فراتر از غم سکولاریسم

به نظر می‌رسد بر آشفتگی ارتش ترکیه از خطر اسلام‌گرایی و مخصوصا حزب عدالت و توسعه و نیز تمدید قانون اساسی سکولار، چیزی غیر از نگرانی صرف برای اهداف سکولار باشد. محبوبیت داخلی و منطقه‌ای حزب عدالت و توسعه و برخورداری حمایت ۴۶درصدی در سطح جامعه، زنگ خطری برای گروه‌های سیاسی سکولار به شمار می‌رود که در سال‌های اخیر کاملا به لحاظ سیاسی در انزوا قرار گرفته‌اند. این موضوع از آنجا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که در نظم دموکراتیک سال‌های اخیر ترکیه، آنها ناتوان از کسب حمایت مردم در سطح وسیعی بوده‌اند و از طرفی به دلیل مواضع ضدغربی، از کسب حمایت و مقبولیت بین‌المللی هم عاجز بوده‌اند، به هر حال ارتش قدرت آن را دارد تا پرونده فعالیت حزب عدالت و توسعه را ببندد، رجب طیب اردوغان و عبدا... گل نماینده حزب دمکرات‌های مسلمان را از کار برکنار کند و با حکومتی شبه‌نظامی، اسلام‌گرایان را محدود کند، این اتفاق در تاریخ ۸۵ ساله جمهوری دموکراتیک ترکیه نادر نبوده است، اما داستان برای ترکیه و اسلام‌خواهی ترکی پایان نمی‌پذیرد. حزب عدالت و توسعه مانند اسلاف خود می‌تواند بار دیگر با نام دیگری، چنانچه احزاب گذشته کرده‌اند، فعالیت را آغاز کند، اما سوال این است که احزاب سکولار ترکیه چه اندازه می‌توانند در مقابل موج اسلام‌گرایی معتدلی مقاومت کنند که عناصر محبوبیت داخلی و بین‌المللی را در خود دارد و صدای بخش وسیعی از مردم در تقاضا برای مشارکت سیاسی، وضع اقتصادی بهتر است. جنبش‌های اسلامی و اساسا اجتماعی، پدیده‌های اجتماعی، اقتصادی، زاییده شرایط خاص اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی یک جامعه هستند. تقاضاهای این جنبش‌ها می‌تواند به تعویق بیفتد، اما نمی‌تواند یکسره محو شود.