تدریس کمدی الهی دانته ممنوع شد

تصور کنید! چگونه نویسنده‌ای کلاسیک، که هنوز خوانده می‌شود و پژواک کلامش با گذشت قرن‌ها به گوش می‌رسد، ناگهان تیتر یک روزنامه‌ها می‌شود. اتفاقی که این روزها برای دانته پیش آمد، ناگهان اسم دانته آلیگیری همه جا بود. توطئه ای واقعی . . . یک روز صبح، یکی از روزنامه های ایتالیایی را باز می‌کنید و با این مقاله موهن روبه‌رو می‌شوبد، مقاله‌ای که به سرعت به بحرانی فراگیر بدل می‌شود. یک سازمان غیردولتی در ایتالیا به نام احترام به حقوق بشر، خواستار توقف آموزش کمدی الهی، شاهکار دانته شده است. این سازمان مدعی است متن کمدی الهی کاملا نژادپرستانه، ضدیهود و منفی بافانه است، همراه با کلماتی رکیک و توهین آمیز؛ تاثیری که این کتاب بر روح جوانان می‌گذارد، در دراز مدت به ظهور دوباره فاشیسم در ایتالیا می‌انجامد. آنها نه تنها خواستار حذف این کتاب از ساختار آموزش مدارس متوسطه شدند، بلکه تهدید به سوزاندن هزاران نسخه از این کتاب کردند.

وزیر آموزش ایتالیا به سرعت اطمینان داد که مساله سانسور به هیچ وجه پذیرفتنی نیست؛ روشنفکران ایتالیا در واکنشی فوری اعلام کردند، به شدت با هرگونه سانسور و کتاب سوزی مقابله می‌کنند. کمدی الهی تبدیل به بحران سیاسی ایتالیا شد. همه چیز برای دانته یک جهنم واقعی بود؛ هرچند که دانته به «جهنم» شناخته شده‌تر بود تا بهشت و برزخ. چنان که بنا به اظهارات یکی از بازماندگان فاجعه اتمی هیروشیما، تنها کتابی که می‌توانسته بعد از آن فاجعه بخواند، کمدی الهی بوده؛ آن هم فقط بخش «جهنم». همه جا سایه دانته . . .

کمدی الهی فقط سه‌گانه برزخ و دوزخ و بهشت نیست یا فقط کلامی آکنده از الفاظ رکیک، بلکه اودیسه ای است انسانی که از خلال لهیب آتش جهنم‌اش، کوره راه‌های بی‌امید برزخ‌اش و سپهر تابناک بهشت اش می‌توان به تفکری ناب رسید. اندیشه‌ای که زیر انبوهی از تفسیرهای عالمانه و تعبیرهای تمثیلی مدفون شده و همین امر، دریافتن معنای حقیقی آن را دشوار می‌کند.

کمدی الهی شاهکاری چند بعدی است که تنها با نگاهی بری از پیش داوری و تعصب می‌توان به لایه‌های عمیق آن دست یافت و به رگه‌های ناب اندیشه انسانی آن رسید. پس از خواندن چند خط نخست آن، در می‌یابیم که با کتابی موشکافانه و دقیق روبه‌رو هستیم. موجی از شاعرانگی که در هیچ جای کتاب فرو نمی‌نشیند و استعاراتی بدیع که با افسون‌گری بیان می‌شود. پس از گذشت چند قرن، دانته هم چنان آموزگار تفکری است که پیش از او هرگز بیان نشده بود و شاهکار جهانی‌اش کمدی الهی در کنار دن کیشوت و کتاب مقدس، جزو کتاب‌های همه دوران‌ها است.

منبع: لوموند