جهش صنعت پالایش در سال جهاد اقتصادی

تولید روزانه 255 میلیون لیتر فرآورده های نفتی در سال جهاد اقتصادی

مقدمه: مقام معظم رهبری سال ۱۳۹۰ را به عنوان سال "جهاد اقتصادی" نامیدند؛ نامی که به اعتقاد ایشان تنها محدود به سال ۹۰ نمی شود و بایستی در سال های آینده نیز نصب العین مسولان کشور قرار گیرد. البته همین نامگذاری که به منزله دعوت مسولان، فعالان اقتصادی و مردم به جهاد در عرصه اقتصادی بود، باعث شد تا شاهد رشد شاخص‌های مختلف اقتصادی کشور باشیم. یکی از این بخش ها که نقش و تاثیر مهمی در این جهاد بر عهده داشت، صنعت پالایشگاهی کشور بود که با فراهم کردن زمینه مصرف بهینه فرآورده های نفتی و به موازات پروژه‌هایی که یکی پس از دیگری به بهره برداری رسیده، نام ایران را در میان کشور های صادرکننده فرآورده های نفتی باز کرد از این پس به جای صرف میلیون ها دلار برای واردات بنزین و گازوئیل امروزه، صادرات مازاد تولید داخل به سایر کشورها صحبت به میان می آید.

تولید روزانه ۲۵۵ میلیون لیتر فرآورده نفتی اصلی
براساس آمار شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران در ۱۱ ماهه سال ۱۳۹۰، در حالی که مجموع تولید پنج فرآورده اصلی (بنزین موتور، نفت گاز، نفت کوره، نفت سفید و گاز مایع) طی این مدت ۲۵۴ میلیون و ۷۲ هزار لیتر در روز بوده، میزان مصرف این پنج فرآورده به روزانه ۲۲۳ میلیون لیتر رسیده است که نشان دهنده مثبت بودن تراز تولید و مصرف فرآورده هاست. همچنین در مقابل واردات ۲/۷ میلیون لیتری فرآورده های نفتی به کشور روزانه بیش از ۷/۳۲ میلیون لیتر انواع فرآورده به خارج از کشور صادر شده است.

در ۱۱ ماهه سال گذشته به طور متوسط روزانه ۹۶/۵۷ میلیون لیتر بنزین موتور (افزاینده اکتان و اختلاط در انبار) در کشور تولید و ۵۹/۵۹ میلیون لیتر مصرف شده است.
همچنین سال گذشته میزان تولید و مصرف نفت گاز به ترتیب ۱/۹۵ و ۷۱/۹۶ میلیون لیتر در روز بوده است. (ضمناً میزان تولید و مصرف نفت گاز در سال ۸۹ روزانه به ترتیب ۹۵/۹۰ و ۴/۹۵ بوده است) البته در ۱۱ ماهه سال ۹۰ به طور متوسط روزانه ۳۵/۰ میلیون لیتر نفت گاز از طریق بانکرینگ به فروش رسیده است.
در بخش نفت کوره در حالی که روزانه ۶۷/۷۷ میلیون لیتر تولید شده، تنها ۴۸/۴۲ میلیون لیتر مصرف شده است که این عملکرد زمینه صادرات روزانه ۲/۳۰ میلیون لیتر نفت کوره را در سال گذشته فراهم کرده است. همچنین میزان بانکرینگ این فرآورده نیز در این مدت به روزانه ۱۴/۶ میلیون لیتر رسیده است.

نفت سفید چهارمین فرآورده اصلی است که در ۱۱ ماهه سال ۹۰، به طور متوسط روزانه ۷۸/۱۴ میلیون لیتر تولید و ۱۷/۱۳ میلیون لیتر مصرف داشته است. صادرات این فرآورده نیز ۴۱/۰ میلیون لیتر در روز بوده است.
در ۱۱ ماهه سال گذشته متوسط روزانه تولید گاز مایع به ۲۱/۹ میلیون لیتر و مصرف آن به ۰۶/۱۱ میلیون لیتر رسیده که با واردات ۱۱/۲ میلیون لیتری این کمبود جبران شده است.
آخرین وضعیت ۱۷ طرح پالایشگاهی
در مجموع ۱۷ طرح پالایشگاهی برای ارتقای ظرفیت و کیفیت تولید فرآورده‌های نفتی در کشور تعریف شده است که از این تعداد ۵ طرح بنزین سازی، ۵ طرح توسعه و بهینه سازی و ۷ طرح ساخت پالایشگاه جدید مربوط می‌شود.
در طرح‌های بنزین سازی که در پالایشگاه های آبادان، شهید تندگویان تهران، تبریز، اصفهان و بندرعباس در حال اجراست تا پایان بهمن ماه ۱۳۹۰، پیشرفت فیزیکی آنها به ترتیب از ۵۹/۹۵، ۷۹/۹۸، ۸۷/۸۹، ۵/۸۲ و ۷۶/۶۳ درصد عبور کرده است.
همچنین پنج طرح توسعه و بهینه‌سازی نیز تا پایان دی ۱۳۹۰ در پالایشگاه لاوان از ۵۷/۸۳ درصد، شهید تندگویان تهران ۸۳/۹۷ درصد، امام خمینی (ره) شازند ۶/۹۶ درصد و اصفهان از ۰۳/۱۶ درصد عبور کرده است. البته گفتنی است که طی سال گذشته بخشی از طرح های بنزین سازی و بهینه سازی با حضور مقامات رسمی به مرحله بهره برداری رسیده است. در طرح‌های احداث پالایشگاه‌های جدید نیز تا پایان دی سال گذشته به جزو پالایشگاه ستاره خلیج فارس که با پیشرفت ۸/۴۹ درصدی به نیمه رسیده است، مابقی طرح ها شامل پالایشگاه پارس پتروفیلد، آناهیتا، هرمز، خوزستان و شهریار در انتظار تامین مالی است.
بهره برداری از ۱۰۰ طرح پالایشی در ۱۱ ماه
تا پایان بهمن ماه سال گذشته ۱۰۰ طرح مختلف پالایشی در بخش های مختلف به مرحله بهره برداری رسیده است که برخی از آنها نظیر طرح افزایش ظرفیت و بهینه سازی پالایشگاه امام خمینی (ره) شازند و بهبود کیفیت پالایشگاه شهید تندگویان تهران از اهمیت بسیار زیادی برخوردارند.
براساس آمار شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران از مجموع ۱۰۰ طرحی که در ۱۱ ماهه سال گذشته به مرحله بهره برداری رسیده است ۱۴ طرح و پروژه بزرگ توسط شرکت ملی مهندسی و ساختمان نفت ایران، ۲۷ پروژه توسط شرکت های پالایشی، ۲۵ پروژه توسط شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران و ۲۳ پروژه توسط شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران اجرا شده است. علاوه بر این تا ۹ اسفندماه سال گذشته ۱۹۴ باب جایگاه عرضه CNG نیز راه اندازی شده است.
واگذاری ۷ پالایشگاه نفتی در راستای اصل ۴۴ قانون اساسی (به بخش خصوصی)
از ۹ پالایشگاهی که در حال حاضر در سطح کشور در حال فعالیت هستند، به جزو دو پالایشگاه امام خمینی (ره) شازند و آبادان بقیه پالایشگاه ها مشمول اجرای سیاست‌های اصل ۴۴ است که بایستی ۱۰۰ درصد آنها از طریق سازمان خصوصی سازی واگذار شود.
براساس عملکرد واگذاری ها تا پایان بهمن ماه سال ۱۳۹۰، از مجموع سهام شرکت های پالایش نفت اصفهان، بندرعباس، تبریز، شهید تندگویان تهران و لاوان به ترتیب۹۰، ۵۸، ۵۶/۹۱، ۳۰ و ۸۵ درصد به صورت قطعی واگذار شده است.
در میان ۷ پالایشگاه در حال واگذاری باقی مانده سهام دو شرکت پالایش نفت شیراز و کرمانشاه در حدود ۶۰ درصد است که می بایست در سال ۱۳۹۱ مراحل واگذاری آنها تکمیل شود.