بخش خصوصی به همین مساله برمی‌گردد.

ضمن اینکه نباید فراموش کنیم، تغییر پی‌در‌پی مدیران اجرایی دولت نیز به معضل بزرگی تبدیل شده است. این تغییر و تحولات به قوانین و مقررات هم سرایت کرده و رفتارهای فعالان اقتصادی را دچار سردرگمی کرده است.

نکته دیگر اینکه، دولت و بدنه اجرایی آن باید در جهت جذب سرمایه‌گذاری خارجی حرکت کند نه دفع و فرار سرمایه‌ها. این اتفاق تا امروز کمتر از سوی دولتی‌ها دیده شده است.

شما ریاست اتاق مشترک بازرگانی ایران و کانادا را نیز بر عهده دارید. از مناسبات تجاری با این کشور آمریکای شمالی بگویید؟

اتفاقات سیاسی که پیش بیاید متاسفانه گریبان تمام بخش‌های مختلف اقتصاد را می‌گیرد. در ارتباط با کشور کانادا، مسائلی که چند سال پیش پیرامون مرگ خبرنگار ایرانی - کانادایی پیش آمد کافی بود تا دامان روابط اقتصادی میان دو کشور را لکه‌دار کند. این آشفتگی در مناسبات با جنجال‌های هسته‌ای کشور گره خورد و به تیره‌تر شدن روابط اقتصادی با کشور کانادا دامن زد. متاسفانه کانادایی‌ها در برخی مواقع از آمریکایی‌ها تندتر هستند.