سرماخوردگی در روزهای سرد سال

دکتر آذین حمزه‌لو متخصص کودکان

سرماخوردگی یکی از رایج‌ترین بیماری‌های کودکان محسوب می‌شود. به طوری که علت اغلب غیبت‌های بچه‌ها از مدرسه و مراکز آموزشی به دلیل ابتلا به این بیماری است. بچه‌ها بیشتر از بالغین به سرماخوردگی مبتلا شده و علایم بیماری در آن‌ها طولانی و ماندگارتر است. ویروس‌های مختلفی موجب ظهور علایم سرماخوردگی می‌شوند. نه تنها ۱۰۰ گونه رینو ویروس باعث بروز سرماخوردگی می‌شوند، بلکه ویروس‌های دیگری مثل انترو ویروس‌ها وکرونا ویروس‌ها هم سرماخوردگی می‌دهند.

بچه‌های زیر ۶ سال در فصول سرد سال بین ۶ تا ۸ بار در یک‌سال سرما می‌خورند. البته بچه‌هایی که در مهد کودک‌ها نگه‌داری می‌شوند، تعداد سرماخوردگی‌های بیش‌تری دارند.

با این که سرماخوردگی در هر زمانی اتفاق می‌افتد، ولی در ماه‌های فصل‌های پاییز و زمستان بیش‌تر دیده می‌شود. بر خلاف آن‌ چیزی که بسیاری از افراد تصور می‌کنند این بیماری به دلیل قرار گرفتن در معرض هوای سرد اتفاق نمی‌افتد، بلکه به دلیل شرایط خاص این فصول است که رخ می‌دهد.

سرماخوردگی از طریق شخص به شخص منتقل می‌شود و در ۲ تا ۴ روز اول ابتلا، احتمال این انتقال بیش‌تر است.

بیماران، ویروس‌ها را در ترشحات بینی و دهان خود دارند، پس عطسه و سرفه کردن بدون این‌که با دستمال جلوی بینی یا دهان پوشانده شود، باعث پخش ویروس و انتقال به افراد دیگر می‌شود.

ویروس‌ها از طریق دست آلوده به ترشحات مخاطی نیز منتقل می‌شوند و روی سطوحی مانند حوله نیز تا یک روز باقی مانده و قابل انتقال هستند.

علایم سرما خوردگی

یک تا دو روز بعد از تماس با ویروس، علایم سرماخوردگی شروع می‌شود. احتقان بینی همراه با ترشحات زرد یا سبز، تب، سوزش و خارش گلو، سرفه، مشکل در خوابیدن و کاهش اشتها از علایم دیگر سرماخوردگی هستند. علایم طی مدت یک هفته تا ده روز بهبود می‌یابند.

عوارض

در حالی‌که بیش‌تر سرماخوردگی‌ها بدون نیاز به آنتی‌بیوتیک بهبود می‌یابند اما والدین باید از عوارضی مثل عفونت گوش، آسم، سینوزیت . عفونت ریه آگاه بوده و در صورت بروز عوارض سرماخوردگی سریعاً به پزشک مراجعه کنند.

درمان

سرماخوردگی درمان خاصی ندارد. بلکه در پروسه درمانی، علامت‌های این بیماری را درمان می‌کنند. یعنی بسته به نوع آن به درمان سرفه، تب، سوزش گلو و ... می‌پردازند و از بروز بیماری‌های ناگوارتری که بر اثر آن حادث می‌شود جلوگیری می‌کنند.

در سرماخوردگی ویروسی باید از مصرف آنتی‌بیوتیک اجتناب کرد. در بچه‌های زیر ۴ ماه نیز مصرف آنتی‌هیستامین‌ها توصیه نمی‌شود. استامینوفن، تب و درد بدن را تسکین می‌دهد. مصرف آسپرین نیز برای بچه‌ها ممنوع است.

مرطوب نگه داشتن هوای اتاق و استفاده از قطره‌های نرمال سالین برای باز بودن راه بینی، به تنفس راحت بچه‌ها کمک می‌کند. در این شرایط نوشیدن مایعات گرم توصیه می‌شود و غرغره با آب نمک و استراحت کافی نیز به درمان کمک می‌کند.

راه‌های جلوگیری از سرماخوردگی

رعایت اصول بهداشتی مانع از سرماخوردگی می‌شود. این اصول عبارتند از:

شستن دست‌ها: موثرترین راه پیشگیری از انتقال عفونت است. برای این‌کار مدت شستن دست‌ها با آب و صابون ساده ۱۵ تا ۳۰ ثانیه است.

در صورت در دسترس نبودن آب و صابون، استفاده از ژل‌های ضد عفونی کننده یا الکل توصیه می‌شود.

در فصول سرد سال از حضور بچه‌ها در محل‌های شلوغ و پر ازدحام جلوگیری کنید.

به همه‌ی افراد خانه توصیه کنید که هنگام عطسه و سرفه، بینی و دهانشان را با دستمال کاغذی بپوشانند و سپس دستمال را دور بیاندازند.

ظرف، لیوان، لیف و حوله‌ی فرد سرماخورده محل‌های مناسبی برای انتقال ویروس است. پس محل نگهداری وسایل آن‌ها از دیگران جدا شود.

مصرف آب‌میوه و سبزیجات، مثل آب پرتقال که حاوی ویتامینc است، طول مدت بیماری را کوتاه می‌کند. مصرف فلفل دلمه‌ای، مرکبات و هم‌چنین سبزیجات سبزبرگ که حاوی ویتامین c هستند توصیه می‌شود.

مصرف سیر که دارای آهن و روی است، سبب تقویت سیستم ایمنی و کاهش خطر عفونت‌های ویروسی می‌شود.

افرادی که زیاد دچار سرماخوردگی می‌شوند، ماهی قباد، ماهی قزل آلا، ماهی‌های روغنی، تخمه کدو حلوایی، روغن شاه‌دانه، کنجد و آفتاب‌گردان مصرف کنند که سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ و امگا ۶ هستند.

مصرف مرتب ماست، سبب تحریک سیستم ایمنی شده و در مبارزه با بیماری‌ها مفید است.

بیماران و بچه‌ها در معرض دود سیگار قرار نگیرند. دود سیگار راه‌های هوایی بینی را خشک و مژک‌های آن را فلج می‌کند. مژک‌ها، موهای ظریفی هستند که مخاط بینی و ریه‌ها را می‌پوشانند و با حرکات موج مانند خود، ویروس‌ها را از مجاری تنفسی خارج می‌کنند. یک سیگار مژک‌ها را برای مدت ۳۰ الی ۴۰ دقیقه فلج می‌کند.

داشتن آرامش و استراحت و دارا بودن روحیه خوب، سیستم ایمنی بدن را فعال‌تر می‌کند.