خودکشی برای نجات از مرگ

[ نیما ایرانی ]

مهمترین مسئله این روزهای برمه حضور دوباره چکمه پوشان است در رأس هرم قدرت و اینکه مردم چاره ای جز پذیرش سرنوشت از پیش تعیین شده خود ندارند زمانی «مارک تواین»، طنزپرداز بزرگ آمریکایی، زندگی«هلن کلر» را بزرگ‌ترین دستاورد فرهنگی و نمادی از توانمندی ذهنی بشری دانست و آن را با ره‌آورد زندگی ناپلئون یکی دانست؛ امروز اما چه کسی می‌تواند همسنگی برای توفان نرگس معرفی کند؟ جایی که بر اساس تخمین‌ها، وقوع توفان «سایکلون» موسوم به نرگس (در روز سوم ماه مه‌سال جاری میلادی) ۴/۲‌میلیون نفر بی‌خانمان و گرسنه بر جای گذاشت.

اگر در آن تصویر معروف که هنگام فرو ریختن برج‌های دوقلو منتشر شد و مردی برای فرار از مرگ، خود را به پایین ساختمانی پرت کرد تکرارنشدنی می‌نمود، امروز مردم برمه برای فرار از چنگ دیکتاتورها، بهترین را ه را در خودکشی می‌دانند چرا که در صورت نجات یافتن به دست راهبان که دولت با آنها سر جنگ دارد، سرنوشتی مشابه مرگ تدریجی خواهند داشت.

واکنش‌های سیاسی نسبت به مرگ ومیر مردم برمه هر روز ابعاد گسترده‌تری می‌یابد. اگر چه حضور آمریکا در این کشور با ورود سایر امدادگران همراه شد اما در نهایت این ارتش برمه بود که پیروز ماجرا لقب گرفت.

در هزاره سوم، سیاستمداران تمام تلاش خود را برای راهیابی به این کشور به کار بستند اما درهای بسته و سگرمه‌های درهم، پاسخ کسانی بود که به پیمانه کردن آب اقیانوس دل خوش کردند. اظهارنظرها، گر چه در مواردی بوی پختگی داد اما در نهایت، کمتر از «نمک» برای «زخم» مردم برمه نبود. اظهاراتی چنان بی‌پرده که به خبر نخست خبرگزاری‌ها تبدیل شد.

‌«رابرت گیتس» وزیر دفاع آمریکا، نخستین فرد سرشناسی نبود که اظهارنظر کرد اما صریح‌تر از سایرین بر شرایط ملتهب چکمه‌پوشان برمه تاخت. او دولت برمه را متهم کرد که با ممانعت از کمک جامعه بین‌الملل به بازماندگان توفان نرگس، باعث مرگ ده‌ها هزار نفر شد. گیتس گفت، کشورش کشتی‌ها و هواپیماهایی را آماده کمک نگه داشته بود اما سران برمه، برخلاف اندونزی و بنگلادش در زمان وقوع فجایع طبیعی، مانع ورود کمک‌های خارجی به این کشور شدند. این درحالی بود که ژنرال «تان شو» رهبر این کشور به «بان کی مون» دبیر کل سازمان ملل متحد اطمینان داده بود تمام امدادگران خارجی اجازه ورود خواهند یافت. اینها بخشی از تلاش سخیف رهبران نظامی‌«هونتا» برای جلوگیری از رسیدن کمک بود.

رفراندوم در شرایط مرگ و میر!

هر چه آمار مرگ و میر افزایش می‌یافت و منطقه‌ای به وسعت «ایریوادی» تا رانگون پایتخت میانمار را در برمی‌گرفت اما دیکتاتوری نظامی‌این کشور همچنان در پی قبضه تمام‌عیار قدرت بود. رهبران نظامی‌«هونتا» تلاش اندکی برای بهبود و تسهیل دسترسی به دنبال فاجعه اخیر انجام دادند؛ در عوض، آنها تمایل خود را برای حرکت به جلو آن هم با انجام رفراندوم برنامه‌ریزی شده ابراز داشتند.

بی‌بی‌سی در این باره نوشت: «همه پرسی در برمه بر سر قانون اساسی جدید به‌رغم تلفات سنگین ناشی از توفان نرگس برگزار شد. پیش از این از مقام‌های نظامی‌برمه خواسته شده بود در شرایطی که مردم این کشور هنوز در تب و تاب توفان سنگینی هستند که جان ده‌ها هزار نفر را گرفت، این رفراندوم را به تعویق بیاندازند. جنبش‌های مخالف دولت نظامی‌برمه با محکوم کردن این اقدام گفتند که این همه پرسی، به ارتش برمه برای تقویت پایه‌های نفوذ خود کمک می‌کند. مقام‌های نظامی‌برمه می‌گویند که قانون اساسی جدید، منجر به انتخابات آزاد در سال ۲۰۱۰ می‌شود...»

اما همین رای‌گیری در شرایطی برگزار شد که مردم حضور نظامیان را بالای سر خود حس کردند تا مجبور به رای دادن باشند. «سی‌ان‌ان» این بار نوشت: « گروهی از مردم برمه در نزدیکی مرز با تایلند گفته‌اند که آنها به دلیل حضور سربازان در مراکز رای‌گیری، مجبور به دادن رای «آری» به این قانون اساسی جدید بودند. رای‌گیری در مناطقی انجام شد که توفان‌، آسیبی به آنها نزده است.» مشکل دیگر این است که مردم حتی نمی‌توانند محل زندگی خود را هم تعیین کنند. با این حال یک مقام ارشد سازمان ملل متحد گفت، هرگونه فشار بر قربانیان توفان اخیر برمه برای بازگشت به محل اصلی زندگی‌شان کاملا غیرقابل قبول است. این همان خواست دولت برمه بود.

«ترجی اسکاودال» پس از آن اظهار کرد که گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه دولت نظامی‌ برمه اخراج خانواده‌ها را از برخی اردوگاه‌های اضطراری تحت کنترل دولت آغاز کرده بود. جامعه بین‌الملل قول داد ۱۵۰میلیون دلار به توفان‌زدگان برمه کمک کند اما رسانه‌های دولتی برمه با انتقاد از اهداکنندگان گفتند دولت برای بازسازی کشور به ۱۱‌میلیارد دلار کمک نیاز دارد.

این در حالی بود که گفته شد در همان ساعات اولیه دست کم ۷۸‌هزار نفر در نتیجه این بلای طبیعی جان باختند و ۵۶‌هزار نفر مفقود شدند. اما سازمان‌های بین‌المللی گفتند که آمار تلفات در برمه بیش از این‌ها بود و هشدار دادند که در هفته‌های آینده، هزاران نفر در این کشور در اثر سوتغذیه و شیوع بیماری‌های مسری، جان خود را از دست خواهند داد.

بچه‌ها در خطرند

برمه تحت کنترل «شورای دولتی صلح و توسعه» متشکل از افسران ارشد ارتش بار دیگر اعلام موجودیت کرد. ژنرال تان شو به عنوان رییس این شورا، رهبریت برمه را بر عهده گرفت.او دو هفته پس از وقوع توفان، از برخی کسانی که از این توفان مهیب جان سالم به در بردند، دیدار کرد تا همگان او را به عنوان رهبر قبول کنند.

اما در عین حال وزرای امور خارجه اعضای اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (ASEAN) برای نجات مردم این کشور به میزبانی سنگاپور تشکیل جلسه دادند. این اتحادیه امیدوار بود که دولت برمه کمک‌های بشردوستانه بیشتری را از کشورهای آسیایی بپذیرد اما چنین نشد. نکته تاسف‌برانگیز این بود که اتحادیه یاد شده به اندازه‌ای قدرت نداشت که تصمیم لازم‌الاجرایی برای دولت برمه اتخاذ کند. اگرچه «جان هولمز»، بلندپایه‌ترین مقام سازمان ملل متحد در امور بشردوستانه، راهی برمه شد تا نامه بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل را تسلیم تان شو، رهبر برمه کند اما مطبوعات نوشتند این نامه هم کاری از پیش نخواهد برد. در این نامه «بان کی مون» بار دیگر از حاکمان این کشور خواست شرایط را برای عملیات امدادگران این سازمان تسهیل کنند. درخواست‌های قبلی «بان کی مون» از ژنرال‌های حاکم بر این کشور برای آزاد گذاشتن راه‌های امدادرسانی خارجی تا زمان نگارش این مطلب راه به جایی نبرد جز در چند مورد جزیی. گزارش‌های جسته و گریخته حاکی از آن است که یک چهارم از دو‌میلیون آسیب‌دیده در این توفان کمک کافی دریافت کردند.

کنفرانسی برای کمک

چندی بعد دولت برمه با تمام «دگم»اندیشی‌هایش درها را به روی سران کشور‌های کمک رسان گشود تا کنفرانسی در این کشور با محوریت کمک به مردم آواره برگزار شود. کنفرانس کمک‌دهندگان بین‌المللی به ابتکار سازمان ملل متحد و همکاری اتحادیه کشورهای جنوب شرقی آسیا تشکیل شد. بان کی مون دبیرکل سازمان ملل متحد تشکیل کنفرانس بین‌المللی کمک‌دهندگان را در برمه، نقطه عطفی در پیشبرد عملیات امداد رسانی به آسیب‌دیدگان در این توفان توصیف کرد. این کنفرانس یک روزه به فاصله چند ساعت پس از ورود دبیرکل سازمان ملل متحد به برمه تشکیل شد. گفته شد نمایندگان پنجاه کشور و سازمان‌های بین‌المللی در این کنفرانس شرکت داشتند.

در این میان آمریکا تنها کشوری بود که گفت اگر دولت نظامی‌ برمه اجازه دهد ارزیابی خسارت‌ها توسط کارشناسان بین‌المللی انجام گیرد حاضر است کمک‌های بیشتری فراهم کند. کاری نزدیک به امر محال. موسسه‌ای در بریتانیا تخمین زد حدود ۳۰‌هزار کودک زیر ۵ سال در دلتای «ایراوادی» که بیشترین آسیب را دیده، احتمالا پیش از این توفان هم دچار سوءتغذیه شدید بوده‌اند. نمایش«درام» روزگار مردم برمه کماکان ادامه دارد و آنان برای نجات، راهی جز سکوت ندارند.