یادآوری قهر طبیعت در ردای توفان کاترینا

[ آرش بزرگمهر ]

شهر لوئیزیانا پس از وقوع توفان کاترینا

طی سال‌های اخیر، باور مردم از‌ترکیب «قهر طبیعت»عموما به دو واژه «زلزله» و «سیل» ختم شده اما این باور مانند بسیاری از کلمات که در زبانی دیگر معانی و مفاهیم گوناگون دارند، متفاوت است. شاید بهتر باشد در این زمینه از مردم آمریکا یا کشور‌های حوزه خلیج مکزیک بپرسیم توفان یعنی چی تا به معنی‌ترکیب «قهر طبیعت» بیشتر نزدیک شویم.

کاترینا اگر چه با حذف یک «الف» در رسم‌الخط فارسی به نامی لاتین در زبان و فرهنگ بسیاری از کشور‌های جهان تبدیل می‌شود اما همین اضافه شدن الف یا همان A نمادی از‌ترس است؛ وقتی کاترینا از راه می‌رسد حتی محکم‌ترین ساختمان‌های آمریکا هم یارای ایستادن مقابل او ندارند.

کارشناسان هیچ تصویر دقیقی از اثرات اقتصادی تندباد کاترینا ندارند و در حالی که برخی می‌گویند ممکن است رشد اقتصادی جهان را آرام کند و عده‌ای معتقدند که تاثیر این توفان استوایی بی‌سابقه، محدود خواهد بود. اما باید گفت در هر حال گروه دوم تا حدودی در اشتباهند چرا که کاترینا نه تنها ‌ترمز چرخ اقتصاد آمریکا را در مقطعی کشید بلکه بر روند رو به رشد اقتصاد تعدادی از کشور‌ها در خلیج مکزیک تاثیر منفی گذاشت. کاترینا در «نیواورلیانز» آمریکا رخ نمایاند و این شهر را به مخروبه ای بزرگ تبدیل کرد. در همان ساعات اولیه بود که شهردار این شهر توفان زده در جنوب شرقی آمریکا پیش‌بینی کرد، تعداد کشته‌شدگان به هزاران نفر برسد. «ری ناگین» گفت: «می‌دانیم که تعداد قابل توجهی جسد در آب‌ها شناور هستند و تعداد بسیاری در اتاقک‌های زیر شیروانی ساختمان‌ها کشته شده‌اند. شاید هم تعداد کشته‌شدگان به صدها و هزاران نفر برسد. چاره‌ای جز تخلیه کامل شهر باقی نمانده . حدود یکصد هزار نفر از جمعیت نیم میلیون نفری نیواورلیانز همچنان در شهر هستند. »کاترینا مانند جادوگر بد جنس داستان «هانسل و گرتل» به هیچ کس رحم نکرد. نزدیک به هشتاد درصد از شهر نیواورلیانز در ایالت جنوبی«لوئیزیانا» بر اثر این توفان استوایی زیر آب رفت.

فقط چند ساعت از وقوع این حادثه گذشت که مردم این شهر برای غارت فروشگاه‌ها کمر همت بستند و پلیش مجبور شد برای حراست از اموال مردم دست به اسلحه برد. در یکی از عجیب‌ترین غارت‌ها، پلیس به مرد سیاه پوستی تیراندازی کرد که چندین جعبه از مواد غذایی را با خود حمل می‌کرد و حتی به هشدارها مبنی بر توقف گوش نکرد. وقتی او را از ناحیه پا هدف قرار دادند و بازداشتش کردند گفت: «وقتی صدای گریه فرزندانم را شنیدم نتوانستم تحمل کنم. من پدرم. بین شما ماموران کسی هست که پدر باشد و بچه‌اش با مرگ فاصله نداشته باشد؟» خبرنگار «ای‌بی‌سی نیوز» به دلیل حضور به موقع در این صحنه و انعکاس رنج و درد این مرد سیاه‌پوست از طرف آن خبرگزاری به دریافت مبلغ ۵۰هزار دلار جایزه نائل آمد. اما برای کاترینا این مسایل مهم نیست؛ تنها مرگ آدم‌ها، این مخوف بی‌شاخ و دم را راضی می‌کند.

عملیات انتقال ساکنین به شهرهای دیگر تا شعاع ۵۰۰کیلومتری با بیش از پانصد دستگاه اتوبوس آغاز شد تا بلکه مردم از عواقب بعدی مانند بیماری در امان باشند. تنها نکته جالب این مصیبت حضور «شان‌پن» بازیگر سرشناس‌ هالیوود در محل وقوع حادثه بود که بی‌سر و صدا به کمک کردن پرداخت و تنها وقتی یکی از مردم را به بیمارستان رساند توسط پرستار بخش اورژانس شناسایی شد.

نیاز‌های اولیه

در چنین شرایطی هر وسیله‌ای می‌تواند مفید باشد حتی چیزی که از نظر ما بی‌ارزش است. شاید از این رو بود که وزارت امنیت داخلی که مسوولیت هماهنگی و کمک رسانی به توفان زدگان را بر عهده دارد اعلام کرد، مردم هر وسیله‌ای دم دست دارند به این منطقه ارسال کنند. این وزارت خانه همچنین اعلام کرد که دولت فقط طی دو روز بیش از ۱۴میلیون لیتر آب آشامیدنی و یک میلیون و پانصد هزار کیلوگرم برنج به مناطق آسیب دیده ارسال کرده است. یکی از مسوولان اعلام کرده بود بیش از ۷۸هزار نفر در سرپناه‌های موقت ایجاد شده در سه ایالت توفان زده اسکان داده شده‌اند. تعدادی از آوارگان قرار بود در ساختمان‌های مدارس دولتی ایالت تگزاس در همسایگی لوئیزیانا مستقر شوند. هتل‌ها هم برای اسکان این افراد (به صورت رایگان) اعلام آمادگی کردند تا دیگر کسی این فرضیه باطل را مطرح نکند که در کشور‌های غربی عاطفه نیست و ما شرقی‌ها، نماد عاطفه هستیم. کاترینا اما جو وحشت را نیز در پی داشت. وقتی مثلا در شهر اعلام شود تمام فروشگاه‌های تفنگ و مهمات در شهر نیواورلیانز توسط اوباش مورد دستبرد قرار گرفته و تمام اقلام موجود در آنها به سرقت رفته یا گروه‌های مسلح اوباش به گشت زنی در برخی از مناطق شهر پرداخته‌اند، می‌توانید تصور کنید اتمسفر آن شهر چگونه است؟

از سوی دیگر در همان روز‌ها با مشخص شدن شدت خسارات وارده بر تاسیسات نفتی در منطقه خلیج مکزیک و طولانی بودن مدت مورد نیاز برای تعمیر آنها، قیمت خرده فروشی بنزین در برخی از مناطق آمریکا به رقم بی‌سابقه بیش از سه دلار و پنجاه سنت برای هر گالن (۷۸۵/۳ لیتر) افزایش یافت. این روی دیگر سکه بود تا معلوم شود چرا دولت بوش حدود ۱۳میلیارد و ۶۰۰میلیون دلار به حوادث ناشی از توفان اختصاص داد. در نتیجه این سردرگمی اختلاف میان برآوردهای کارشناسان و شرکت‌های بیمه درباره خسارات مادی کاترینا به ۲۵میلیارد رسید. ضمنا موسسه مشورتی Risk Management Solutions کل خسارات کاترینا را صد میلیارد دلار برآورد کرد.

چند روز که از توفان گذشت قیمت نفت نسبت به نخستین روزهای وقوع حادثه ارزان‌تر شد، اما اقتصاددانان هشدار دادند‌ ترس روانی و زیان وارده به تاسیسات نفتی خلیج مکزیک که یک و نیم میلیون بشکه از نیاز روزانه آمریکا را به نفت خام تامین می‌کرد، می‌توانست‌ ترمز رشد جهان را بکشد.

کاترینا بالاخره دست از سر مردم این کشور برداشت اما گفته می‌شود این توفان مهیب در سال ۲۰۱۵ دوباره به این کشور برمی‌گردد، آن هم با قدرتی چند برابر.