قلبی که باید یک عمر بتپد

دکتر آرمِن کُچاریان فوق تخصص قلب کودکان و نوجوانان

برخی اوقات دیده شده است که بسیاری از مادران با اطلاع پیدا کردن از علایم بیماری‌ها از طریق مطبوعات و یا مطالبی که در برنامه‌های علمی تلویزیونی نشان داده می‌شود. دچار نگرانی شده و از بیم این که مبادا مسئله‌ای باشد و فرزندشان به بیماری قلبی دچار باشد، به نوعی از مراجعه کردن به پزشک فرار می‌کنند و یا آن را به تعویق می‌اندازند. از آن جا که جامعه‌ی پزشکی همیشه بر شعار پیشگیری بهتر از درمان است، تاکید می‌کند، توصیه می‌شود، مادران بدون آن‌که هراسی به دلشان راه بدهند، در صورت بروز هر گونه مسئله‌ی غیر عادی در فرزندانشان، مثل تب طولانی، تنگی نفس، تپش قلب هنگام خواب و ... به پزشک مراجعه کنند و در صورت تداوم این علایم و یا روشن نشدن مطلب به متخصصین قلب مراجعه کنند تا در صورت لزوم به سرعت مراحل درمانی طی شود.

بیماری‌های اکتسابی قلب

در بیماری‌های اکتسابی قلب کودکان، ما با بیماری‌هایی روبه‌رو هستیم که مادرزادی نیستند. در اصل در این بیماری قلب سالم است ولی به دلایلی دچار بیماری می‌شود. این بیماری‌ها می‌تواند متاثر از بیماری‌های عفونی، ویروس‌ها، باکتری‌ها و یا سم ناشی از باکتری‌ها باشد. مثل سمی که از باکتری دیفتری ترشح می‌شود و این سم در اثر گردش خون روی قلب می‌نشیند و باعث بیماری می‌شود.

خوش‌بختانه به علت پیشرفت‌های علم پزشکی و افزایش آگاهی خانواده‌ها بسیاری از این بیماری‌ها در حال حاضر، شیوع کمی داشته و اصلا در کودکان بروز نمی‌کند. ولی آگاهی از آن‌ها برای تمام خانواده‌ها لازم است. چرا که سهل انگاری در درمان یک سرماخوردگی ساده نیز در خیلی از اوقات می‌تواند تهدیدی جدی برای کودکان محسوب شود.

رماتیسم قلبی

از بیماری‌های شایعی که اکنون به علت بالا رفتن آگاهی در کشور ما خیلی کم شده است، می‌توان از تب رماتیسمی نام برد. این بیماری در اثر یک گلو درد ساده چرکی به وجود می‌آید و علت آن باکتری استروپتوکوک است که منجر به گرفتاری مفاصل، ماهیچه قلب، گرفتاری مغزی مثل حرکت‌های غیرارادی می‌شود و به همراه تظاهرات پوستی خودش را نمایان می‌کند. ولی مهم‌ترین تاثیر این بیماری بر روی قلبی است. به طوری که ضمن درگیری دریچه‌های قلبی به خصوص دریچه میترال و آئورت در مرحله حاد باعث گشادی این دریچه می‌شود. این بیماری پس از یک دهه منجر به تنگی و گشادی همراه با هم می‌شود که البته درمان پذیر نیست ولی با تعویض دریچه، طول عمر طبیعی می‌شد.

خوش‌بختانه با مراجعه به موقع به پزشک و تجویز یک آمپول ارزان قیمت پنی‌سیلین می‌توان از بروز این بیماری پیشگیری کرد و به این علت هنگام گلودرد باید سریعا برای درمان به پزشک مراجعه کرد.

در صورت ابتلاء، بیمار مجبور است تا سن ۳۵ سالگی و گاهی تا آخر عمر ماهی یک بار پنی سیلین تزریق کند.

بیماری کاوازاکی

بیماری کاوازاکی برای اولین بار در ژاپن مشاهده شد. در این بیماری تب‌های بالا و طولانی که بیش از ۵ روز ادامه می‌یابد، بیمار را درگیر می‌کند. و از نشانه‌های اختصاصی آن می‌توان، بثورات جلدی، التهاب و قرمز شدن چشم‌ها، التهاب زبان، لب‌ها و همراه با ترک در گوشه‌های لب، و التهاب غده لنفاوی گردن که به صورت یک طرفه و درشت نمود پیدا می‌کند، نام برد.

البته کاوازاکی علایم غیر اختصاصی هم دارد. مثل درد مفاصل، اتساع کیسه صفرا که در نهایت به پوسته ریزی انگشتان دست و پا منتهی می‌شود. اگر تعداد علایم مشاهده شده زیاد باشد. تشخیص این بیماری ساده است. اما اگر نشانه‌های کم‌تری باشد تشخیص این بیماری سخت است می‌شود و باید آزمایشات متعددی انجام شود تا به تشخیص قطعی رسید.

در این زمینه هم خوش‌بختانه از دو دهه پیش پیشرفت‌های درمانی زیادی انجام شده که گرفتاری‌های قلبی آن را به حداقل می‌رساند.

این بیماری سه فاز اصلی دارد و نوع بیماری‌ قلبی آن در فازهای مختلف به صورت‌های زیر بروز می‌کند:

التهاب و تجمع آب در پرده دور قلب

ضعیف شدن انقباض قلب

نارسایی‌های دریچه‌ی‌ میترال و آئورت

آن چه که مهم‌تر از همه آن‌هاست التهاب در دیواره‌ی عروق تغذیه کننده‌ی ماهیچه قلب به اسم عروق کرونر یا عروق تاجی است که همانند بزرگ‌سالان می‌تواند به سکته قلبی منجر شود.

از ۲۷ سال پیش که این بیماری در کنگره‌های پزشکی مطرح شد با روشنگری و طرح یک چارچوب کلی برای تشخیص توانسته‌ایم در مراحل ابتدایی آن را تشخیص بدهیم که در درمان موثر است. ناگفته نماند علت اصلی این بیماری هنوز مشخص نیست ولی مشکوک به بیماری‌های ویروسی و یا اختلال در سیستم ایمنی بدن و گاهی حساسیت به شامپوی شست و شوی فرش گزارش شده است.

حمله ویروسی

از دیگر بیماری‌های اکتسابی می‌توان حمله ویروسی‌ به ماهیچه‌های قلب را نام برد. بعضی از ویروس‌ها تمایل به حمله به ماهیچه‌ی قلب را دارند. که با حمله باعث کاهش کارآیی انقباض قلب می‌شوند.

چون مسئله‌ی التهاب مطرح است، این بیماری‌ها را "میو کارد ایت" می‌نامند.

از شایع‌ترین این ویروس‌ها، می‌توان به کوکساکی، آنترو ویروس که در روده‌ها وجود دارد و ویروس‌های دیگری مانند اوریون اشاره کرد.

این بیماران با افزایش ضربان قلب، کاهش اشتها و ... روبه‌رو هستند و در تاریخچه بروز بیماری در آنان معمولا یک سرماخوردگی هم وجود دارد.