کاش حباب قیمت سکه نمی‌ترکید

مسعودرضا طاهری

بررسی تغییرات قیمت انواع ارز و سکه بهار آزادی در بازار داخلی طی ۲ ماه گذشته نشان از کاهش ارزش آنها دارد که در این میان تنها قیمت یورو در بازار داخلی همراستا با رشد نرخ برابری آن در مقابل دلار آمریکا رو‌به‌افزایش داشته و برآورد متوسط قیمت دلار نیز حکایت از به‌صفر رسیدن نوسان قیمت در بازار داخلی دارد.

از پانزدهم اسفند ماه سال گذشته تا ۱۵ اردیبهشت امسال بازار ارز و سکه در کشور دستخوش تغییرات و نوسانات مختلفی بوده است. براساس اعداد و ارقام ثبت شده، نرخ انواع ارز و سکه بهارآزادی و همچنین هر مثقال طلای ۱۷ عیار هم داستان با افت قیمت جهانی طلا رو‌به‌کاهش نهاده‌اند. در این میان نرخ یورو با نرخ رشد ۴۲/۱درصدی و رشد ۲۰ تومانی قیمت بیشترین افزایش و ربع سکه بهار آزادی با ۶۶/۳۰ درصد کاهش و افت ۲۳ هزارتومانی بهای فروش آن بیشترین کاهش را تجربه کرده است. جالب این‌که طی سال گذشته (سال ۸۶) ربع سکه بهار آزادی بیش از ۵۰ درصد رشد داشت این بدین معنی است که اقبال سرمایه‌گذاران به این نوع سکه به مراتب بیشتر از سایرین بوده است.

طی ۲ ماه گذشته منتهی به پانزدهم اردیبهشت ماه امسال، پوند انگلیس با ۰۸/۱ درصد کاهش نرخ و افت ۲۰ تومانی قیمت به حد ۱۸۳۰ تومان رسید. هر صد ین ژاپن نیز ۱۲/۱ درصد از ارزش خود را در این دوره از دست داد. ریال عربستان باتوجه به نظام ارزی «دلار آمریکا با انعطاف‌پذیری محدود» تقریبا تغییری چندانی را تجربه نکرده است، این وضعیت با افت ناچیز ۳۹٪ شامل درهم امارات نیز شده است.

دلار کانادا و لیر ترکیه در این مدت بیشترین کاهش را در بین ارزها داشته‌اند. دلار کانادا با ۵۵/۳درصد کاهش و لیر ترکیه با ۱۲/۵درصد کاهش به‌ترتیب ۳۴ تومان و ۴۰ تومان از نرخ نیمه اسفند خود را از دست دادند. در این مدت نرخ برابری یورو در مقابل دلار با ۶۴/۱ درصد رشد از رقم ۵۱۷۴/۱ به ۵۴۲۴/۱ رسید که البته در پایان فروردین رقم ۵۹۳۰/۱ نیز ثبت شد که تا آن زمان برابری یورو در مقابل دلار نزدیک به ۵ درصد رشد نشان داده است. درعوض برابری پوند به دلار با کاهش ۲۸درصدی رو‌به‌رو بود. اگرچه نرخ ۹۹۵۴/۱ پایان فروردین رشد ۹درصدی را برای پوند انگلیس در مقابل دلار به‌همراه داشته است که خبر حفظ نرخ بهره درحد ۲۵/۵ درصد فعلی عامل افزایش این وضعیت بود.

دلار آمریکا درمقابل ین ژاپن طی این ۶۰ روز ۶۲/۱ درصد رشد داشته است.

اگرچه روند کاهشی آن طی ۱۵ روز پایانی سال نشانگر افت ۴۴/۶ درصدی آن است. آن‌موقع (۲۷ اسفندماه) ین ژاپن به‌دلیل رشد پدیده Carry Trade استقراض رهن از بانک‌های ژاپنی و خرید ارزهایی با نرخ بهره بیشتر همچون دلار استرالیا و دلار نیوزیلند و همچنین کاهش یک‌باره ۷۵/۰درصدی نرخ بهره آمریکا و رساندن آن تا سطح ۲۵/۲ توسط فدرال رزرو به بالاترین حد رشد خود در مقابل دلار آمریکا رسید. نرخ برابری دلار در مقابل ین تا سطح ۰۴/۹۷ و حتی کمتر تنزل یافته بود.

بازار سکه و طلا

بازار سکه و طلا نیز از نیمه اسفندماه تاکنون روند کاهشی شدیدی را تجربه کرده است که هم‌جهت با افت ارزش طلا در بازارهای جهانی بوده است.

قیمت هر اونس طلا در این دوره از ۹۸۰ دلار به ۸۵۶ دلار کاهش یافته است. این کاهش ۶۵/۱۲ درصدی موجب کاهش قیمت انواع سکه و مثقال طلای ۱۷ و ۱۸ عیار در بازار داخلی نیز شده است.

در این دوره در ۱۷ آوریل تقریبا مصادف با ۲۷ اسفندماه قیمت جهانی طلا تا حد ۸۰/۱۰۳۰ دلار بالا رفت. آن‌چنان‌که همواره غیرقابل پیش‌بینی است، به‌هنگام اوج قیمت طلا ناگهان یکی از صاحبان بزرگ ذخایر طلای جهان اقدام به فروش می‌کنند و ضمن شکستن قیمت، نقدینگی کلانی را نیز به دست می‌آورند. این بار نیز روسیه به عنوان یکی از معدود تولید‌کنندگان و صاحبان ذخایر عظیم طلا در جهان اقدام به فروش طلا نمود و بهای طلا بلافاصله با ۱۰۰ دلار کاهش به نرخ ۹۳۰ دلار افت کرد.

بر اثر این کاهش نرخ سکه بهارآزادی و مثقال طلای ۱۷ عیار (آب‌شده) که بر اثر تقاضای داخلی نیز تا سطح ۲۴۰ هزار تومان و ۹۸ هزار تومان بالا رفته بود، رو به کاهش شدیدتری نهادند. البته این کاهش قیمت ورای استیلای سیاست کنترلی بانک مرکزی بر بازار سکه بود.

از ۱۶ اسفندماه بانک مرکزی علاوه بر تزریق سکه از طریق بانک کارگشایی که جلسات حراج آن به کل روزهای هفته افزایش یافته بود، قریب به ۱۲۰ شعبه بانک سپه و تجارت را مامور عرضه گسترده سکه کرد. شایعه اعطای سکه بهار آزادی به جای عیدی به کارمندان دولت بازار را آن‌چنان ملتهب کرده بود که حباب قیمت سکه گاه به ۱۵ هزار تومان نیز می‌رسید.

به هر روی طی ۶۰ روزگذشته سکه بهار آزادی ۱۸/۱۸ درصد، سکه طرح قدیم ۲۰درصد، نیم‌سکه ۴/۱۸ درصد و ربع سکه ۶۶/۳۰ درصد از ارزش خود را از دست دادند.

هرمثقال طلای ۱۷ عیار (آب شده) نیز ۳۶/۱۱ درصداز ارزش خود را از دست داد که به میزان کاهش جهانی بسیار نزدیک‌تر است. در این مدت علاوه بر ماجرای وام‌های اعتباری و رهنی در آمریکا، افت بازارهای سرمایه، زیان بانک‌ها و گروه‌های مالی، روند کاهش نرخ بهره و افت ارزش دلار و کاهش تولید و عرضه طلا در معادن آفریقای جنوبی و رشد تقاضای مصرف طلا در هند و چین و رشد بهای نفت به محدوده ۱۲۰ دلار از جمله دلایل رشد بهای جهانی طلا تا حد ۱۰۳۰ بوده است.

پس از افت طلا تا حد ۸۵۶ دلار تا نیمه اردیبهشت که نشان از کاهش ۱۷۴ دلاری آن دارد، بازار داخلی سکه که روزگاری عرصه تاخت و تاز نقدینگی‌های سرگردان بود، این روزها جذابیتی ندارد.

بازار با کنترل شدید بانک مرکزی همراه است و به‌نظر می‌رسد نقدینگی جدیدی تا اواسط تابستان و آغاز پاییز به این بخش وارد نشود. به‌نظر می‌رسد سیاست شکست خورده کاهش دستوری نرخ سود بانکی بدون ملاحظه تورم، که پس از انتصاب مظاهری به ریاست بانک مرکزی قدم‌های قدرتمندی برای بازگردان شرایط آن برداشته شده است، نقدینگی‌های فراوان را دیگر به بخش کنترل شده سکه و طلا نخواهد کشاند.

اگرچه تا پیش از به‌وجود آمدن تورم لجام گسیخته دربخش مسکن اقتصاددانان تصور مطلوبی از بازار حباب‌دار سکه نداشتند، اما اکنون لزوم وجود برخی بازارهای مشابه برای بیرون آوردن نقدینگی‌ها از بخش مسکن که به‌شدت بر قیمت‌های سبد مصرفی خانوار تاثیرگذار است، احساس می‌شود.