پژوهش بهتر از آموزش

[ پژمان موسوی ]

دانشگاه آزاد اسلامی به عنوان بزرگترین مرکز دانشگاهی غیر دولتی ایران چندی است که به یکی از موضوعات خبری کشور تبدیل شده است . خبرنگارماهنامه دنیای اقتصاد برای واکاوی چند و چون کشمکش دانشگاه آزاد و منتقدانش با دکتر مهدخت بروجردی علوی عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و مشاور وزیر علوم،تحقیقات و فناوری که تا چندی پیش مدیر کلی روابط عمومی این وزارتخانه را نیز بر عهده داشت گفتگویی کرده است که چکیده آن به شرح زیر است:

سرکار خانم دکتر!همانطور که مستحضرید دانشگاه آزاد اسلامی چندی است که با انتقادهای تندی روبرو شده ؛جنابعالی به عنوان مشاور وزیر علوم عملکرد دانشگاه را چگونه ارزیابی می کنید و ریشه این برخورد ها را در کجا می دانید؟

دانشگاه آزاد اسلامی یکی از نهاد های مولود انقلاب اسلامی است که می توان در سال نوآوری و شکوفایی آن را یکی از مصادیق نوآوری و شکوفایی در عصر و زمان خودش دانست.واقعیت اینجاست که فکر و ایده ای که از همان آغاز پشت سر تشکیل این دانشگاه وجود داشت چیزی نبود جز توسعه منابع انسانی و کیست که نداند یکی از مهم ترین پارامتر های توسعه همه جانبه و پایدار همین توجه به توسعه منابع انسانی در کشورهاست.دانشگاه آزاد در شرایطی شکل گرفت که دانشگاه های دولتی کشور با حداقل ظرفیت نسبت به پذیرش دانشجو اقدام می کردند و در آن زمانه یکی از بدیهی ترین راه ها برای کسب تحصیلا عالیه،سفر به خارج از کشور برای ادامه تحصیل بود که همین سفرها بود که نه تنها میلیاردها دلار ارزرا از مملکت خارج می کرد که زمینه ی بی هویتی ناشی از جدایی دراز مدت از فرهنگ ایرانی-اسلامی را نیز برای این دسته از دانشجویان فراهم می نمود.

یعنی جنابعالی معتقدید که تاسیس دانشگاه آزاد اسلامی منجر به عدم خروج طیف وسیعی از این دانشجویان از کشور شد؟

بله!این محور خدمت دانشگاه آزاد دارای دو مولفه بود:یکی صرفه جویی در بودجه خانواده و حضور جوان در کنار خانواده و تحصیل همزمان که همین امر سبب می شد که آرامش از فضای خانواده رخت برنبندد و دیگری جلوگیری از خروج ارز که این امر در نهایت به سازندگی هرچه بیشتر کشور منجر شد.

برخی مهم ترین کارکرد تاسیس دانشگاه آزاد در ایران را رشد طبقه ی متوسط می دانند.جنابعالی با این داوری موافقید؟

رشد طبقه متوسط،کارویژه دیگر دانشگاه آزاد در طول سال های گذشته بوده است.آموزش عالی دولتی در آن سال ها برای دانشجویانی بود که یا از لحاظ بهره هوشی سرآمد بودند یا از احاظ بهره مالی؛آنانی که از حیث بهره هوشی سرآمد بودند می توانستند بر چند صد هزار داوطلب پیشی گیرند و به نظام آموزشی عالی کشور وارد شوند و آنانی که از لحاظ مالی سرآمد بودند،چمدان ها را می بستند و راهی دیار بیگانه می شدند.اما در این مقطع دانشگاه آزاد باعث شد سطح عمومی سواد در جامعه بالا برود و به عبارتی این دانشگاه توانست جامعه دانش محور فراگیر مورد نظر یونسکو را در ایران پیاده کند.از سوی دیگر انتقال نهاد های آموزش عالی به دورترین نقاط کشور از یک طرف مانع مهاجرت بسیاری از دانشجویان به شهر های بزرگ شد و از طرف دیگر با ارتقای تعاملات فرهنگی و اجتماعی،نوعی یکدستی را در فضای توسعه ای ایران اعمال کرد.

استقلال دانشگاه آزاد را به عنوان فردی که سال ها در فضای دانشگاه های دولتی و وزارت علوم تنفس کرده است چگونه ارزیابی می کنید؟

در خصوص استقلال دانشگاه آزاد باید گفت که اگرچه این دانشگاه با بودجه مردم اداره می شود و به بودجه های دولتی وابسته نیست و همین ویژگی میتواند تا حدی استقلال مالی این دانشگاه را موجب شود،اما به نظر میرسد این دانشگاه در حیطه های علمی و کیفی می بایست تابعی از نظام آموزش عالی یکپارچه کشور باشد.مسئله را به صورت یک سوال مطرح می کنم:آیا موسسه استاندارد می تواند بر یک کالا مهر استاندارد بزند بی آنکه از چگ.نگی فرآیند تولید آن اطلاعی داشته باشد؟آیا می توان انتظار داشت که نظام آموزش عالی کشور مهر تایید بر مدارکی بزند که بر فرآیند تولید آن هیچگونه نظارتی نداشته است؟ من به جد بر این باورم که خود دانشگاه آزاد نیز خواهان چنین شرایطی نیست کما اینکه در حال حاضر،مجوز رشته ها و ظرفیت پذیرش دانشجو در مقطع تحصیلات تکمیلی توسط حوزه معاونت آموزشی داده می شود و همین حوزه هم بر کیفیت برنامه ها نظارت می کند.