از ماست میوه‌ای تا اسب آبی ماهی‌خوار

سامان گلریز

دنیای امروز دنیای فرزندسالاری است و تجارت امروز هم بر اساس خواسته‌های کودکان می‌چرخد. زمانی بود در گذشته‌ها که بازار محصولات و خدمات و تبلیغات براساس خواسته‌ها و نیازهای مردان می‌چرخید و دوره‌ای دیگر، بازار دست زنان بود و خواسته‌ها و توقعاتشان. اما حالا کودکان تعیین‌کننده بازار و هدف تبلیغات در دنیا هستند. این روزها فکر خوراک و پوشاک و لوازم مدرسه کودکان و نوجوانان، خواب را ازچشم تولیدکنندگان این کالاها ربوده و به خصوص همه فکر و ذکرشان شده است تغذیه درست بچه‌ها. بالاخره نوبتی هم که باشد نوبت آن‌هاست و به قول معروف آسیاب به نوبت.

کارتون های خوردنی

این روزها در دنیای تبلیغات و بازاریابی هم کودکان حرف اول را می‌زنند و از این رهگذر کارگردانان و تهیه کنندگان هم بازار خوبی برای خودشان دست وپا کرده‌اند.

برنامه‌ریزی‌ها و سرمایه‌گذاری‌های کلانی که برای ساختن فیلم‌های کارتونی و خلق کاراکترهای دوست داشتنی، پرداختن به آن‌ها در تبلیغات و بهره‌‌جویی جهت فروش کالا و خدمات برندها انجام می‌شود، نمونه‌ای از این فعالیت‌ها و اقدامات تبلیغاتی برای فروش محصولات کودکان است. این فضای رقابتی خصوصا در صنایع غذایی بیش‌تر از هرجای دیگر به چشم می‌خورد که با خوردنی‌های خوشمزه و هوس‌انگیز خود، هم بیش‌تر مورد علاقه کودکان است و هم مورد توجه بزرگسالان. خلاصه به مذاق همه بدجور خوش می‌آید.

اما در ایران وضعیت تبلیغات محصولات غذایی و مسائل مربوط به تغذیه کودکان چگونه است؟ آیا واقعا در این زمینه کار تخصصی انجام می‌شود و آیا اصولا برنامه‌های علمی و معتبر برای تغذیه درست و اصولی فرزندانمان ساخته می‌شود؟ اهل فن در یک کلام می‌گویند، خیر و هشدار می‌دهند که ما از این تجارت عقب هستیم. اگر هم تبلیغاتی در مورد خوراکی‌های کودکان صورت می‌گیرد، در جهت منافع شخصی شرکت‌هاست و تفکر غذای سالم برای کودکان و نوجوانان هنوز نه تنها در ایران رعایت نمی‌شود که اصولا چنین دیدگاهی وجود ندارد.

البته اوضاع در ایران آنقدر ها هم که به نظر می رسد بد نیست. این را از این نظر می گوییم که به تازگی روی بسته‌بندی غذاها یا خوراکی‌های کودکان، چاپ عکس‌های جالب و مهیج از شخصیت های کارتونی یا تصاویر جذاب دیگر، رواج بیش‌تری پیدا کرده که می‌تواند در روحیه کودک و تغذیه سالم او بسیار مفید باشد.

به اعتقاد کارشناسان امر ، ما باید در کشورمان قدرت کاراکترسازی برای کودکان و تولید برنامه‌های جالب مختص آنان را قوی کنیم و سپس در تولید محصولات از آن‌ها کمک بگیریم.

چه بخورد، چه نخورد

مهم‌ترین نکته ای که در بحث تبلیغات و تجارت غذاهای کودکان باید به آن توجه کنیم، سلامت غذا است و پس از آن آگاهی بخشی در استفاده از انواع غذاها نظیر غلات و حبوبات و... در تغذیه کودکان که در سلامتی آنان بسیار تاثیرگذار است. به عنوان مثال، امروزه ماست‌های میوه‌ای می‌تواند استقبال کودکان از لبنیات را بشدت افزایش دهد و آنها را به طرف مصرف هرچه بیشتر این ماده غذایی مهم و مقوی سوق دهد. البته این به شرطی است که ماست کم‌چرب باشد تا خدای نکرده مشکلات کبدی برای فرزندان در بزرگسالی به وجود نیاورد.

حالا که بحث به تغذیه کودک کشید، این را هم باید اضافه کنیم که در ایران جای رستوران‌های کودک یا مکانی در رستوران‌ها برای کودکان خالی است.

هر چند اقداماتی اخیرا انجام شده و برخی رستوران های لوکس و فانتزی جایی را هم برای صرف غذای کودکان در نظر گرفته اند، با این حال می توان گفت هنوز در این زمینه باید اقدامات بیشتر و اساسی تری صورت بگیرد.این نکته هم فراموش نشود که به جای غذاهای سرخ شده یا پرچرب، باید در رستوران ها از غذاهای بخارپز ، غذاهای دریایی مزه‌دار شده و سالم، انواع میوه ها و سبزیجات برای تغذیه کودکان استفاده شده و جایگزین غذاهای آماده، فست فودها و غذاهایی شود که برای کودکان مناسب نیست.

اشتهای عالی

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که فرزندتان دچار بی‌اشتهایی شده و با اکراه به سمت غذا می رود. این مشکل بسیاری از خانواده هاست. اما در همین جا به شما می گوییم که برای ترغیب کودکان و نونهالان به غذاخوردن و تحریک اشتهای آنها باید از مدارس شروع کرد، با آموزش مستقیم و غیرمستقیم در کلاس درس و درکنار هم کلاسی هایش. همچنین کتاب های داستان‌، نقاشی‌ها و تصاویر جذاب می‌تواند در برانگیختن اشتهای کودک بی اشتهایتان بسیار موثر باشد. هرچند این مقوله نیاز به دیدگاه تخصصی دارد و کار زمان‌بری است، اما با روش‌های غیرمستقیم و کمک گرفتن از کاراکترهای کارتونی و انیمیشن‌ می‌شود آموزش را تسهیل کرد. به عنوان مثال، در کشور پرتقال دیدم که با ساختن کارتون یک اسب آبی در حال خوردن ماهی و سبزیجات وبا دوختن لباس های جالب و مهیج و اجرای نمایش های بامزه و فانتزی در مدارس این کار را انجام می‌دادند.

وعده‌‌ هایی که باید خورد

نکته مهم دیگر تعداد وعده‌های غذایی کودکان است. کودکان نسبت به بزرگسالان به تعداد وعده‌های بیش‌تر غذایی و مقدار متفاوت تر در هر وعده نیاز دارند. نوشیدنی های دست ساز و میوه‌های پخته و پوره‌شده هم برای آنان بسیار مفید است. مثلا سیب و گلابی پوره شده یا موز له شده با بیسکویت می‌تواند میان وعده و جایگزین خوبی برای چیپس و پفک باشد. در سن نوجوانی نیز می‌توان با پاستا و ترکیبات دیگر با ماهی و غیره از خوردن تنقلات جلوگیری کرد. البته یادتان باشد که نباید در مورد خوردن چیپس و پفک با کودکان جنگید. بلکه می‌توان دفعات مصرف آن را کم کرد و میان آنها فاصله انداخت. میوه‌های خشک نیز می‌توانند میان وعده‌های خوبی باشند، هر چند که مزه‌های شور متاسفانه طرفدار بیش‌تری در میان کودکان دارد.

فراموش نکنید که رعایت رژیم غذایی سالم و مقوی و مغذی برای‌کودکان بسیار جدی ومهم است،چرا که در این سن فرهنگ غذا خوردن، چگونه خوردن و چه چیز خوردن شکل می‌گیرد. همچنین از سن ۵ /۱ سالگی باید مکمل‌هایی را به کار ببریم که موجب اضافه وزن و چاقی در کودکان نشود.