صمصامی و بهمنی

بانک مرکزی ایران در دوران زمامداری محمود احمدی‌نژاد با چالش‌های جدی مدیریتی و سیاست‌گذاری مواجه شده است.

وقتی ابراهیم شیبانی، رییس محافظه‌کار این نهاد نیز نتوانست وفای به عهد کارشناسانه را کاملا نادیده بگیرد و در برابر اراده‌گرایی دولت برای افزایش عرضه پول مقاومت کرد جایش را به طهماسب مظاهری داد و او نیز در یک دوره کوتاه جنجال سرانجام دبیرکل خود را در کرسی ریاست دید.

محمود بهمنی که یک تکنوکرات قدیمی است روز دوشنبه ۱۵ شهریور ماه در مراسم معارفه خویش حاضر شد و کار خود را به صورت جدی آغاز کرد. نهاد بانک مرکزی و سیاست‌های آن اکنون با دو چالش مواجه شده است. چالش اول را موضوع قائم‌مقامی رییس شکل داده است و تا روز معارفه ادامه داشت. پرویز داوودی معاون اول رییس‌جمهور علاقه دارد صمصامی از تصدی وزارت اقتصاد به قائم‌مقامی برسد و گویا بهمنی علاقه‌ای به این مساله ندارد. این چالش در روزهای آینده ادامه خواهد داشت.

روش رییس‌جمهور در برخورد با روسای بانک‌ مرکزی موجب شده است تا مجلس قانونگذاری به این فکر بیفتد که استقلال بانک مرکزی را با خدشه تازه‌ای مواجه کند. به این معنی که طرح دو فوریتی تهیه شده است تا رییس کل بانک مرکزی همچون وزیران تنها پس از گرفتن رای اعتماد از مجلس، حکم رییس‌جمهور را دریافت کند.

طراحان و طرفداران این طرح دوفوریتی معتقدند به این ترتیب استقلال بانک مرکزی تا اندازه‌ای حفظ شده و دولت نمی‌تواند بر سیاست‌گذاری‌های آن دخالت بی‌حد و اندازه داشته باشد و رییس کل تحت قیمومیت و حمایت مجلس خواهد بود.

کارشناسان اقتصادی اما معتقدند این شیوه از مستقل کردن بانک مرکزی تفاوت زیادی با قبل نخواهد داشت و استقلال آن حتی با چالش تازه‌ای مواجه خواهد شد. به این معنی که در صورت ارائه و تصویب طرح یاد شده، رییس کل بانک مرکزی اکنون تحت نظر مجلس نیز خواهد بود و اعضای مجلس قانونگذاری هر گاه اراده کنند، می‌توانند رییس را استیضاح کرده و توقعات خود را لباس عمل بپوشانند. استقلال بانک‌مرکزی به صورت واقعی زمانی رخ می‌دهد که ذهنیت دخالت‌گرای مسوولان نهاد دولت نسبت به رفتارها و سیاستگذاری‌های اقتصادی به سمت مدرنیزم پیش برود.

ذهنیت دخالت‌گرا، تصور می‌کند بانک مرکزی قلک قلک‌های دولت است و وظیفه‌اش تامین پول برای فعالیت‌های دولت از منابع عمومی و پس‌انداز شهروندان است.