سبدی پر از هیچ

نیما ایرانی

حمله لفظی سران کشورهای آفریقایی به برنامه مبارزه با گرسنگی سخیف شمردن برنامه‌های سازمان جهانی فائو از سوی سیاستمداران قاره سیاه، مطلب جدیدی نیست.

آنها می‌دانند از پس تمام تعابیر به کار رفته در برنامه‌های مطرح شده توسط این سازمان، باید به جست‌وجوی نشانی حساب بانکی دلالانی رفت که با حمایت‌های بی‌دریغ بزرگان جهان، مبالغ هنگفتی را به جیب می‌زنند. این بازی در نهایت به پایان اپرای معروف "لابوهم" ختم می‌شود که سربازی جانش را برای دفاع از سبدی پر از هیچ فدا می‌کند. پس از اعلام سال ۲۰۰۸ به نام سال سیب‌زمینی، رهبران کشوران‌های آفریقایی این شوخی را برنتابیدند و پاسخ‌های تندی به آن دادند. از آن میان می‌توان به سخنان "واده" رهبر سنگال اشاره کرد. واده بحران کنونی را به سازمان جهانی فائو نسبت داد و خواستار انحلال آن شد. او فائو را مسوول کمبود و گرانی مواد غذایی در جهان دانست و گفت از تمام این بازی‌های سیاسی بیزار است! رییس‌جمهور سنگال، در سخنانی که از رادیو و تلویزیون دولتی این کشور آفریقایی پخش شد گفت :"بی‌کفایتی و کوتاهی سازمان جهانی خواربار در پرداختن به مشکل کمبود غذا عامل اصلی بحرانی بوده که به گرسنگی میلیونها نفر در کشورهای فقیر جهان منجر شده است. پس از این وقایع، نمی‌توان با یک شوخی روی گرسنگی مردم این سرزمین خط بطلان بکشید." واده که به صراحت لهجه شهرت دارد، گفت با وجود خصوصیات بارز ژاک دیوف (مدیرکل فائو) بحران کنونی، این سازمان را زیر سوال برده است. رییس‌جمهور سنگال در گذشته بارها خواسته بود مقر سازمان جهانی خواربار از رم، پایتخت ایتالیا، به یکی از کشورهای فقیر آفریقا که با کمبود مواد غذایی و گرسنگی دست به گریبان است انتقال یابد. او در سخنرانی اخیر خود بیش از این طاقت نیاورد و گفت :"این بار باید از این خواست خود فراتر رویم و انحلال سازمان جهانی خواربار را خواستار شویم." واده، سازمان ملل را مسوول نادیده گرفتن نشانه‌های بروز کمبود مواد غذایی در جهان دانست که به گفته وی، از مدت‌ها پیش مشهود بود. سازمان جهانی خواربار برای حل بحران کنونی خواسته است یک میلیون و هفتصد هزار دلار به صورت بذر و کود شیمیایی به کشاورزان کمک شود در حالی که صندوق بین‌المللی توسعه کشاورزی، که از دیگر نهادهای سازمان ملل است، منابع مالی لازم را برای کمک به کشاورزان حدود دویست‌میلیون دلار تخمین زده است. تفاوت چشمگیر در این تخمین علامت دیگری از دور بودن سازمان خواربار جهانی از واقعیات است.

رنج ۸۵۴‌میلیون آفریقایی از سوءتغذیه

باید از مسوولان سازمان جهانی فائو پرسید چطور می‌خواهند با مردمی که در سوء‌تغذیه به سر می‌برند از یک وعده غذایی آن هم فقط سیب‌زمینی حرف زد. فائو در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرده، بیش از ۸۵۴‌میلیون نفر از زنان، مردان و کودکان آفریقایی از سوء‌تغذیه رنج می‌برند. نیویورک تایمز در حالی این خبر را منتشر می‌کند که آمار و ارقامی که در برنامه‌های تبلیغاتی سناتور مک کین نامزد احتمالی جمهوری‌خواهان هزینه شده برای بسترسازی طرح اطعام کودکان سنگال کفایت می‌کند. مک کین تاکنون ۶۵میلیون دلار برای رسیدن به کاخ سفید هزینه کرده. این رقم نیز در سخنان واده، محلی دیگر برای به سخره گرفتن برنامه غذایی فائو است. این در حالی است که فائو در گزارش قبلی خود اعلام کرده بود، تولید جهانی مواد غذایی برای تامین نیاز کل جمعیت کره زمین کافی است. "دیوید والتر بوون" معاون فائو در این باره گفت: ریشه کن کردن فقر و گرسنگی یکی از مهم‌ترین اهداف تشکیل فائو به شمار می‌رود. گسترش فقر و گرسنگی در آفریقا به هیچ وجه قابل قبول نیست و کشورهای توسعه یافته و صنعتی باید برای ریشه کن کردن این معضل با سازمان‌های بین‌المللی همکاری کنند." هم اکنون روزانه ۴۰هزار کودک در سراسر جهان به علت سوء‌تغذیه و بیماری‌های ناشی از آن جان خود را از دست می‌دهند.

نقش بانک جهانی

صندوق بین‌المللی توسعه کشاورزی در طرح پیشنهادی خود گفته است که مبلغ دویست میلیون دلار می‌تواند به صورت وام کم بهره در اختیار کشاورزان قرار گیرد تا به افزایش تولید مواد غذایی (خاصه سیب‌زمینی) در کشورهای فقیر کمک کند. واده اما در این مورد هم می‌گوید:" می‌توان انتظار داشت این صندوق، در صورتی که مقر آن به آفریقا انتقال یابد، به یک عامل موثر برای توسعه کشاورزی در این قاره تبدیل شود." انتقاد واده از سازمان جهانی خواربار در حالی مطرح می‌شود که پیشتر مدیرکل این سازمان بانک جهانی و صندوق بین‌الملل پول را مسوول بروز بحران کمبود غذا در جهان معرفی کرده بود. ژاک دیوف، که او نیز اهل سنگال است، گفته بود سیاست‌های بانک جهانی برای اصلاح ساختار اقتصادی کشورهای فقیر در خلال چند سال اخیر باعث شد ‌ترتیباتی که پیش از این برای حمایت از کشاورزان در کشورهای جهان سوم، به خصوص آفریقا، ایجاد شده بود از میان رود. به گفته دیوف، بانک جهانی اینک به اشتباه خود پی برده و در صدد تغییر سیاست‌های خود در آفریقا برآمده است. طبق آمارهای بانک جهانی، در خلال سه سال اخیر، بهای مواد غذایی در سطح جهانی تقریبا سه برابر شده و کمبود و گرانی مواد غذایی و در نتیجه شورش و ناآرامی در برخی از کشورهای فقیر جهان را در پی داشته است. در همان حال، برخی دیگر از کشورهای جهان سوم، مانند برزیل، ویتنام، هند و مصر به منظور مقابله با کمبود داخلی، صادرات خود به خارج را محدود کرده‌اند و به این‌ترتیب، باعث کمبود عرضه خواربار در سطح جهانی شده‌اند. کارشناسان عواملی مانند افزایش استفاده از محصولات کشاورزی را در تولید سوخت برای مقابله با افزایش سریع بهای نفت خام، محدودیت‌های تجاری و افزایش مصرف در کشورهای رو به رشد آسیایی از جمله عوامل بحران کنونی می‌دانند.