نرخ بهره در آمریکا

[ مترجم: شادی آذری ]

موسسات بانک سلکت خبر نداشتند که درست پس از آنکه این بانک را در ماه ژوئیه افتتاح کنند، نرخ بهره دستخوش سقوطی ناگهانی و پایدار می‌شود. فدرال‌رزرو (بانک مرکزی آمریکا) نرخ بهره را از سال ۲۰۰۳ کاهش نداده بود. در نیمه اول سال ۲۰۰۷ بانک مرکزی آمریکا نرخ بهره را در حد ۲۵/۵درصد ثابت نگه داشت. اما در ماه سپتامبر، یعنی دو ماه پس از آنکه این بانک افتتاح شد، فدرال‌رزرو شروع به کاهش نرخ بهره کرد. پس از هفت بار کاهش نرخ بهره، نرخ بهره فدرال‌رزرو به ۲درصد رسید. مایک تامس، رییس بانک سلکت در این باره گفت که به هیچ وجه انتظار کاهش شدید نرخ بهره را به نحوی که سود مورد انتظار بانک را کاهش دهد، نداشت، اما وی معتقد است فضای چالش‌برانگیز فرصت‌هایی را نیز به ارمغان می‌آورد. او می‌گوید: «شما باید به فکر مدیریت فرصت‌ها نیز باشید.» به عنوان مثال در شرایطی که نرخ بهره پایین است، بانک سلکت در حال رشد پرتفولیوی وام‌های خود است. چون نرخ بهره پایین‌تر موجب جذاب‌تر شدن وام‌ها برای خریداران بالقوه می‌شود. در فصل نخست سال، ارزش وام‌های این بانک از ۱۵میلیون دلار به ۲۶میلیون دلار رسید، روسای دو بانک دیگر نیز خبر داده‌اند که در حال یافتن راه‌هایی برای مدیریت نرخ بهره پایین هستند. اگرچه بانک جیمز و اولین بانک ملی آلتاویستا هم قصد افزایش درآمدهای خود از بهره را دارند، اما منبع اصلی درآمدهای آنها افزایش وام‌ها است. به دلیل آنکه کاهش نرخ بهره اولیه فدرال‌رزرو با کاهش بهره‌ای که بانک‌ها برای بسیاری از وام‌های خود اخذ می‌کنند، مرتبط است، بانک‌ها بهره کمتری بابت هر دلار از وام خود دریافت می‌کنند. بانک‌ها همگام با نرخ بهره فدرال‌رزرو نرخ بهره خود را افزایش یا کاهش می‌دهند. باب چپمن رییس بانک جیمز می‌گوید: این دلیل اصلی کاهش نرخ بهره فدرال‌رزرو است؛ یعنی پس‌انداز پول مصرف‌کنندگان و کسب و کارهای کوچک با نرخ بهره فدرال‌رزرو.»

کاهش درآمدهای بهره هر دلار به واقع آغازکننده کاهش سودها است چون بهره‌ای که بانک‌ها به سپرده‌گذاران می‌پردازند، مسیر درست خود را طی نمی‌کند. اما در برخی از انواع سپرده‌ها مانند حساب‌هایی که گواهی سپرده نام دارند، بانک موظف به پرداخت نرخ ثابت بهره تا تاریخ انقضای از پیش تعیین‌شده‌ای است که معمولا دو سال یا بیشتر است. بانک مجبور است پیش از آنکه نرخ بهره را تغییر دهد تا پایان تاریخ انقضای آن سپرده صبر کند. راب گیلیام، رییس بانک آلتاویستا می‌گوید: «مدت این سپرده‌ها می‌تواند از پنج روز تا پنج سال باشد.»

چپمن می‌گوید: نرخ بهره پایین وام‌ها و افزایش نرخ بهره سپرده‌های موجود بهره خالص بانک را کاهش می‌دهد. بهره خالص بانکی یعنی درصد درآمد بهره‌ای برجا مانده پس از آنکه بانک سپرده‌ها را پرداخت می‌کند. هم آلتاویستا و هم بانک جیمز طی سال‌جاری شاهد کاهش بهره خالص خود بودند و برای آنها بیش از ۱۶۰هزار دلار هزینه دربر داشت. آلتاویستا ۴۷/۲میلیون دلار درآمد بهره‌ای خالص را در فصل اول سال به خود اختصاص داد. اما اگر بهره خالص افت نمی‌کرد، این بانک می‌توانست ۱۶۴هزار و ۶۰۰ دلار بیشتر در فصل اول سال درآمد داشته باشد. بانک جیمز ۵۶/۲میلیون دلار درآمد بهره‌ای خالص در فصل اول سال داشت. در صورت عدم تغییر حاشیه بهره خالص این رقم می‌توانست ۱۶۸هزار دلار بیشتر باشد. بانک جیمز برای بی‌اثر کردن کاهش نرخ بهره، بهره‌ای را که برای حساب‌های جدید گواهی سپرده ارائه می‌دهد، کاهش داده است. تاداسکراگز، معاون این بانک گفته است که نرخ بهره برای حساب‌های گواهی سپرده ۹ و ۱۲ ماهه، ۲درصد کاهش یافته است. این بهره‌ها ۵/۴ بود‌ه‌اند که اکنون به ۵/۲درصد رسیده‌اند. اما وقتی فدرال رزرو دوباره در تاریخ ۳۰ آوریل نرخ بهره خود را کاهش داد،‌اسکراگز و چپمن گفتند که بانک آنها لزوما دوباره نرخ بهره حساب‌های گواهی سپرده را کاهش نخواهد داد. اسکراگز گفت: «ما تا حدودی می‌توانیم برخی کاهش‌های نرخ بهره را جذب کنیم.» چپمن در این باره گفت: «نرخ بهره به کف رسیده است. در چنین شرایطی شما دلتان نمی‌خواهد باز هم آن را کاهش دهید. نرخ بهره چنان پایین است که در بازار نمی‌توانید ویژگی رقابتی بودن خود را حفظ کنید.»

گیلیام گفته است: «دشوار است در شرایطی که نرخ بهره به حد پایین کنونی می‌رسد، بتوانید سپرده‌ها را نگه دارید و سپرده‌های جدیدی را نیز جذب کنید. اما اولین بانک آلتاویستا همچنان درخواست‌های زیادی برای تخصیص وام دارد.» او افزود: «نتیجه نهایی این است که ما با چالش تامین بودجه مواجهیم. ما برای دستیابی به سطحی از سپرده‌ها که بودجه وام‌ها را تامین کند با مشکل مواجهیم.»

برای تشویق سپرده‌گذاری، این بانک نوعی از حساب به نام «کاچینگ» را راه‌اندازی کرده است. در صورتی که دارنده این حساب از سپرده‌گذاری مستقیم استفاده کند، ۱۲ کارت بدهکاری را در هر ماه مورد استفاده قرار دهد و صورت‌ حساب‌های خود را به صورت الکترونیکی دریافت کند، مجاز خواهد شد از بهره ۰۱/۵درصدی این حساب بهره‌مند شود. گیلیام می‌گوید: این مشوق باعث می‌شود مراجعه به بانک و فرآیندهای مراحل بانکی کاهش یابد و از هزینه‌های ارسال با پست کاسته شود. وی می‌گوید: تاکنون از میزان سپرده‌گذاری‌هایی که این نرخ بهره جذب کرده است خشنودند، اما معلوم نیست تا چه مدت بانک‌ها مجبور خواهند بود با فضای نرخ بهره پایین‌ دست و پنجه نرم کنند. تامس می‌گوید: برخی از دلالان اوراق قرضه انتظار دارند فدرال رزرو بار دیگر تا پایان سال جاری نرخ بهره را بالا ببرد چون در زمینه تورم نگرانی وجود دارد. گیلیام که یکی از اعضای هیات‌مدیره فدرال رزرو ریچموند است، اعتقادی به این موضوع ندارد. او می‌گوید: «تغییر جهت روند موجود و برگرداندن اوضاع به جهت دیگر زمان می‌برد.»