رشته های سودآور هم با خطر جدی مواجه شدند

بیمه نوین یکی ازشرکت های بیمه خصوصی کشوراست که به دورازهیاهوی بازاربیمه کشورمشغول فعالیت است. این شرکت طبق برنامه های مدون خود آهسته و پیوسته حرکت می کند . بیمه نوین ازمدیرانی چون آقایان رفیعی و عباس زادگان درابتدای کاربهره مند بود اما ازسال ۸۹ غلامعلی غلامی قائم‌مقام سابق بیمه مرکزی و شرکت بیمه کارآفرین سکانداراین شرکت شد. غلامی درابتدای کاربا تشکیل کمیته فنی که ازوجود کارشناسان ارشد و باتجربه صنعت بیمه بهره مند است سعی کرد به بخش جدیدی ازبازارالبته مشروط بررعایت نکات فنی و حرفه ای وارد شود. غلامی دراین خصوص می گوید: آمارها نشان می دهد متاسفانه صنعت بیمه کشورمان با داشتن سهم ۴/۱ درصد ازتولید ناخالص داخلی نقش چندان تعیین کننده ای درسطح زندگی عمومی و اجتماعی مردم ندارد ! این نشان می دهد که درکشور ۷۵ میلیون نفری ایران، صنعت بیمه بازرگانی جایگاه خود را بخوبی پیدا نکرد ه و هنوز نفوذ قابل قبولی ندارد. استراتژی بلند مدتی هم برای ارتقای این موقعیت هنوز تدوین نشده تا شرکت ها خود را مقید بدانند تا با برنامه‌های عملیاتی و اجرایی، خود را به اهداف تعریف شده نزدیک نمایند. درادامه گفت و گوی دنیای اقتصاد با مدیرعامل بیمه نوین را بخوانید:

لطفا در خصوص جایگاه "مدیریت ریسک در شرکت های بیمه" به ویژه بیمه نوین توضیح دهید؟

می دانید که اصولا شرکت های بیمه با مقوله ریسک و پدیده نا اطمینانی نسبت به وقوع حوادث گوناگون و غیرمترقبه سروکاردارند و مبنای کارآنها مبتنی برشناسایی ریسک ها و اندازه گیری احتمال وقوع آنها می باشد که کاملا علمی و براساس محاسبات آماری و آکچوئری است واگرغیرازاین باشد، کاربیمه گری بیشتربه قمارو شانس شباهت خواهد داشت ! طبعا شرکت های بیمه با گروه های متنوع ریسک از کوچک و بزرگ سروکارخواهند داشت که ازناحیه آحاد مردم و مشتریان به آنها منتقل می شود تا نا اطمینانی خود را ازاین طریق به اطمینان تبدیل کنند و خود را درمقابل خسارت مالی تنوع ریسک هایی ایمن نگهدارند . واضح است که دراین صورت مخاطرات گوناگون و تنوع به شرکت های بیمه انتقال پیدا می کند فلذا نقش مدیریتی آنها را برای شناسایی و اندازه گیری نرخ احتمال وقوع و درنتیجه تعیین میزان حق بیمه حساس و با اهمیت می سازد. این نقش به ویژه درشرایط فعلی صنعت بیمه ما که برعکس سنوات گذشته بدون وجود تعرفه مصوب ازسوی شورای عالی بیمه به امرریسک پذیری مبادرت می‌ورزد، به اعتقاد بنده به مراتب با اهمیت ترازگذشته است که متاسفانه توجه چندانی به آن نمی شود!! درگذشته به یمن نرخ و تعرفه های تعیین شده ازطرف شورای عالی بیمه و تعداد محدود شرکت های بیمه تقریبا همه شرکت ها دربرخی ازرشته ها مثل باربری و آتش سوزی و ... سودهای فنی قابل ملاحظه ای داشتند که زیان فنی برخی دیگرازرشته ها مثل ثالث اتومبیل و درمان تکمیلی را جبران می نمود،لیکن پس ازحذف تعرفه ها و رقابت دربین شرکت ها و همینطور افزایش تعداد شرکت‌های بیمه از۴ موسسه دولتی قبلی به تقریبا ۲۱ شرکت بیمه،نرخ های درصدی گذشته جای خود را به نرخ های درهزار (دربسیاری به کمترازنیم درهزار) داده است!! که این رشته های سودآور را نیز با مخاطره جدی مواجه نموده است .

نه تنها دیگرنمی توان انتظارجبران زیان رشته های ثالث و درمان را ازاین ناحیه داشت بلکه خود این رشته ها با رویکرد غیرحرفه ای رقابتی که دربازاروجود دارد ممکن است به زودی با زیان مواجه شوند. متاسفانه درشرایط فعلی بازار، شرکت‌های بیمه توجهی به مقوله مدیریت ریسک به مفهوی که ذکرکردم ندارند و به دنبال افزایش پرتفوی خود با هرهزینه و بهایی می باشند! درچنین شرایطی حتی اگرشرکت بیمه ای بخواهد اصول فنی بیمه گری و محاسبات آماری را مد نظرقراردهد خواه ناخواه تحت تاثیر فشارمحیطی این شرایط قرارگرفته و بدون اختیار ناگزیر به نادیده گرفتن اصول حرفه ای می باشد و اگربخواهد رعایت نماید با ازدست دادن پورتفوی مواجه خواهد شد که دراین صورت تحت تاثیر فشارهای محیطی دیگری ازجمله سهامداران، شبکه فروش و ... قرار خواهد گرفت!! بنابراین ملاحظه می کنید که در تئوری و تعریف نظری اشاره به مدیریت ریسک و پرنسیبل‌ها خیلی آسان است و همه مدیران همین تعریف را دارند اما وقتی در چنین شرایط رقابتی قرارمی گیرند تحت تاثیر شرایط و عوامل محیطی، عملا قادر به رعایت موازین فنی نخواهند بود که جای بسیار تاسف دارد!

درسنوات اخیر به کرات دیده شده است که برخی ازشرکت های بیمه برای جمع آوری پورتفوی بیشتر و بالابردن سهم خود ازبازار چنان بی محابا وارد رقابت شده‌اند که بعضا برای جذب مشتری سایر شرکت ها دررشته های آتش سوزی،مهندسی و باربری و... نرخ های محیرالعقولی را ارائه می کنند که با هیچ محاسبات فنی قابل توجیه نمی باشد. این شرکت ها توجه ندارند که با این عمل خود بذربی اعتمادی نسبت به صنعت بیمه را دربین مردم و مشتریان می کارند که بالطبع نتیجه زیان بار آن دامن خود این شرکت ها را درآینده نه چندان دور نیزفرا خواهد گرفت!

ضمن آنکه نتیجه فنی عملکرد این شرکت ها را نیز بازیان مواجه می سازد . متاسفانه برخی ازاین شرکت ها به رغم اینکه درسال های گذشته دارای زیان هستند و سود پایان سال خود را ازمحل سرمایه گذاری های خود تامین نموده اند مع ذلک همچنان بر این روش غلط اصرار دارند.

لطفا در خصوص «نقش IT در شرکت های بیمه» توضیح دهید؟

بدون تردید نقش IT و داده پردازی درزمان ارزیابی ریسک درشرکت بیمه بسیار اهمیت دارد و با توجه به اینکه مبنای کار بیمه گری مبتنی بر قانون احتمالات می باشد، بنابراین اگرشرکت های بیمه بخواهند امور ریسک پذیری و بیمه گری خود را به صورت اصولی انجام دهند طبعا نیاز به دسترسی به اطلاعات گذشته و داده پردازی آنها دارند تا ازاین طریق قادرباشند ریسک های شناسایی شده را به درستی ارزیابی کرد و هزینه ریسک را به درستی تخمین زنند . نقش دیگری که آی تی درفرایند عملیات شرکت های بیمه دارد جنبه کنترل و نظارت داشته و مدیریت را درتصمیم گیری های صحیح و درست یاری می نماید.

درحال حاضر متاسفانه صنعت بیمه کشور ازاین تکنولوژی به صورت موثر و قابل قبول استفاده نمی نماید. این صنعت فاقد یک مرکز داده پردازی و بانک اطلاعات یک پارچه می باشد که بتواند شرکت های بیمه را ازنظر اطلاعاتی بخصوص درزمان پرداخت خسارت دررشته های خاصی مثل اتومبیل تغذیه نماید که این خود باعث گردیده که خسارت غیرواقعی و مضاعف درمواردی پرداخت گرد. بعضی از کارشناسان معتقد هستند هم اکنون متاسفانه حدود ۲۰ درصد ازخسارت پرداختی دررشته اتومبیل غیرواقعی می باشد که رقم بالایی را تشکیل می دهد و طبعا درصورت استفاده از یک بانک اطلاعاتی جامع و فراگیربه میزان قابل توجهی کنترل خواهد شد، بیمه مرکزی ایران دراین بانک اطلاعاتی نقش بیشتری ازسایرشرکت‌های بیمه خواهد داشت،چراکه برای امورنظارتی بسیار موثرخواهد بود.

با توجه به آیین نامه سرمایه گذاری لطفا در خصوص "استراتژی سرمایه گذاری در شرکت های بیمه" توضیح دهید؟

عنایت دارید که سرمایه گذاری شرکت های بیمه درقالب آیین نامه مصوب شورای عالی بیمه امکان پذیراست که تحت عنوان آیین نامه سرمایه گذاری اجازه داده است که منابع مالی و ذخایر شرکت های بیمه دربخش های مختلف اقتصادی به صورت یک سبد سرمایه گذاری و به نسبت های مشخصی بکارگرفته شود. جهت گیری عمومی این آیین نامه درسرمایه گذاری هایی است که قابلیت نقدشوندگی بیشتری داشته باشند تا درشرایط ضروری بتوانند به سرعت تبدیل به منابع مالی قابل مصرف برای جبران خسارات وارده به بیمه گذاران شوند. به جزمنابع مربوط به حق بیمه های عمرکه بلندت مدت می باشد، ذخایرحق بیمه سایررشته ها عموما می بایست دربخش هایی سرمایه گذاری شود که به سهولت قابلیت نقدشوندگی داشته باشند. این ویژگی درشرایطی فعلی صنعت بیمه که تعرفه ها حذف شده و بازاررقابتی شده است اهمیت بیشتری پیدا میکند. بخصوص دروضعیت تحریم اقتصادی که ناگزیر و به خاطر عدم دسترسی به بازارهای اتکایی بین المللی بخش عمده ای ازریسک های پذیرفته شده درداخل نگهداری می شوند . یعنی موجب تعهدات بیشترشرکت های بیمه درمقابل مشتریان و بیمه گذاران بوده و درنتیجه سرمایه گذاری ها می بایست به گونه ای باشد که قابلیت پرداخت سریع خسارت ازمحل آنها لحاظ شده باشد. درشرایط فعلی نقش سرمایه گذاری شرکت های بیمه با توجه به حذف تعرفه و رقابت سنگین بین آنها درمقایسه با سنوات گذشته به اعتقاد اینجانب اهمیت بیشتری پیدا کرده است زیرا سود عملکرد شرکت های بیمه می بایست از محل سرمایه گذاری آنها تامین گردد که آنهم دربازارسرمایه فعلی که مواجه با رکود است، متاسفانه چشم انداز قابل اتکایی ندارد و مرتب با نوسان بازدهی مواجه می باشد. بنابراین دراین شرایط شرکت های بیمه نمی بایست صرفا به اتکاء و امید نتیجه مثبت سرمایه گذاری های خود، عملکرد فنی خود را نادیده بگیرند.

آیا بیمه های بازرگانی دارای "مسئولیت های اجتماعی" هستند؟

با توجه به اینکه نقش و هدف اصلی "بیمه" اطمینان بخشی و ایمن سازی آحاد جامعه اعم از افراد حقیقی و حقوقی درمقابل زیان مالی ناشی ازوقوع حوادث غیرمترقبه می باشد بنابراین واضح است که به لحاظ اجتماعی چه نقش موثری دارد. هم ازنظراقتصادی و هم به لحاظ توسعه رفاه اجتماعی،بیمه ها نقش بی بدیل درهرجامعه دارند به طوریکه امروز یکی از شاخص های توسعه یافتگی درنشان دادن رفاه اجتماعی جوامع میزان توسعه یافتگی صنعت بیمه آنهاست. وقتی صحبت از شاخص نرخ نفوذ بیمه درجامعه می کنیم قطعا منظورمان میزان تاثیربیمه دراقتصاد و تولید ناخالص داخلی و همینطور سطح رفاه اجتماعی می باشد. که متاسفانه صنعت بیمه کشورمان با داشتن سهم ۴/۱ درصد ازتولید ناخالص داخلی نقش چندان تعیین کننده ای درسطح زندگی عمومی و اجتماعی مردم ندارد ! این نشان می دهد که درکشور ۷۵ میلیون نفری ایران، صنعت بیمه بازرگانی جایگاه خود را بخوبی پیدا نکرد ه و هنوز نفوذ قابل قبولی ندارد. استراتژی

بلند‌مدتی هم برای ارتقای این موقعیت هنوز تدوین نگردیده تا شرکت ها خود را مقید بدانند تا با برنامه های عملیاتی و اجرایی، خود را به اهداف تعریف شده نزدیک نمایند.

با یک مطالعه اجمالی روی آمارمنتشرشده توسط بیمه مرکزی ایران مشخص است که تقریبا نزدیک به ۷۰ درصد ازپورتفوی بازار متعلق به دو رشته اتومبیل و درمان تکمیلی می باشد که ۵۰ درصد ازاین نصاب مربوط به بیمه اجباری شخص ثالث است. حتی بیمه بدنه اتومبیل نیزکه ماهیت غیراجباری دارد درصد ناچیزی ازسهم حق بیمه بازار را به خود اختصاص داده است .

به عبارت دیگر تعداد کمی ازتقریبا ۱۷ میلیون دستگاه اتومبیل موجود درکشور تحت پوشش بیمه بدنه قراردارند! هنوز تعداد زیادی ازمردم به رغم اینکه درمقابل کالا و خدماتی که عرضه می کنند دارای مسوولیت قانونی مصرف کننده و یا اشخاص ثالث هستند. ازاین مسوولیت قانونی آگاهی نداشته و به همین دلیل فاقد پوشش بیمه ای لازم هستند. دربسیاری ازموارد مردم هنوز آگاه نیستند و توجه ندارند که درمقابل حوادث جانی که ممکن است برای کارگرآنها درنظافت خانه ایشان اتفاق بیافتد دارای مسوولیت بوده و محکوم به پرداخت دیه خواهند بود ! وگرنه بدون داشتن بیمه مسولیت با احتیاط بیشتری از خدمات این کارگران استفاده خواهند کرد! این یکی از وظایف شرکت های بیمه است که با تبیین استراتژی بازار نفوذ خود را دربین آحاد جامعه بیشتر کرده و خدمات خود را گسترش دهند و ازاین روی نقش اجتماعی بیشتری را داشته باشند. برای افزایش نرخ نفوذ بیمه از ۴/۱ درصدی کنونی و رسیدن به میانگین نرخ نفوذ بیمه جهانی که بیشتر از حداقل ۱۰درصد خواهد بود می بایست استراتژی و برنامه داشت و با شناسایی بازارهای مختلف بیمه‌ای و با تبیین و تدوین برنامه عملیاتی اقدام به استمهال این بازارها نمود.

بدون تردید توفیق در تدوین یک برنامه بلند مدت استراتژیک و همینطور اجرای برنامه های عملیاتی و دسترسی به اهداف می بایست دریک بسترمناسب صورت پذیرد که فاقد هرنوع تبعیض باشد و شرکت های بیمه با یک نگاه مساوی عملا نظارت شوند و ملاحظات غیرحرفه ای توسط دستگاه ناظر مدنظرقرارنگیرد. تنها دراین وضعیت است که می توانیم با اعمال رقابت حرفه ای شاهد مدیریت صحیح صنعت بیمه و نیزرشد آن درسنوات آتی باشیم.