تجویزی‌ها و پرهیزی‌ها در ماه روزه

علی آذرنوش

این روزها برخی افراد جامعه حال و هوای خاصی را تجربه می‌کنند. پرهیز اختیاری از هر آنچه خوردنی و نوشیدنی است برای یک ماه به رسم روزه‌داری. امتناع از خوردن آب و غذا و خوردنی‌های لذت بخش در شرایطی که دلت لک می‌زند برای میل حتی یک ذره از آن. با این همه، آیا این که ۱۲ ساعت در روز را به امر روزه‌داری بپردازیم بدون اینکه به اصول تغذیه‌ای و سبک غذایی مناسب، توجه لازم داشته باشیم مطلوب است و در واقع آیا در چنین شرایطی، خود را به تقدیر بسپاریم فرجامی سازنده خواهد داشت؟

به طور مسلم، این شیوه نه مطلوب است و نه اینکه آیین‌روزه‌داری، چنین اندیشه‌هایی را می‌پذیرد. چرا که تغذیه نامناسب این احتمال را افزایش می‌دهد که عوارض جبران‌ناپذیری بر بدن آدمی بر جای بگذارد و ممکن است نفس روزه گرفتن زیر سوال رود.

جدی گرفتن توصیه‌های کارشناسان تغذیه درباره چگونگی و زمان مصرف غذا، نوشیدنی‌ها و خوردنی‌ها می‌تواند امر روزه‌داری را برای افراد سهل‌تر و در عین حال تاثیر مطلوب آن را بر جسم و روح افراد بگذارد.

تجویزی‌ها

توصیه‌های پزشکان در این زمینه قابل توجه است:

-افطار را با خرما، کشمش، عسل و به طور کلی با یک قند طبیعی آغاز کنید به این ترتیب اشتها کنترل می‌شود و پرخوری کمتر پیش می‌آید.

-خوردن چای شیرین کم‌رنگ، شیر گرم، فرنی، هلیم کم روغن در آغاز افطار مناسب است.

-نان و سبزی (ضدعفونی شده) و پنیر یا نان و پنیر و مغز گردو نیز خوب است.

برای صرف سحر، کمی زودتر از خواب برخیزید تا بدون عجله و با آرامش سحری بخورید و درنتیجه از خوب نجویدن غذا جلوگیری شود. اگر هم میلی به خوردن غذا ندارید آب، چای، شیر و مانند اینها را فراموش نکنید. در غذای افطار و به‌خصوص سحر، از خوردن میوه غفلت نکنید. علاوه‌بر میوه‌های فصل، با خیساندن برگه آلو، زردآلو، انجیر و نظیر اینها هم می‌توان به عنوان میوه استفاده کرد. گوجه‌فرنگی هم می‌تواند نقش میوه را ایفا کند. اگر در ماه رمضان دچار یبوست می‌شوید، علاوه‌بر میوه از خورش‌های ملین مثل خورش آلو و خورش‌های سبزی‌دار استفاده کنید.

-در طول زمان روزه از رفتن به حمام داغ، خون دادن و فعالیت‌هایی که موجب ضعف و بی‌حالی می‌شود خودداری کنید.

-اگر تخم‌مرغ میل می‌کنید در درجه اول باید آب‌پز سفت و در درجه دوم به صورت نیم‌بند باشد. تخم‌مرغ نیمرو زیان‌بخش بوده و نیز دیر هضم‌تر از تخم‌مرغ آب‌پز است.

- سالاد (بدون پیاز) مکمل خوبی برای غذاها در این ماه است.

-وعده غذایی سحری باید به‌گونه‌ای باشد که انرژی روزانه را تامین کند و از افت قند خون که تاثیر مستقیم بر ضعف و بی‌حوصلگی و حتی پرخاشگری و عصبانیت فرد در طول روز دارد جلوگیری کند.

-اگر به اقتضای فصل گرم یا فعالیت‌های بدنی، در طول روزه‌داری زیاد عرق کردید، نمک از دست رفته توسط عرق را، به صورت‌های مختلف در افطار و سحر جبران کنید.

پرهیزی‌ها

در طول ماه مبارک، به دلیل شرایط خاص، باید از مصرف برخی مواد پرهیز کرد. توجه به این امور می‌تواند از ایجاد عوارض منفی بر بدن در طول روزه‌داری جلوگیری کند.

-هنگام افطار، از آغاز کردن غذا با آب سرد و نظیر اینها خودداری و به جای آن کمی آب ولرم میل کنید.

-از خوردن تنقلات فراوان، انواع دسرها و شیرینی‌ها با شکر پرهیز کنید.

- از تغییرات شدید در عادات غذایی و خوردن غذاهای نامانوس یا غذاهایی که برای شما ناراحتی به وجود می‌آورد در ماه رمضان خودداری کنید.

- کله پاچه و سیرابی موجب تشنگی زیاد می‌شود. لذا بهتر است میل نکنید و اگر هم هوس می‌کنید آن را به صورت کم‌نمک، کم‌آب و در افطار میل کنید.

- مصرف نوشابه‌های گازدار به طور کلی و در ماه رمضان به طور خاص ممکن است موجب تحریک در معده به خصوص افراد مبتلا به التهاب معده شود. بادمجان، فلفل و ادویه‌ها و سبزی گاهی موجب احساس تشنگی در طول روز می‌شود بنابراین تا آن جا که می‌توانید در برنامه غذایی سحر کمتر از این موارد استفاده کنید.

- از آشامیدن آب فراوان وسط غذا خودداری کنید چرا که موجب رقیق شدن شیره گوارشی و اختلال در هضم می‌شود. همچنین در زمان بین افطار تا سحر، با رعایت فاصله با غذا، آب کافی بیاشامید.

- از خوردن غذاهای شور هنگام سحر خودداری شود. همچنین مصرف زیاد غذاهای ترش و شور، میوه و سبزیجات خام و برنج نیز در ازدیاد ترشح اسیدمعده و در نتیجه ایجاد سوزش و درد معده و اثنی‌عشر دخالت دارند.

- غذاهای چرب و سرخ شده هنگام سحر مناسب نیست و بهتر است از غذاهای آب‌پز، بخار پز و کبابی استفاده شود.

- مصرف موادغذایی شیرین اعم از شکلات و شیرینی، زولبیا و غیره در وعده سحری توصیه نمی‌شود چرا که با تحریک ترشح انسولین موجب ورود قندخون به داخل سلول‌ها و در نتیجه کاهش قندخون می‌شود و در نتیجه باعث می‌شود فرد زودتر گرسنه شود.

- از نوشیدن بیش از حد چای در وعده سحری اجتناب شود چرا که چای باعث افزایش ادرار و از دست‌ رفتن نمک‌های معدنی بدن می‌شود.

- تا می‌توانید از صرف غذای بیرون بپرهیزید چرا که در تهیه غذاهای بیرون که بیشتر انواع پیتزا و ساندویچ است از سوسیس و کالباس و سس زیاد استفاده شده است که دارای چربی بالا و مواد نگهدارنده هستند و برای سلامتی بدن مضرند.