مدیریت صنعتی، نیروی انسانی کارآمد، سلیقه مهندسی وماشین‌آلات پیشرفته در خـدمت ساخـت صنعتی مسـکن

«توسعه پایدار» را با هر سه جنبه اصلی آن یعنی «اجتماع»، «محیط زیست» و «اقتصاد» همواره در نظر داشته و ملاک عمل قرار می‌دهیم
امیدواریم پرند را به عنوان شهر نمونه احداث کنیم، طوری که در آینده هم برای ما و هم برای جامعه یک الگو باشد

لطفاً فلسفه تشکیل گروه‌ تخصصی مسکن در شرکت کیسون را شرح دهید و چشم‌انداز و پتانسیل فعالیت آتی این گروه را به صورت خلاصه بیان کنید.
به دلیل نیاز جهانی به مسکن و به‌ ویژه با توجه به ساختار و ترکیب جمعیتی کشور ما، مسکن نیازی ضروری به شمار می‌آید که چشم‌انداز بلندمدتی دارد. تجربه نشان می‌دهد بخش اعظمی از خانه‌های موجود متأسفانه عمر بسیار کوتاهی دارند. ساختمان‌ها با دقت خوبی ساخته نشده و در نتیجه بعد از مدت کوتاهی بعنوان کلنگی تخریب و تجدید بنا می‌شوند، این درحالی است که در بسیاری از شهرهای اروپا میانگین عمر ساختمان‌ها، حدود ۱۰۰ سال است. به هر حال چشم‌انداز بلند‌مدتی برای موضوع مسکن مطرح است. تجربیات بسیار موفقی هم که شرکت در زمینه ساخت مسکن داشت این ضرورت را ایجاد کرد که هسته مرکزی تجهیزشده برای انجام کارهای مسکن را تبدیل به گروه تخصصی مسکن کند. درحقیقت، شرکت از ابتدای تأسیسش با تمرکز بر ساخت مسکن و به ویژه مسکن صنعتی، پا به عرصه تولید گذاشت. اولین تجربه در اهواز بود که با روشی تقریباً مشابه روش کنونی حدود ۱۵۰۰ واحد ساخته شد. به فاصله کوتاهی این تجربه در شهر دورود تکرار شد. پس از مدت طولانی وقفه، پروژه ۵۵۲ واحدی در پرند با بهره گیری از همان تکنیک گذشته و تکامل بیشتر به مرحله اجرا درآمد. در آستانه اتمام این پروژه، در فعالیت‌های برون‌مرزی، پروژه ونزوئلا مطرح شد. دوستان با تجربه‌ای که از پرند داشتند توانستند تیم‌ها و تجربیاتی را به ونزوئلا منتقل کنند که نتیجة بسیار درخشانی داشت. شرکت توانست در چهار شهر آن کشور ساخت ده هزار واحد مسکونی را با تمام تأسیسات زیربنایی و خدمات جنبی‌ که در ابتدا پیش‌بینی هم نشده بود به سرانجام رساند. آنچه در عمل به نتیجه و بهره‌برداری رسید چهار شهر بود که از تمام امکانات شهری و امکانات زیربنایی مانند آب، فاضلاب، برق، گاز، آسفالت و مدرسه و ... برخوردار بودند. این پروژه نه تنها برای شرکت بسیار موفقیت‌آمیز بود بلکه مورد استقبال فوق العاده دولت ونزوئلا قرار گرفت. همچنین با استقبال بی‌نظیر مردم مواجه شد تا آنجا که پیوند بسیار خوبی بین شرکت و مردم آن کشور برقرار شد.

چند صباحی است روش‌های صنعتی‌سازی در ایران متداول شده است. ممکن است در خصوص ویژگی‌ها و مزایای روش صنعتی‌سازی مورد استفاده شما در پروژه‌ها توضیح دهید؟
امروزه در سطح جامعه چنین مرسوم است که اگر حتی جزء ناچیزی از عنصر صنعتی وارد عرصه ساخت ‌شود، کل آن‌را صنعتی‌سازی می‌گویند، برای مثال کافی است قالب، فلزی باشد تا آن را صنعتی بنامند یا بکارگیری اسکلت فلزی پیچ‌و‌مهره‌ای را صنعتی سازی می‌گویند. درحالی که صنعتی‌سازی تعاریف، وسایل، ابزار و اهداف خاص خود را دارد. خوشبختانه در پروژه‌های جدید کشور به دلیل انبوه‌سازی و تکرار، شرایطی فراهم شده که بتوان صنعتی‌سازی را به مفهوم نزدیک به واقعیت پیاده کرد. مسئله تکرار به شما این اجازه را می‌دهد که امکانات لازم را بررسی کنید و بهترین و اقتصادی‌ترین روش‌ را انتخاب و از ماشین‌آلات و ابزار خاص به صورت گسترده استفاده کنید. صنعتی‌سازی منحصر به سازه ساختمان نیست. سایر اجزاء ساختمان نظیر تأسیسات و کارهای تکمیلی و حتی نحوه مدیریت نیز مشمول این قاعده اند. وقتی به جای تصمیم‌گیری در کارگاه، در دفاتر فنی و مهندسی تفکر و تصمیم‌گیری می‌ شود، قادر هستید از هدر‌رفتن بسیاری از منابع یا بیهوده مصرف‌‌شدن آن‌ها جلوگیری کنید. طبق برآوردهای انجام‌شده، روش‌های ما می‌تواند- و در عمل نیز چنین است- که حدود ۳۰ درصد در منابع انسانی، مصالح، مواد و ماشین‌آلات صرفه‌جویی داشته باشد. اگر این رقم قابل ملاحظه را در ابعاد میلیونی ضرب کنید، تأثیر بزرگ آن‌را در حفظ منابع ملی خواهید دید. سعی داریم در تمام پروژه‌هایمان، بدون استثنا، نسبت به پروژه‌های قبلی شاهد تحول و تکامل باشیم و ضعف‌هایمان را ببینیم و با رفع آن‌ها به روش‌های بهینه تری برسیم. با این هدف برای افرادی که در زمینه‌های مختلف پیشنهادها و روش‌های بهبود‌سازی ارائه کنند، پاداش در نظر گرفته‌ایم. خوشبختانه درحال حاضر نیز در تمام پروژه‌هایی که در دست اجرا داریم، روش بهینه‌سازی در دستور کار قرار دارد بطوریکه دائماً مشغول اصلاح خودمان هستیم.
آیا برای حفظ انرژی نیز روش‌ها و سیاست‌هایی را تدوین کرده‌اید؟

بله، به عنوان مثال برای عایق حرارتی در دیوارها و بام خانه‌ها روش‌هایی به کار می‌بریم که از جهات گوناگون مورد مطالعه قرار‌گرفته‌اند. تبعیت از آیین‌نامه‌ها به تنهایی کافی نیست، بلکه آیین‌نامه‌ها و روش‌های مختلف را بررسی و ترکیبی از اقتصادی‌بودن و بهینه‌بودن را انتخاب می‌کنیم. این نکته‌ای است که در کاهش اتلاف انرژی در دیوار و بام تأثیر بسیاری دارد. مورد دیگر استفاده از پنجره‌های دوجداره است که خوشبختانه در سطح کشور به صورت یک ضرورت در‌آمده است. همچنین در نظر داریم با استفاده از برگشت آب فاضلاب و آبیاری قطره ای فضاهای سبز ایجاد کنیم. در مورد استفاده از انرژی خورشیدی هم مطالعات و آزمایشات متعددی انجام داده‌ایم که در مرحله تحقیق و تجربه هستیم و امیدواریم در آینده‌ای نزدیک به بهترین گزینه دست یابیم. در کشورهای دیگر از جمله کشورهای همسایه، این طرح‌ها به اجرا گذاشته شده و استفاده وسیعی از انرژی خورشیدی صورت می‌گیرد. در نظر بگیرید که برای فاضلاب آشپزخانه در پروژه پرند سیستم تصفیه گذاشته‌ایم. در حال حاضر در آن پروژه حدود ۴۰۰۰ نفر مشغول به کار هستند و این رقم احتمالاًبه ۷۰۰۰-۸۰۰۰ نفر خواهد رسید که جمعیت قابل ملاحظه‌ای است. فعلاً با استفاده از آب برگشت تصفیه خانه فاضلاب برای شست‌و‌شوی خودروها و مواردی از این دست استفاده می‌کنیم.
آیا در خصوص تأمین اعتبارات پروژه‌های مسکن تغییری صورت گرفته است؟

در حال حاضر مشغول تدوین برنامه‌هایی در خصوص شکل تأمین اعتبارات هستیم که از طریق منابع بانکی و نیز منابع خودمان و با کمک جذب شایسته سهم متقاضیان این امر محقق شود. در جامعه مبلغ بسیار زیادی از منابع مالی دست مردم است، اگر آن‌ها اعتماد داشته باشند پول خود را در جای مطمئن سرمایه‌گذاری می‌کنند. سعی خواهیم کرد این سرمایه‌ها را، به ویژه برای ساخت مسکن که مورد نیاز اکثریت است، جذب و جاذبه‌ای برای مردم ایجاد کنیم تا با خیال راحت سرمایه‌گذاری و سپرده‌گذاری کنند و به آن بخش از سرمایه که اعتبارات بانک قادر به تأمین آن نیست کمک کنند. امیدواریم که در این امر موفق باشیم.
لطفاً وضعیت کلی پروژه‌های مسکن شرکت کیسون را به اختصار توضیح دهید.
پروژه کرمانشاه رو‌ به اتمام است. کسانی هم که می‌خواهند در این خانه‌ها ساکن شوند بسیار شادمان هستند. این پروژه برای کسانی که از آن استفاده می‌کنند و یا قرار است استفاده کنند نسبت به پروژه‌های مشابه پایین‌ترین قیمت را دارد. به جرأت می‌گویم که در تجربه ۴۵ ساله زندگی حرفه‌ای خود به یاد ندارم که پروژه‌های با این حجم با زمانی کوتاه‌تر از برنامه، با کیفیتی ممتاز به اجرا درآمده باشد. باید پروژه‌ها را از قالب تعاریف گذشته بیرون آورده و مجدداً آن‌ها را تعریف کنیم. مثلاً سعی داریم به جای اینکه در پرند تنها ۱۶۰۰۰ واحد بسازیم، شهری بنا کنیم که تمام جاذبه‌های زیستی را داشته باشد و از حالتی که فقط استفاده خوابگاهی از آن می‌شود فاصله بگیرد. امیدواریم پرند را به عنوان شهر نمونه احداث کنیم طوری که در آینده هم برای ما و هم برای جامعه یک الگو باشد. این فرصتی است که می‌توانیم از آن استفاده کنیم و به جای این که صرفاً ساختمان‌سازی کنیم، شرایط زیست‌محیطی مناسبی برای مردم فراهم آوریم. این شهرها می‌توانند الگویی باشند که بعدها در نقاط مختلف کشور نیز بتوان نظیر آن‌ها را بنا کرد. تمام توانایی، تجربه، صنعت و امکانات شرکت در خدمت ساختمان‌هایی قرار دارد که از نظر کیفیت با ساختمانهای مشابه بسیار متفاوت‌اند، متأسفانه تاکنون مهندسی و فن کشور به میزان بسیار کمی در خدمت اقشار و دهک‌های پایین و خانه‌های ارزان‌قیمت بود. به جرأت می‌توانم بگویم بالاترین فن و بهترین ‌سلیقه مهندسی و ماشین‌آلات در خدمت این خانه‌های ارزان‌قیمت است، کلاً نگاه جامعه نسبت به این خانه‌ها تغییر خواهد کرد، و این خانه‌ها دیگر خراب و ضعیف تلقی نخواهند شد. یک خانه می‌تواند ارزان‌قیمت باشد اما از کیفیت خوب و ممتازی برخوردار باشد. باید خود را به سمتی سوق دهیم که با استفاده از ترکیبی از سرمایه مردم، اعتبارات بانکی و اعتبارات خودمان، شهری را با تمام امکانات بسازیم.

لطفاً کمی در خصوص فعالیت‌های اجتماعی صورت‌گرفته در پروژه‌های مسکن کیسون توضیح دهید.
به طور مشخص یکی از وظایف ما در پروژه‌ها فعالیت‌های اجتماعی است. پیشتر بحثی مطرح بود که در هر رابطة قراردادی درصورتی می‌توان سرانجام خوبی را انتظار داشت که رابطه، «برد-برد» باشد، یعنی هم ما و هم طرف دوم قرارداد، هر دو بتوانیم بهره‌مند و راضی شویم. اما الان بحث اصلی ما این است که رابطه سه جانبه «برد- برد- برد» برقرار باشد. فرض کنید قراردادی را با کارفرما امضا کرده و می‌خواهیم پروژه‌ای را به مرحله اجرا برسانیم که نهایتاً گروه دیگری از آن استفاده خواهند کرد. هر دوی ما باید به فکر گروه سوم باشیم. می‌خواهیم اطلاعات عمیق‌تری از ویژگی‌های ساختمان و ساخت آن به آگاهی استفاده‌کنندگان برسانیم، تا بدانند که ساختمان‌هایشان از نظر مشخصات زلزله یا مشخصات ساختمانی چگونه است، حتی حق دارند بدانند جنس مصالحی که در آن‌ها به کار رفته چیست. همچنین بسیار اهمیت می‌دهیم که هزینه‌های نگهداری بسیار پایین باشد.
در پروژه‌های ونزوئلا نیز، شرکت بیش از تعهد قراردادیش وظایفی را بر عهده گرفت و کارهایی را به صورت برنامه‌ریزی‌شده انجام داد؛ مثلاً تعداد زیادی نیروی متخصص پرورش داد، افراد ساده‌ای که به صورت کارگرهای متخصص درآمدند که این مسئله در جمع مردم آن کشور نقش اجتماعی فوق‌العاده‌ای نیز داشت. علاوه براین شرکت، برای پیوند دو ملت و بهره‌گیری مردم امکاناتی را فراهم و در اختیار ایشان قرار داد؛ به عنوان مثال کلاس‌های آموزشی متعددی برگزار کرد یا در زمینه بهداشت و درمان فعالیت‌هایی کرد. گرو‌ه‌هایی که برای حفظ بهداشت پرسنل در آنجا مستقر بودند، به اهالی آنجا نیز سرویس می‌دادند. علاوه بر این شرکت در آنجا مدارس، کودکستان‌ها و واحدهای آموزشی متعدد را سامان داد و به آن‌ها کمک کرد. فکر می‌کنم شرکت نهایتاً با ایفای نقشی فرهنگی و آموزشی در جهت پیوند بین دو ملت با شایستگی تمام کوشش کرد.
در انتها اگر مطلب خاصی دارید لطفاً به آن اشاره کنید.
به تازگی در کشور ونزوئلا دو پروژه جدید گرفتیم که به زودی شروع خواهد شد. یکی ساخت ۱۰هزار واحد در ظرف ۱۸ماه است که کار ساده‌ای به نظر نمی‌رسد. اما من مطمئنم که ما در مدت همین ۱۸ ماه پروژه را با موفقیت به انجام می‌رسانیم. دوم، پروژه دیگری است که هنوز آغاز نشده است، پروژه‌ای ۷۰۰۰ واحدی در مکانی بسیار صعب‌العبور. خوشبختانه با تیم‌های مدیریتی توانمند و مسئولی که داریم مقدمات آن را فراهم کرده‌ایم. ویژگی مهمی که در گروه تخصصی مسکن وجود دارد انسجام فوق‌العاده آن و هماهنگی کامل بین پرسنل است. یعنی از بالاترین مدیران تا پایین‌ترین رده، همگی با هماهنگی، انسجام، همکاری و همفکری کامل کار می‌کنند. همان‌طور که مدیرعامل شرکت می‌گوید بردارها همه در یک جهت است و احتمال این که این بردارها به یکدیگر برخورد کنند و نیروی هم را بگیرند بسیار کم است. همین باعث می‌شود که ما با نگاه خوشبینانه‌تری به آینده امیدوار باشیم.
در پایان کمی هم به QC و HSE بپردازیم که حتماً باید به آن توجه کنیم؛ این دو مقوله به خصوص HSE در نظام اجرایی ما مقولاتی نسبتاً‌ جدید به شمار می‌آیند. به دلیل حضور کشورهای صنعتی در پروژه‌های نفت به HSE در این پروژه‌ها توجه ویژه شده است. ولی در سایر زمینه‌ها رنگ چندان روشن و مشخصی نمی‌بینیم. ما به این مسئله بسیار اهمیت می‌دهیم، یعنی کنترل کیفی و HSE را در تمام مراحل اعمال می‌کنیم. سعی ما بر این است که حتی بیش‌از این آن را اعمال کنیم از نقطه ابتدایی که طراحی است تا مثلاً ساخت قالب‌ها سعی می‌کنیم این مسئله دیده شود. در ساخت قالب‌ها در دوره قبل، ۱۲ نفر مسئول QC داشتیم که در کارخانه‌ها به صورت شبانه‌‌روزی حضور داشتند و برای سری جدید قالب‌هایمان، روی تمام مراحل ساخت قالب، کنترل کیفی صورت می‌گیرد، علاوه بر کنترل کیفی روی قطعات، به این نتیجه رسیده‌ایم که خودمان باید برنامه‌ زمان‌بندی ساخت قالب را به سازندگان بدهیم. بنابراین نه‌تنها سفارش قالب و تعهدات و تعاریف متداول قراردادها را انجام دادیم بلکه برای ساخت هم، برنامه خاصی ارائه دادیم، یعنی تاریخ بریدن، جوشکاری و نصب قطعات را تعیین کردیم. به ‌این ترتیب می‌توانیم زمان ساخت قالب را محدود کنیم و سازندگان نیز، در زمان صرفه‌جویی کرده و طبیعتاً قیمت تمام‌شده آن‌ها پایین می‌آید. مسئله کنترل کیفی را در تمام مراحل اجرا نیز رعایت کرده و سعی می‌کنیم این روش‌ها را به گروه‌های اجرایی که به عنوان پیمانکار کار می‌کنند نیز آموزش دهیم. البته باید اشاره کنم که آموزش به صورت فراگیر در تمام زمینه‌ها از QC و HSE گرفته تا سیستم های نرم افزاری و سخت افزاری و مدیریت به عنوان یک برنامه زیربنایی، همواره مورد توجه بوده است و همراه با توسعه تکنولوژی و تحقیق برای بهبود و تکامل روش‌ها و سیستم های اجرایی آثار ارزشمندی داشته که نتایج مثبت آنها در پروژه‌ها محسوس است. در حال حاضر در تمام گروه‌ها، تیم مهندسی و مسئول کنترل کیفی و HSE حضور دارند که در تمام مراحل، کار را کنترل می‌کنند، به عنوان مثال در تمام مراحل حتماً باید تأیید و امضای مسئول QC پای ورقه‌ها باشد. در مورد HSE، سلامتی پرسنل، مسئله ایمنی و محیط زیست برای ما فوق‌العاده اهمیت دارد و به این سه مقوله توجه جدی و ویژه‌ای می‌کنیم،‌ سعی داریم که اصول شناخته‌شده جهانی را در کار خودمان پیاده کنیم. به عبارت دیگر "توسعه پایدار" را با هر سه جنبه اصلی آن یعنی "اجتماع"، "محیط زیست" و "اقتصاد" همواره در نظر داشته و ملاک عمل قرار می‌دهیم.

نکته دیگری که شاید به آن نپرداختم مسئله GC یا پیمانکار عمومی شدن است، که یکی از اجزای آن «برون‌سپاری» یا «Outsourcing» است. یکی از اهداف اصلی ما برون‌سپاری است، سعی می‌کنیم کارهای اجرایی را به بیرون بسپاریم و خودمان در نقش مدیر و هدایت‌کننده قضیه باشیم. به این منظور، یکی از اهداف ما پرورش و آموزش نیروهای بیرونی است. بنابراین همه گزینه‌ها را بررسی و آزمایش می‌کنیم. بهترین گزینه ما این است که نیروهای جوان درون شرکت را، که به سازمان اجرایی شرکت، اخلاق، قوانین و الزامات آن آشنا هستند تقویت کنیم، تا در قالب گرو‌ه‌های اجرایی با ما قرارداد داشته باشند و انگیزه‌هایی برای تلاش بیشتر در آن‌ها ایجاد شود. معتقدیم که بزرگترین ثروت شرکت، نیروی انسانی آن است. می‌توانیم به سادگی ماشین‌آلات را تهیه کنیم. در حال حاضر کاروانی بسیار عظیم از بهترین ماشین آلات و تجهیزات را جمع‌آوری کرده‌ایم. ولی ثروت فوق‌العاده کمیاب ما نیروی انسانی و مدیران ما هستند، به خصوص در بخش مدیران و مدیریت پروژه، مدیریت اجرایی، مدیریت قراردادها و لایه‌هایی که به مدیریت در زمینه‌های مختلف بازمی‌گردد. باید بتوانیم این نیروها را کشف، جذب و تربیت کنیم. اگر از این امر غافل باشیم، نمی‌توانیم رشد مناسب داشته باشیم، رشد شرکت و رشد گروه در گرو پرورش این لایه‌ از مدیران است، اگر این‌ها را داشته باشیم، دسترسی به بقیه مسائل کار سختی نخواهد بود.
در زمینه ماشین آلات و تجهیزات هم لازم است اشاره کنم که گروه تخصصی مسکن با تشکیل یک تیم با تجربه و کارآمد نسبت به تغییر و اصلاح ماشین آلات و تجهیزات با رعایت استانداردهای فنی و در جهت کاربرد بهتر اقدامات موفقی انجام داد که در واقع بلور "مهندسی ارزش" در این بخش است، ضمن اینکه با ایفای نقشی پیشرو و پویا در مورد انتخاب و خرید، به صرفه جویی‌های قابل ملاحظه‌ای دست یافت.