کتاب‌ها مهمان تورق و افسوس

گذری بر بازار کتاب در ماه گذشته

بازار کتاب به رغم گذشت قریب به ۵ماه از سال جدید و کنار آمدن مخاطبان با قیمت‌های جدید همچنان در حالت رکود به سر می‌برد. هر چند که بعضا آمار و اخباری مبنی بر انتشار کتاب‌های جدید به گوش می‌رسد اما کماکان آمار چاپ کتب قدیمی و پرفروش بالاتر است. هنوز هم در بازار کتاب آمار چاپ کتاب‌های ترجمه بیشتر از تالیف شده است.

فعلا در این بازار کمتر ناشری حاضر می‌شود ریسک انتشار کتابی از نویسنده‌ای گمنام و ناشناسی را بپذیرد و شاید یکی دو ناشر در این میان مستثنی باشند البته این یکی دو ناشر هم با توجه به تیمی که دارند انتخاب‌هایشان بسیار سخت و دشوار انجام می‌شود.

ولی با این حال اگر گذری سری به کتاب‌فروش‌های گسترده در سطح شهر بزنیم جدا از آنانکه بیشتر در حوزه‌های درسی فعالیت می‌کنند، مردمانی را می‌بینیم که کتابی را از قفسه یا پیشخوان برمی‌دارند.

پنهانی نگاهی به پشت جلد آن می‌کنند و تنها به ناچار با افسوس نام کتاب را به خاطر می‌سپارند و حساب و کتاب می‌کنند تا کدام خرج را کم کنند تا بتوانند آنچه را که می‌خواهند بخرند.

احمد علامی دانشجو است به کتاب بسیار علاقه دارد اما فعلا ترجیح می‌دهد که برای ترم جدید برنامه‌ریزی کند و منتظر بماند تا کتابخانه دانشگاه کتاب‌های مورد علاقه‌اش را بیاورد.

از طرف دیگر سعی می‌کند از طریق موتورهای جست‌وجوگر اینترنتی کتاب‌های مدنظر را پیدا و ذخیره کند.

حسین کاظمیان از فعالان بازار کتاب می‌گوید: این ماه‌ها انگار تعطیلات تابستانی است نمی‌دانم گرمای هوا، گرانی و غیره کدام دلیل این رکود است. در هر حال علل این رکود هر چه که می‌خواهد باشد پیامدش یک علامت منفی است و آن پایین آمدن سرانه مطالعه است.

کم شدن سرانه مطالعه گذشته از مسائل اجتماعی خاص خود بیانگر آن است که کتابخوان کمتر سراغ خرید این کالای فرهنگی می‌روند و خود این امر باعث عدم رونق در این بازار می‌شود. چرا که کتاب‌فروش کاری فرهنگی- اقتصادی است.

وضعیت کتاب‌فروشی‌ها ارتباط مستقیمی با کتاب و کتابخوانی در جامعه دارد. گرمی و رونق این بازار زمانی است که میل به خواندن و مطالعه در میان شهروندان آن جامعه زیاد باشد.

در واقع کتاب‌فروشی بخشی از شبکه فرهنگی کشور است که با حضور مخاطب می‌تواند ادامه حیات داشته باشد. یکی دیگر از نکاتی که پیشتر هم اشاره شد چربیدن کتب ترجمه شده بر تالیفی است که نشان‌دهنده عدم ریسک‌پذیری و همچنین تمایل به انتشار کتاب‌هایی است که تا به حال منتشر نشد‌ه‌اند یا نویسنده آن معروف و مشهور نیست.

اما در همین بازار نسبتا راکد کتاب‌هایی هم هستند که در طیف و طبقه خود از باقی آنها پرفروش‌تر یا پرمخاطب‌ترند «مردی که گورش گم شد» در ماه گذشته را می‌توان به عنوان پرفروش‌ترین کتاب داستان ایرانی معرفی کرد. این کتاب را حافظ خیاوی نوشته است. ضمن اینکه مردی که گورش گم شد، یکی از برندگان دومین دوره جایزه روزی روزگاری است. کافه پیانو، فرهاد جعفری نیز یکی از پرفروش‌های ماه گذشته بود. ضمن اینکه همچنان ها کردن (هوشمندزاده) و همخانه (ریاحی) نیز از استقبال نسبتا خوبی برخوردار بودند.

علاقه‌مندان به داستان‌های خارجی هم دو کتاب آخری که از سلینجر منتشر شده است را با استقبال خود به عنوان پرفروش‌ترین معرفی کردند.

این دو کتاب «نغمه غمگین» و «هفته‌ای یکبار آدمو نمی‌کشد» نام دارند.

«رویای بابل» نوشته ریچارد برانیگان نیز از دیگر پرفروش‌ این بازار بود.

دوستداران شعر خارجی نیز همچنان «هوا را از من بگیر خنده‌ات را» پایلونرودا را به عنوان یکی از بهترین گزینه‌های خود می‌دانند.

سرزمین هرز (تی‌اس‌الیوت) شاعر آزادی و دریا (رافائل آلبرتی) هم از دیگر کتاب‌های پرفروش شعر خارجی بودند.

دوستداران شعر فارسی هم هم با گستردگی زیادی از حیث انتخاب روبه‌رو بودند و به همین دلیل نمی‌توان دفتر شعر خاصی را به عنوان پرفروش معرفی کرد.

علاقه‌مندان به جامعه‌شناسی نیز جامعه‌شناسی خودمانی حسن نراقی را معرفی می‌کنند. از پرفروش بازار کتاب در زمینه‌های مختلف می‌توان به این آثار اشاره کرد.

ادیان: کتاب ایوب (منظومه آلام ایوب، محنت‌های او از عصر عتیق با مقایسه قاسم هاشمی‌نژاد.

اسطوره: گیل‌گمش (شاملو- مرتضی ممیز)، اقتصاد: شرایط اخلاقی رشد اقتصادی، دانیل روزیدس، احمد تدین، شهین احمدی،

علوم سیاسی: گذار به مردم سالاری (گفتارهای نظری، حسین بشیریه.

سیاسی و گفت‌وگو: هاشمی بدون روتوش گفت‌وگوهای صادق زیبا کلام با هاشمی رفسنجانی، فلسفه: جهان هولوگرافیک مایکل تالبوت، داریوش مهرجویی، وسایل بی‌هدف: یادداشت‌هایی در باب سیاست- جورجو آگامین- امید مهرگان و صالح نجفی.

سینما: سینمای کونستین تارانتینو (پرونده یک خوره فلیم) پال‌ای ود دز- افشین ابراهیمی

موسیقی: تئوری موسیقی، مصطفی کمال پدرتراب. این آمار مربوط به تک‌فروشی‌های سطح تهران است.