اگر لطفی و علیزاده نبودند؟

پرسشی از بازار موسیقی در ماه گذشته

[ علی طجوزی ]

این نوشته اصلا درباره محمدرضا لطفی و حسین علیزاده نیست. هر چند که اگر باشد هم نه تنها بد نیست، بلکه بسیار هم خوب است. چرا که این دو به همراه اساتیدی نظیر شجریان، ناظری، کلهر، مرادی و گروه‌هایی نظیر کامکارها، دستان، ضربانگ به همراه جوانانی مثل علیرضا قربانی و سالار عقیلی از بهترین موسیقی دستگاهی ایران هستند و هر کدام از آنها نه تنها در ایران بلکه در آمریکا و اروپا از چهره‌های شناخته شده و مطرح موسیقی در سطح جهانی هستند. به این دلیل از لطفی و علیزاده در ابتدا نام برده شد که عرضه شدن آثاری از اینان توانست اندکی گرد رکود را از چهره بازار موسیقی بزداید و اندکی رنگ شادی را در سکوت مطلق این فضا طنین‌انداز کند. فعالان بازار موسیقی رکود ماه اول سال را گذاشتند به حساب این که نیمی از آن تعطیل بود و نیم دیگر را اکثر مخاطبان مواظب جیب خود بودند تا به آخر ماه برسند. فعالان بازار موسیقی در اولین روزهای سال با شوک گرانی محصولات خود مواجه شدند و همچنین عرضه نشدن کاری جدید و در خور، مزید بر علت شد که ماه اول با رکود کامل مواجه شود.

این در حالی بود که اواخر اسفند سال ۸۶ و پس از طی شدن ماه‌های محرم و صفر کارهای جدیدی به بازار آمد که هر کدام به نام یکی از بزرگان امروز موسیقی ایران بود. اغلب این آثار هم در زمینه موسیقی سنتی یا کلاسیک ایران بود. آثاری چون «روی در آفتاب» علیرضا قربانی، «مولویه» شهرام ناظری و «سعدی‌نامه» سالار عقیلی آثاری بودند که باعث رونق نه چندان زیاد، اما خوب بازار موسیقی در اواخر سال بودند از این آثار همچنین در سال جدید استقبال شد، اما نه آن‌چنانی که انتظار می‌رفت. به هر حال ماه اول سال هر گونه که بود سپری شد و ماه دوم سال هم کمابیش به همین منوال گذشت تا این که اواخر اردیبهشت ماه محمدرضا لطفی به همراه گروه شیدا اقدام به برگزاری کنسرت کردند و همزمان با آن اقدام به پخش آلبومی به نام «وطنم ایران». وطنم ایران تقریبا یک هفته پس از اجرای کنسرت‌های سه گانه گروه‌های شیدا در بازار قابل دسترسی بود. علاقه‌مندان به لطفی و آثارش با استقبال از این کار اندکی رونق نسبی را به بازار آوردند. بعد از آن این علیزاده بود که با آلبوم «آن و آن» توانست رونق بخش بازار کمی فعال شده باشد. چرا که اکنون علیزاده یکی از نام‌هایی است که اگر نامش همراه اثری باشد استقبال از آن اثر تضمین شده است. حالا خواه این کار موسیقی فیلم باشد یا کاری تلفیقی یا تکنولوژی تار و سه‌تار و سلانه. «آن و آن» علیزاده اثری است که در آن وی به همراه پژمان حدادی، نوازنده برجسته سازهای کوبه به بداهه‌نوازی در دستگاه‌های شور و بیات اصفهان پرداخته است. سحر پنجه‌های علیزاده در این اثر همان است که دوستداران وی از او سراغ دارند. «آن و آن» هم توانست پس از ورودش به بازار به سرعت به یکی از پرفروش‌ها تبدیل شود. چون این اثر کاری بود که پس از یک دو ماه سکوت بازار موسیقی بی‌کلام سنتی را می‌شکست هم نام علیزاده و حدادی را بر خود داشت و هم اینکه جدیدترین کار از این دو در بازار بود. به غیر از این دو کار که در سال جدید عرضه شده بودند، اکثر فعالان بازار موسیقی بیشتر بر کارهای قدیمی متمرکز بود. آن‌هم به کارهایی که به بازگشت سرمایه از آن مطمئن بودند چرا که در این بازار که گرانی و نبود کار جدید از دلایل رکود آن شمرده می‌شود، کمتر شرکت یا موسسه‌ای حاضر می‌شود که به افراد یا گروه‌های گمنام سرمایه‌گذاری کند. چرا که اساس یک فعالیت اقتصادی بر سودآوری بنا شده است و با توجه به وضعیت رکودی این صنف، این حس در آنها وجود ندارد که دست به ریسک بزنند. از سوی دیگر علاقه‌مندان به دیگر طیف‌های موسیقی از جمله محلی و مقامی، تلفیقی، پاپ بی‌کلام و موسیقی فیلم در سال جدید هنوز شاهد ارائه شدن کار جدیدی به بازار نیستند و تنها دوستداران پاپ با کلام به لطف حضور «کریس دی‌برگ» در ایران و گروه آریان کار جدیدی را در بازار ببینند. نام این اثر «با تو، بی‌تو» است که یکی از قطعات آلزا «کریس دی‌برگ» خواننده و آهنگساز راک ایرلندی اجرا کرده است، «باتو، بی‌تو» هم توانست پس از ورودش به بازار شاهد استقبال نویی باشد. می‌توان گفت که به غیر از این چند آلبوم که نام برده شد در حال حاضر کار آنچنان خوب و قابل توجهی به بازار عرضه نشده است و دوستداران موسیقی تقریبا به همان آثار قدیمی بالاجبار بسنده کردند.

از پرفروش‌ترین آلبوم‌های موسیقی در ماه گذشته می‌توان به آثار زیر اشاره کرد.

سنتی با کلام: مولویه (ناظری)، سعدی‌نامه (عقیلی)، وطنم ایران (معتمدی)

سنتی بی‌کلام: آن و آن (علیزاده)، دونوازی‌اف (سامانی)

پاپ: «باتو، بی‌تو» آریان، از (تودورم) (فریدون)

پاپ بی‌کلام: اشتیاق (راوی)، تنها در باران (هومن راد)

تلفیقی: به تماشای آب‌ها سپید (علیزاده- گاسپاریان)، ابرها و در مجموعه‌ای از آهنگسازان شامل ۲ لوح فشرده)، سیاحتنامه (گروه کنستانتین)

محلی: ژوان (نصیری)، زرنگیس (وحدتی)، گوروش (اسداللهی)

مقامی: دو تار (سلیمانی)، ذکر یار حسن (میرزا آغه‌غوئی)

موسیقی فیلم: زیر تیغ (علیزاده)، خاک سرخ (علیقلی)، گذر (یزدانیان)

این آمار مبتنی بر گزارش‌های شفاهی فعالان این صنف در سطح شهر است.