تورم، ناامیدی و طرح تحول

غلامحسین مصباحی رییس کمیسیون اقتصادی مجلس قانونگذاری ایران روز ۵مهرماه خبر داد که طرح تحول اقتصادی در کمیسیون‌های مجلس بررسی می‌شود. وی در همان روز در یک جای دیگر تصریح کرد: تصویب قانون تحول اقتصاد در نیمه دوم امسال قابل پیش‌بینی نیست. سخنان رییس‌کمیسیون اقتصادی مجلس ۳ روز پس از آن بیان شد که علی لاریجانی رییس نهاد قانونگذاری در جمع اعضای کانون بازنشستگان کشوری تاکید کرد: «یکی از دلایلی که مجلس می‌خواهد بر روی طرح تحول اقتصادی با دقت عمل کند ملاحظه تورم است. چون محاسبات کارشناسان نشان می‌دهد اجرای این طرح منجر به رشد شدید نرخ تورم خواهد شد.» این سخنان رییس مجلس و رییس کمیسیون اقتصادی این نهاد در حالی با صراحت بیان می‌شود که رییس‌جمهور و دولت اصرار دارند این طرح به ویژه نقدی کردن یارانه‌ها در نیمه دوم امسال اجرا شود. پرسش این است که نتیجه چالش مجلس و دولت چه خواهد شد. می‌توان چند سناریو را پیش‌بینی کرد. یکی از سناریوها می‌تواند این باشد که دولت با تهییج افکار عمومی و به ویژه ۱۵میلیون خانواری را که در هفته‌های گذشته فرم‌های دریافت یارانه را پر کرده و به امید آمدن این پول در حساب‌هایشان هستند را در دستور کار قرار دهد. دولت اکنون برگ برنده‌ای به نام افکار عمومی را در اختیار دارد و می‌تواند با استفاده از تریبون‌هایی که در اختیار دارد مجلس را وادار به عقب‌نشینی کرده و طرح را در موعد مقرر دلخواه به تصویب برساند. رییس‌جمهور و اعضای کابینه به مقام‌های مسوول در نظام یادآوری خواهند کرد که عدم پرداخت یارانه نقدی با توجه به انتظارات شهروندان رفتاری ناامیدکننده و دلسردکننده است و بر روی مشارکت آنها در انتخابات آتی اثر منفی خواهد داشت. متمرکز شدن روی این مقوله با توجه به رفتار ۳ سال اخیر دولت انتظار دوری نیست. سناریوی دیگر اما می‌تواند این باشد که نهاد قانونگذاری بر روی عنصر تورم و گرانی اجرای طرح متمرکز شده و به شهروندان اطلاع دهد اجرای این طرح آنها را فقیرتر خواهد کرد. این چیزی است که کلید آن را علی لاریجانی زده و احتمالا در آینده توسط اعضای همراه با او در مجلس به شدت طرح خواهد شد. سناریوی سوم اما می‌تواند این باشد که نهاد مجلس و نهاد دولت در یک توافق و سازگاری، پرداخت یارانه نقدی در نوبت‌های کم- مثلا یک یا دو بار- را به عنوان اقدامی آزمایشی در دستور کار قرار داده و به شهروندان بگویند، اگر آثار و نتایج اجرای طرح نامساعد بود متوقف خواهد شد، طرح تحول اقتصادی که تقریبا ستاره درخشان اخبار اقتصادی در تابستان بود با فرا رسیدن فصل پاییز گویی با خزان مواجه شده و به یک ابزار مجادله تبدیل شده است.