رکود اقتصادی  در سرتاسر جهان احساس می‌شود

ترجمه و تنظیم: دکتر جعفر خیرخواهان

نوریل روبینی، رییس موسسه RGE Monitor و استاد اقتصاد در مدرسه بازرگانی استرن دانشگاه نیویورک، در مطلب زیر به بررسی این قضیه می‌پردازد که اقتصاد سایر کشورهای جهان چه تاثیری از رکود اقتصادی در آمریکا خواهد پذیرفت.

در عصر جهانی شدن، هنگامی که اقتصاد آمریکا در شرایط سختی به‌سر می‌برد، هیچ کشوری در امان نخواهد ماند.

کشورهای بازنده:

مکزیک و کانادا: زندگی در همسایگی بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی جهان علاوه‌بر مزیت‌های خاص خودش، مشکلات زیادی نیز به همراه دارد. صادرات به آمریکا تقریبا یک چهارم تولید ناخالص داخلی هر کدام از این دو کشور را تشکیل می‌دهد‌. بنابراین روابط تجاری مستقیم با آمریکا افت قابل‌توجهی را تحمل می‌کند. انتظار می‌رود بخش‌ها‌ی تولیدات کارخانه‌ای هر دو کشور در تنگنا قرار گیرند.

چین: سریع‌ترین اقتصاد در حال رشد دنیا نمی‌‌تواند کمکی بکند اما زمانی که بزرگ‌ترین اقتصاد دنیا وارد رکود شود، از آن تاثیر می‌پذیرد، زیرا صادرات چین به آمریکا یکی از منابع اصلی رشد چین محسوب می‌شود. در سال‌های اخیر چین به رشد دو رقمی خود بالیده است. ظاهرا اقتصاددانان چینی در پی رکود آمریکا انتظار دارند رشد اقتصادی کشورشان به ۹‌درصد کاهش یابد، اگر رکود اقتصادی آمریکا رکود ملایمی باشد و بیش از شش ماه طول نکشد. اگر دوره رکود آمریکا بیشتر شود- مثلا یک سال یا بیشتر- و عمدتا متوجه مصرف‌کننده مرد آمریکایی شود که کالای چینی کمتری خریداری می‌کنند، پس رشد چین تقریبا به ۶ تا ۷درصد کاهش می‌یابد که به راستی افت شدیدی است.

اندونزی، مالزی، تایوان و کره جنوبی: چین مواد خام مانند الوار و کائوچو را از کشورهای آسیای جنوب شرقی مثل اندونزی و مالزی می‌خرد. دیگر کشورهای شرق آسیا مثل تایوان و کره جنوبی قطعات سازنده محصولات را به سرزمین اصلی چین می‌فرستند تا در آنجا سرهم‌بندی شده و به صورت محصولات آماده به آمریکا حمل شود. اگر کاهش صادرات چین به آمریکا منجر به تقاضای کمتر چینی‌ها برای کالا و مواد خام در داخل آسیا شود، هر دو گروه صادرکنندگان فوق تقریبا افت اقتصادی شدیدی را تجربه خواهند کرد. در این مورد به خصوص تقاضای فلزات، زغال‌سنگ و مواد غذایی تاثیر شدیدی می‌پذیرند.

آمریکای لاتین: شیلی از مس، برزیل از مواد معدنی و آرژانتین از دام و علوفه درآمد کسب می‌کنند. اگر آمریکا و چین به اندازه گذشته از این کشورها خرید نکنند آنها مجبورند برای فروش این لوازم و بقیه کالاها در دیگر کشورها تلاش کنند. در صورتی که رکود اقتصادی آمریکا افت شدید فعالیت‌های اقتصادی را به دنبال داشته باشد، قیمت کالاها ۲۰ تا ۳۰‌درصد افت خواهد کرد.

استونی، لتونی، لیتوانی، مجارستان، بلغارستان، رومانی: همه این کشورها دچار کسری‌های عظیم تجاری شده، رونق اعتباری بیش از حد و حباب‌های مسکن را تجربه می‌کنند و واحد پولشان زیاده ارزش‌گذاری شده است. اگر سرمایه آنها به‌خاطر اوضاع حساس اعتبار جهانی تمام شود، می‌تواند منجر به گرفتاری مالی عمیقی برای این اقتصادهای اروپایی کوچکتر شود: خانواده‌هایی که به فرانک سوئیس یا یورو وام گرفته‌اند، در معرض ورشکستگی هستند و به جای آنها بانک‌های محلی پولدارتر می‌شوند.

انگلستان، فرانسه و آلمان: تا زمانی که رکود اقتصادی آمریکا باقی بماند، کم شدن تقاضای آمریکا به معنای صادرات کمتر شرکت‌های اروپایی به آمریکا است، که فروش و سود کمتر برای شرکت‌های اروپایی - مانند بی‌ام و، یونیلورو و سایر شرکت‌ها - که همه چیز، از خودرو گرفته تا سایر محصولات مصرفی در آمریکا تولید می‌کنند.‌دلار ضعیف‌تر به معنای این است که ارزش سرمایه‌گذاری‌های اروپایی در آمریکا که به یورو بوده است کم خواهد شد. قیمت‌های بالای نفت هم کمکی نخواهد کرد. ترکیدن حباب‌های مسکن در بریتانیا، فرانسه و اسپانیا و دیگر کشورها، رشد اقتصادی را در سراسر اروپا کاهش خواهد داد.

ژاپن: اقتصاد ژاپن مدت‌ها است در حالتی قرار دارد که نه رشد داشته و نه متوقف گشته است؛ دائما در مرز بین «رشد و کسادی» و «تورم و تنزل قیمت‌ها» است.

رکود شدید آمریکا، ژاپن را در مرز رکود نگه خواهد داشت. بیشترین رشد اقتصادی ژاپن در چند سال گذشته با تقاضای خارجی برای کالاهایش (نظیر برق مصرفی، ماشین و ...) و با ین ضعیف شده به‌دست آمده است. مصرف خصوصی داخلی ضعیف باقی مانده است و در نتیجه درآمدها و دستمزدها نیز رشدی نکرده است. ژاپن به عنوان یکی از بزرگ‌ترین وارد‌کنندگان انرژی جهان با توجه به نفت بشکه‌ای بالای ۱۰۰‌دلار نخواهد توانست به این زودی‌ها خودش را از حالت رکود و رخوت اقتصادی بیرون بیاورد.

و چند برنده:

ایالت‌متحده آمریکا: عجیب این است که برخی بخش‌های اقتصاد آمریکا بزرگ‌ترین برنده خواهند بود. برای مثال‌دلار ضعیف‌تر به معنای این است که قدرت رقابت شرکای تجاری آمریکا کاهش خواهد یافت در حالی که قدرت رقابتی آمریکا رشد ناگهانی خواهد داشت. شرکت‌های آمریکایی از صادرات بیشتر به جاهای دیگر دنیا سود خواهند برد.

کاهش ناگهانی قیمت مسکن خبر بدی برای صاحب‌خانه‌های فعلی است، اما خبر خوبی برای آن دسته اجاره‌کنندگانی است که اکنون خرید خانه برایشان امکان‌پذیرتر شده است.

وارد‌کنندگان در اروپا، ژاپن وچین:

سرانجام انتظار می‌‌رود رکود در آمریکا و افت در اقتصاد جهانی منجر به کاهش ناگهانی قیمت نفت، انرژی و کالاهای دیگر بشود. بنابراین انتظار می‌رود واردکنندگان قوی در این مناطق، به‌خصوص اروپا، ژاپن و چین سود فراوانی از این وضعیت ببرند.

خریداران اروپایی: کالای آمریکایی برای کسانی که یورو در جیبشان دارند، تا به حال به این ارزانی نبوده است. اگر اخیرا از شهر نیویورک دیدن کرده باشید، احتمالا متوجه شده‌اید که دسته دسته گردشگران اروپایی مشغول خریدهای سودآور با‌دلار ضعیف شده هستند. انتظار می‌رود تعداد این جمعیت اروپایی حتی بیشتر شود، زیرا قیمت کالای لوکس، لباس وکفش در آمریکا کاملا رقابتی‌تر شده است. این رکود احتمالا لبخندی بر چهره تعدادی از خرده فروشان آمریکایی نیز هویدا خواهد کرد.