نبرد کارتل‌ها در ایران

با آغاز زمزمه خروج برخی شرکت های نفتی غربی از ایران ، رقیبان شرقی آنها فعال تر می شوند در هفته‌های اخیر شرکت‌های غربی رویال داچ شل و رپسول خبر داده‌اند با ایران برای ترک پروژه پارس جنوبی درحال مذاکره هستند. این خبر دستمایه گمانه‌هایی درباره آینده صنعت نفت و گاز ایران شده و برخی تحلیل گران را به این نتیجه رسانده است که ‌شرکت‌های معتبر بین‌المللی غیرغربی به فرصتی طلایی برای جایگزینی آنها دست یافته‌اند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، روزنامه اسپانیایی اکسپانسیون اسپانیا اواسط اردیبهشت خبر داد که شرکت‌های نفتی رویال داچ شل و رپسول اعلام کرده اند درحال مذاکره با دولت ایران برای خروج از پروژه ۱۰‌میلیارد دلاری گازی در پارس جنوبی هستند. علتی که این شرکت‌ها برای تصمیم خود ذکر کرده اند فشار آمریکا و تبعیت از قطعنامه‌های تحریم ایران است، حال آنکه قطعنامه‌های شورای امنیت چنین تکلیفی برای شرکت‌های نفتی وضع نکرده است. در پی این تحولات گفته می‌شود شرکت‌های گازپروم روسیه، نفت و گاز هند و شرکت‌های نفتی چین از بیشترین شانس برای جایگزینی رقیبان غربی در صنعت نفت و گاز ایران برخوردارند. البته شرکت‌های غربی خواستار خروج همیشگی از ایران نیستند و می‌خواهند با موافقت ایران از پروژه‌های پارس جنوبی خارج شوند و در "فضای مناسب‌تر" به ایران بازگردند.

این درحالی است که شرکت‌های گازپروم روسیه، نفت‌وگاز هند و شرکت‌های نفتی چین از جمله شرکت‌هایی هستند که منتظرند در این پروژه جایگزین شل و رپسول شوند. سخنگوی شرکت رپسول اسپانیا با این‌حال از اظهار نظر در خصوص برخی گزارش‌های منتشر شده مبنی بر این‌که رپسول و شل به ایران برای یافتن شرکای جدید در این پروژه کمک می‌کنند، خودداری کرد. احتمال خروج این دو شرکت اروپایی از پروژه پارس جنوبی درحالی قوت می‌گیرد که پیش‌تر مقامات ایرانی به دلیل تاخیرهای فراوان این شرکت‌ها در تصمیم‌گیری به آنها هشدار داده‌بودند درصورت تداوم این روند تا ماه خرداد، جایگزینی آنها با دیگر شرکت‌ها قطعی خواهد بود. این روزنامه اسپانیایی که بدون نقل نامی از منابع خود به انتشار این گزارش پرداخته، در پایان افزوده است: شل و رپسول درحالی خواستار فروش سهم ۵۰‌درصدی خود در فاز ۱۴ پارس‌جنوبی هستند که می‌خواهند اطمینان حاصل کنند که می‌توانند همچنان منافع خود را در فازهای ۲۳ و ۲۴ این میدان برای آینده حفظ کنند.

در همین حال غلامحسین نوذری وزیر نفت ایران در واکنش به این تحولات اعلام کرد شرکت روسی "گازپروم" و مقامات ایران پس از گذشت دو ماه توافقنامه بهره برداری مشترک از میدان گازی پارس جنوبی را امضا می‌کنند. وی پس از مذاکرات در تهران با هیات گازپروم به ریاست "الکسی میلر" مدیرعامل این شرکت به خبرنگاران گفت: دو ماه آینده مذاکرات پایان خواهند یافت و توافقنامه به مرحله امضا طرفین می‌رسد. پیشتر گازپروم اعلام کرده بود هیات مذاکره‌کننده این شرکت با مقامات کشورمان توافق کرده‌اند تا "گازپروم نفت" در پروژه استخراج نفت در ایران و بهره‌برداری از معدن گاز "پارس جنوبی" شرکت کند. در این اطلاعیه اعلام شد: به عنوان ابعاد اصلی همکاری، در مورد اکتشاف و بهره‌برداری از معادن نفت و گاز، فعالیت‌های مشترک در حمل و نقل و بهره‌برداری و بازاریابی گاز بحث و تبادل نظر شد. گازپروم از سال ۱۹۹۷ در پروژه بهره برداری از فاز دوم و سوم "پارس جنوبی" به همراه کمپانی فرانسوی TotalElf و کمپانی مالزیایی Petronas حضور دارد. ذخایر اثبات شده گاز طبیعی در ایران بیش از ۲۸تریلیون مترمکعب است. در سال ۲۰۰۶ استخراج گاز در ایران ۱۰۵میلیارد مترمکعب و مصرف ۱/۱۰۵میلیارد مترمکعب بوده است. در تعادل سوختی ایرانی سهم گاز ۵۳درصد، نفت ۴۴درصد، انرژی آبی ۲درصد و ذغال سنگ یک‌درصد است.