تندروهای آلبالویی از امروز در اتوبوسرانی تهران

ثمانه قدرخان

شهرداری تهران از جیب خود هزینه واردات ۷۰ دستگاه اتوبوس تندرو چپ در دو کابین را تامین کرد

در حالی‌که طبق قانون، بودجه آن باید توسط دولت تامین می‌شد «BRT» چیست؟

«Bus rapid transit» یا خطوط اتوبوسرانی تندرو یازده ماه پیش با ابتکار شهرداری تهران و تلاش‌های فنی و مهندسی معاونت حمل‌و‌نقل و ترافیک شهرداری در تهران راه‌اندازی شد.BRT کم‌هزینه‌ترین و سریع‌ترین مسیر بهبود ترافیک تهران است. این سامانه می‌تواند با هزینه‌های کم اما زودبازده ترافیک و معضلات مسافرت‌های درون‌شهری در کلان‌شهر تهران را مرتفع کند.BRT یک روش مدرن در کاهش ترافیک به‌شمار می‌آید که به عنوان تجربه‌ای موفق در بسیاری از کلان‌شهرهای دنیا از جمله آمریکای جنوبی و شانگهای به اجرا درآمده است؛ ضمن اینکه می‌تواند به کاهش آلودگی هوا، بهبود وضعیت ترافیک و تامین آسایش و رفاه حال مسافران کمک چشمگیر کند.توسعه BRT به عنوان جذاب‌ترین سامانه حمل‌و‌نقل عمومی می‌تواند باعث شود شهروندان به جای استفاده از خودروهای شخصی رفته‌رفته از اتوبوس استفاده کنند.پیمودن سریع‌ مسیر، زمان انتظار کوتاه و در دسترس بودن از جمله مزایای BRT به شمار می‌رود.خوشبختانه مدیران ترافیک شهری مصمم به توسعه شبکه خطوط BRT در تهران هستند.BRT بهترین جایگزین خودروهای شخصی در شهر شلوغی مانند تهران است و باعث افزایش سرعت و راحتی در کنار کاهش اتلاف وقت و مصرف سوخت شده و در واقع بهترین روش استفاده بهینه از امکانات و ظرفیت‌های موجود است.

شهروندان تهرانی از امروز می‌توانند در مسیرهای BRT با اتوبوس‌های قطاری آلبالویی‌رنگ مسافرت کنند و لذت سفرهای درون شهری با اتوبوس مدرن را در مقایسه با خودروی شخصی آن هم در خیابان‌های پرترافیک تجربه کنند.

شهرداری تهران هزینه خرید و واردات اتوبوس‌های دو کابین تندرو را از جیب خودش تامین کرده در حالی‌که در بودجه عمومی کشور و در بخش حمل‌ونقل، دولت موظف به تامین اعتبار برای تجهیز سامانه حمل‌ونقل عمومی تهران شده است.

به‌گزارش دنیای اقتصاد، شهرداری اتوبوس‌های چپ در تندرو را از کشور آلمان وارد کرده و با برنامه‌ریزی‌ها و مذاکرات قبلی که با شرکت آلمانی و شرکت‌های تولید خودرو سنگین در ایران انجام داده قرار است تا پایان سال خط تولید همین نوع اتوبوس‌ها را در کشور راه‌اندازی کند.

اتوبوس‌های قطاری که از امروز در مسیرهای BRT در تهران مورد استفاده قرار می‌گیرند از امکانات ویژه برای سرویس‌دهی مطلوب به مسافران برخوردارند و سیستم‌های فنی این اتوبوس‌ها به سفارش شهرداری براساس موقعیت آب و هوایی و شرایط ترافیکی تهران طراحی شده است. با ورود این اتوبوس‌ها ۱۷۵هزار نفر به ظرفیت اتوبوسرانی تهران اضافه می‌شود.

براساس این گزارش ظرفیت هر یک از اتوبوس‌های جدید تندرو که ۱۸متر طول دارند و در مسیر ۱۸کیلومتری تندرو به حرکت درمی‌آیند، ۲۰۰مسافر به صورت نشسته و ایستاده است.

بنابراین گزارش وجود سیستم پیشرفته سرمایشی و گرمایشی که موجب ایجاد هوای معتدل و یکنواخت در داخل اتوبوس و آرامش مسافران می‌شود، از جمله ویژگی‌های اتوبوس‌های جدید تندرو است.

این گزارش می‌افزاید: سقف بلند این اتوبوس‌ها برای ایستادن راحت مسافران مناسب بوده و کف کوتاه آنها نیز برای سوار و پیاده شدن تمامی مسافران از جمله معلولان و جانبازان متناسب است.

براساس گزارش دنیای اقتصاد، ورود ۷۰دستگاه اتوبوس آلمانی تندرو با استانداردهای یورو۳ به تهران جنجال یکساله اتوبوس‌های «چپ‌در» را آرام کرد.«متروباس»های شهرداری تهران که پیش از آغاز مهر به خطوط اتوبوس‌های «BRT» وارد می‌شوند، همان اتوبوس‌هایی هستند که یکسال شهروندان تهرانی سوار آن می‌شدند ولی به دلیل اختلاف‌های دولت با شهرداری تهران، اتوبوس‌های قرمز آلمانی با آخرین تجهیزات مدرن دنیا به تهران نرسیدند.

سیدجعفر هاشمی تشکری، معاون شهردار تهران با اعلام ورود ۷۰دستگاه اتوبوس تحت استانداردهای اروپایی اشاره‌ای به روزهای سپری شده در یکسال گذشته تهران دارد که: «دوران سختی را گذراندیم». بودجه اختصاص یافته شهرداری تهران برای خرید این اتوبوس‌ها از سوی معاونت حمل‌ونقل شهرداری اعلام نمی‌شود ولی آنچه مسلم است تحمل تمام این هزینه از سوی شهرداری در غیبت دولت صورت گرفته است.اتوبوس‌های دو کابین قرمز متالیک مردم تهران از جاده «بندرعباس به تهران» وارد پایتخت شد و روز گذشته که محمدباقر قالیباف افتتاح «شهری-رسمی» آنها را جشن گرفت همه دیدند که اتوبوس‌های جدید هم سطح ایستگاه‌ها طراحی شده، تا برای استفاده معلولان نیز تسهیلاتی به همراه داشته باشد.سیستم سرما و گرمای مدرن و دوربین‌های دیجیتال مانیتورهای نمایشگر ایستگاه‌ها، تجهیزاتی است که مردم تهران در نگاه اول به آنها برخورد می‌کنند.ورود این اتوبوس‌ها به تهران زمان زیادی از شهرداری گرفت و بودجه بسیاری بر دوش تهران گذاشت. به‌رغم وجود بودجه توسعه حمل‌ونقل برای تهران ولی مجلس و دولت قبول نکردند که سهم تهران را از این ردیف بودجه قانونی بپردازند و تهران بدون سهم از جیب خودش برای خطوط «BRT» اتوبوس خرید.

رفاه تهرانی‌ها در خطوط اتوبوسرانی

معاون حمل‌ونقل شهرداری تهران زمان‌بر بودن انجام تشریفات اداری برای تحویل گرفتن و البته زمان مورد نیاز برای انجام این سفارش را توسط شرکت‌های سازنده، عمده دلایل تاخیر حضور این اتوبوس‌ها در تهران عنوان می‌کند.

سیدجعفر هاشمی تشکری به تمثیل می‌گوید: «اتوبوس مثل خودروی سواری نیست که به تعداد زیاد تولید و وارد بازار شود بلکه باید به سفارش مشتری تولید شود».

وسواس مدیران شهری در انتخاب اتوبو‌س‌های چپ در برای استفاده در خطوط «BRT» تا جایی اعمال شد که شرکت سازنده را به توجه در ارتباط با ویژگی‌های آب و هوایی و درواقع جغرافیایی ایران ملزم ساخت. معاون شهردار تهران با اصرار بر این نکته تاکید می‌کند: «این اتوبوس‌ها همه ویژگی‌های مورد انتظار ما را برآورده خواهد کرد، چرا که با توجه به شرایط آب و هوایی، نوع سفرهای شهری مردم، موقعیت جغرافیایی تهران و انتظارات مردم از شهرداری تهران ساخته شده تا رفاه و ایمنی و راحتی خاصی برای مردم تهران به همراه داشته باشد».

وسواس در انتخاب

می‌گویند شهرداری تهران زمان زیادی برای انتخاب شرکت سازنده این اتوبوس خرج کرده است. هاشمی تشکری هم تصدیق می‌کند که: «انرژی زیادی از ما گرفته شد تا توانستیم بین سازنده‌های مختلف یک مورد مناسب داشته باشیم. البته گام بعدی ما حساسیت به لحاظ کیفیت خدمات و تجهیزات بود. ما به دنبال استفاده از کیفی‌ترین تجهیزات اصلی در اتوبوس‌ها بودیم به همین دلیل بر استفاده از تجهیزات آلمانی تاکید داشتیم.» از همین جمله معاون شهردار تهران می‌توان نتیجه گرفت که اتوبوس‌های چپ‌در «آلمانی» وارد تهران می‌شوند و فشارهای داخلی جهت قانع کردن شهرداری برای استفاده از اتوبوس‌های ساخت داخل بی‌پاسخ مانده است. معاون حمل‌ونقل شهرداری تهران با بیان اینکه در بین سایر تجهیزات مورد نیاز اتوبوس، تجهیزات اصلی با بهترین کیفیت ساخت کشور آلمان بوده است، اشاره می‌کند که ساخت این قطعات نیز زمان زیادی لازم داشته است. به هر صورت اتوبوس‌های چپ‌در برای رفت و آمد در خطوط اتوبوسرانی «BRT» تهران با کیفیت مدنظر مدیران شهری وارد چرخه حمل‌ونقل شدند، هر چند دولت در این میان چالش‌های اساسی برای شهردار ایجاد کرد، ولی در نهایت شهرداری با پیشی گرفتن بر سیاست‌های دولت موفق شد توان اجرایی و مدیریتی خود را به رخ بکشد. البته این زور‌آزمایی می‌تواند شروع دردسرهای مدیران شهری تهران قلمداد شود.

کارنامه ۱۱ ماه BRT

معاونت حمل‌ونقل شهرداری تهران به محض سپردن سکان مدیریت خود به سید جعفر هاشمی تشکری، فهرستی از طرح‌های ویژه برای حل مشکلات ترافیکی تهران ارائه کرد. در میان طرح‌های بلندمدت و کوتاه مدت شاید بتوان گفت طرحی که بیشتر چشم شهردار تهران را گرفت، ایجاد خطوط ویژه اتوبوس‌های معروف به «BRT» بود، شاید هم شهرداری تهران عزم بیشتری برای اجرای این طرح به خرج داد. این طرح اگر چه تمام مشکلات ترافیکی تهران را حل نخواهد کرد، ولی در برطرف کردن بخشی از آن تاثیر چشم‌گیری خواهد داشت. اما همین طرح تاثیرگذار که طی ۱۱ ماه عمر اجرایی خود کارنامه معاونت حمل‌ونقل شهرداری تهران را به نحوی قابل تامل می‌کند، درگیر و دار گره‌افکنی‌های داخلی و تشریفات خارجی معطل مانده بود. شهرداری تهران که بدون حمایت کمک‌های دولتی در بخش حمل‌ونقل، با شرکت‌های خارجی سازنده اتوبوس‌های تهران قرارداد بست پس از حساسیت روی کیفیت تجهیزات اتوبوس‌ها، وارد بخش بعدی شد که تشریفات قانونی نام گرفته بود. معاون حمل‌ونقل شهردار تهران عنوان می‌کند برای تحویل اتوبوس‌ها و در واقع ورود آنها از گمرک و انجام مراحل ترخیص کالا، شرکت استاندارد ایران به قدری سخت‌گیری به خرج داد که باور کردنی نبود. هاشمی تشکری می‌گوید: «مساله استاندارد‌های ایران برای پذیرش این اتوبوس‌ها بسیار مهم بود که بسیار سختگیرانه عمل کردند: البته ما موافقیم که استانداردها سخت باشد تا بهترین کیفیت وارد ایران شود. در عین حال تمام نشانه‌های این اتوبوس‌ها تجهیزات و اجزای آن توسط کارشناسان شرکت‌ها و موسسات کنترل‌کننده استانداردها در اروپا انجام شده بود و این اتوبوس‌ها مطابق با استانداردهای اروپا ساخته شد ولی موسسه استاندارد ایران هم در این خصوص سخت‌گیری فراوانی انجام داد.»

خودمان تولید می‌کنیم

سید جعفر هاشمی تشکری توضیح می‌دهد: «ما بدون اینکه بخواهیم از هیچ امتیازی برخوردار باشیم موفق شدیم با دو کارخانه سازنده خارجی و ۲ شرکت همکار آنها در ایران موضوع تولید اتوبوس و خرید را هماهنگ کنیم.»

با این توضیح کوتاه مشخص می‌شود که شهرداری تهران به رغم مشکلات فراوانی که طی یکسال گذشته با دولت در خصوص خرید اتوبوس‌های چپ‌در برای تهران داشت، ضمن موفقیت در خرید این اتوبوس‌ها طرح تولید آنها را در داخل هم کلید زده است.

هر چند تولید اتوبوس‌های «BRT» در داخل ترفندی از سوی دولت نهم بود تا راه‌اندازی خطوط اتوبوسرانی جدید شهرداری تهران به تعویق بیفتد، ولی معاون حمل‌ونقل شهردار تهران پاییز گذشته عنوان کرد خطوط «BRT» در تهران راه‌اندازی می‌شود حتی با اتوبوس‌های معمولی داخل!

طرح خرید اتوبوس‌ از شرکت‌های خارجی مثل «ولوو» هم در همان زمان از داخل شهرداری به بیرون درز کرد و حتی اخباری از پرداخت چند میلیاردی به دو شرکت سازنده اتوبوس در خارج از ایران مطرح شد. هر چند اتوبوس‌های تهران به دلیل مشکلات سیاسی با تعویق طولانی مدت به خیابان‌های شهر وارد شدند، ولی از پایان امسال نطفه تولید آنها در داخل نیز بسته می‌شود. سیدجعفر هاشمی تشکری ضمن اعلام این خبر ادامه می‌دهد: «با سازندگان این اتوبوس‌ها که نمایندگانی در داخل داشتند، قرارداد بسته‌ایم و پیش‌بینی می‌کنیم از اواخر امسال امکان تولید این اتوبوس‌ها در تهران ایجاد شود. البته این موضوع بستگی به مسائل بین‌المللی خواهد داشت.»شرکت‌های داخلی سازنده به گفته تشکری، تحت لیسانس شرکت‌های سازنده در آلمان فعالیت می‌کنند.

دولت و مخالفت

«اگر مقرر می‌شد که طبق قانون، ۵/۱۷ درصد قیمت اتوبوس‌ها را شهرداری پرداخت می‌کرد و بقیه را دولت، هزینه زیادی به شهرداری تهران تحمیل نمی‌شد.» معاون حمل‌ونقل شهرداری تهران با عنوان کردن این مطلب اشاره به «بودجه مصوب مجلس به توسعه حمل‌ونقل عمومی» دارد که در گیر و دار نزاع سیاسی به تهران تعلق نگرفت و شهرداری از آن محروم شد.

معاون حمل‌ونقل شهرداری تهران در ادامه می‌گوید: «چون پیگیری‌های ما طی سال‌های ۸۵، ۸۶ و ۸۷ به ثمر ننشست و تلاش‌ها موثر نیفتاد، خودمان ناچار، اقدام به خرید اتوبوس‌ها از بودجه شهرداری کردیم.»

«شهرداری تهران باید طبق قانون از بودجه مجلس به توسعه حمل‌ونقل عمومی برخوردار شود، ولی چون توفیق حاصل نشد و این اتوبوس‌ها نیز باید متناسب با کار ما در تهران وارد می‌شد، خودمان وارد عمل شدیم و ۱۰۰درصد هزینه خرید آنها را شهرداری متحمل شد.» معاون شهرداری تهران که البته از پیگیری یکساله برای به دست آوردن اتوبوس‌های «BRT» خوشحال است چنین می‌گوید و ادامه می‌دهد: «هزینه‌های بسیار زیادی را هم برای ترخیص و کارهای ورود اتوبوس‌ها به تهران در بخش گمرک تقبل کردیم.»

روزهای سخت برای تهران

چرا دولت بیشترین سخت‌گیری را برای به کارگیری اتوبوس‌های جدید تهران به کار گرفت؟ معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهردار تهران می‌گوید: «باید کسانی که مسوولیت‌ تامین و توزیع بودجه حمل‌ونقل تهران را برعهده دارند، توضیح بدهند که چرا شهرداری از آنچه حقوق مسلم آن است محروم مانده است؟»ولی هاشمی تشکری امیدوار است که با ریاست محمد رویانیان به عنوان رییس ستاد تبصره ۱۳ به مشکلات حمل و نقل تهران واقع‌بینانه نگاه شود و رویکردها تغییر کند. سیدجعفر هاشمی تشکری می‌گوید: «در آنچه تهران به آن نیاز داشت دریغ نکردیم.» ولی ادامه می‌دهد: «دوران سختی را گذراندیم.» آنچه مسلم است این گفته معاون حمل و نقل شهردار تهران است که«نیازهای تهران مرتفع نمی‌شود چون تهران در بحث ترافیک متکی به بودجه حمل و نقل مجلس و دولت است. چون حمل و نقل تهران به طور خاصی بسیار پرهزینه است و با سوبسیدهای بالا انجام می‌شود؛ بنابراین شهرداری مجبور است از یارانه دولت برخوردار شود و امیدواریم با تغییر در ستاد حمل و نقل مشکلات شهرداری تهران مرتفع شود.»

تهران ضرر نکرده

ولی بی‌بهره بود

خرید اتوبوس‌های آلمانی قرمزرنگ برای خطوط «BRT» در تهران هزینه زیادی برعهده شهرداری گذاشت. معاون حمل و نقل شهردار تهران معتقد است:«این هزینه بی‌فایده نبوده و تهران ضرر نکرده است چون سرمایه خوبی به آن اضافه شد. البته این بودجه باید صرف کارهای دیگر می‌شد و بودجه مختص حمل و نقل که مجلس و دولت به شهرداری تهران پرداخت نکردند، در راه خرید اتوبوس‌ها هزینه می‌شد.»هاشمی تشکری به چند پروژه شهری که می‌توانست با این بودجه در تهران انجام شود اشاره می‌کند: «ما به جای اینکه توسعه شبکه معابر، ایجاد معابر غیرهم‌سطح، ایمن‌سازی معابر، هوشمندسازی سیستم حمل و نقل و کارهای دیگر را انجام دهیم با بودجه آن اتوبوس‌های «BRT» را خریدیم که بودجه‌اش را باید طبق قانون دولت و مجلس به شهرداری تهران پرداخت می‌کردند. در واقع تهران از سهمی که داشت کم‌بهره بود یا شاید بی‌بهره .»

مهم‌ترین ویژگی اتوبوس‌های جدید

- از آنجا که سطح اتوبوس‌های تندروی خارجی کاملا با سطح ایستگاه‌ها یکسان است و پله‌ای در این اتوبوس‌ها وجود ندارد معلولان و جانبازان با ویلچر نیزبه راحتی می‌توانند از این اتوبوس‌ها استفاده کنند.

- معلولان نیز شهروندان این شهر هستند و حق دارند مانند سایرین در شهر زندگی و تردد کنند، امکان دسترسی و همسطح‌سازی در اتوبوس‌های تندرو، نخستین گام در راستای مناسب‌سازی وسایل نقلیه عمومی برای معلولان و جانبازان بوده است و سعی شده معلولان و جانبازان بتوانند مانند سایر شهروندان از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند.

- در اتوبوس‌های داخلی گرما و سرما از چند نقطه در کف یا بدنه خارج می‌شود، اما در این اتوبوس‌ها سیستم گرمایشی و سرمایشی کاملا کانالیزه است، به گونه‌ای که دمای هوا در تمام نقاط اتوبوس به یک اندازه بوده و می‌توانیم در تمام روزهای سال هوایی معتدل و مناسب را در اتوبوس‌های جدید داشته باشیم.

- سیستم سرمایشی این اتوبوس‌ها ۴۶‌هزار کیلو کالری هوای سرد بر ساعت و سیستم گرمایشی آنها ۳۲هزار کیلو کالری هوای گرما ایجاد می‌کنند. سیستم سرمایشی و گرمایشی این اتوبوس‌ها نسبت به اتوبوس‌های ساخت داخل بسیار قوی ترند، به گونه‌ای که سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی اتوبوس‌های موجود نهایتا قادر به ایجاد ۳۲‌هزار کیلو کالری سرما و ۲۸‌هزار کیلو کالری گرما هستند.

- اتوبوس‌های دوکابین خارجی تمام امکانات رفاهی اتوبوس‌های مدرن را براساس استانداردهای اروپایی دارا بوده و تهرانی‌ها به گفته شهردار تهران: «می‌توانند سفری راحت و ایمن را با این اتوبوس‌ها تجربه کنند.»

- درهای اتوبوس‌های جدید به سیستم مانیتورینگ مجهز است، رانندگان اتوبوس‌ها به وسیله سیستم مانیتورینگ درها، سوار و پیاده شدن مسافران را در مانیتوری که مقابلشان قرار دارد می‌توانند به خوبی ببینند و تمام درها را کنترل کنند تا هنگام باز و بسته شدن درها مشکلی برای مسافران به وجود نیاید.

- اتوبوس‌های جدید مجهز به سیستم ویدئو هستند که از طریق این سیستم رانندگان می‌توانند در مانیتور مقابل خود فضای بیرونی پشت اتوبوس را ببینند و با اتوبوسی که ۱۸متر طول دارد به راحتی بتوانند دنده عقب بگیرند.

- همچنین نشانگرهای دیجیتالی در قسمت جلو و کنار داخل اتوبوس نصب می‌شوند که ایستگاه‌ها را کاملا مشخص و موقعیت اتوبوس در هر ایستگاه را نشان می‌دهند، پیش از رسیدن به هر ایستگاه نام ایستگاه بعدی نیز اعلام می‌شود تا مسافران خود را برای پیاده شدن در ایستگاه مورد نظرشان آماده کنند.