کشف قیمت واقعی برق

میرفتاح قره باغ
مدیر عامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران
با راه اندازی بورس انرژی در واقع بازار معاملات دو جانبه متمرکز انرژی برق در سال جاری راه اندازی می شود .

این بازار در وهله اول ۲۰ درصد از معاملات سالانه بازار برق ایران را به طور واقعی ونقدی تحت پوشش قرار می‌دهد و تا پایان کار دولت دهم این میزان به بیش از ۵۰ درصد افزایش خواهد یافت.
از مهمترین دستاوردهای بازار معاملات دوجانبه "کشف قیمت واقعی برق" است که با ایجاد رقابت در دو سوی عرضه کنندگان وخریداران برق حاصل می شود وبه عنوان مبنایی پذیرفته شده ومورد اعتماد راه را برای اجرای سیاست های کلان کشور همچون اصل ۴۴ قانون اساسی و خصوصی سازی در صنعت برق هموار ساخته وبهبود کارایی واقتصاد صنعت برق را در پی دارد.
راه اندازی بازار معاملات دو و چند جانبه، بورس برق وتلاش در جهت ایجاد بازار منطقه ای برق از جمله دستاوردهای شرکت مدیریت شبکه برق ایران است

پذیرش همگانی قیمت برق دستاوردی بزرگ برای صنعت برق کشور
مهندس میرفتاح قره باغ مدیر عامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران در خصوص راه‌اندازی بورس برق ایران تا پایان سال جاری گفت: با توجه به نقش حاکمیتی شرکت مدیریت شبکه برق ایران در راهبری بازار برق، هدف اصلی ایجاد تعادل بین تولید، مصرف وامنیت شبکه با ملاحظات اقتصادی می باشد.
وی تصریح کرد: تامین امنیت شبکه بدون توجه به مسایل اقتصادی، بهره وری در صنعت برق را کاهش می دهد. در این ارتباط بازار برق رقابتی کمک می کند تا با کاهش هزینه ها، قیمت کالای برق کاهش یافته وبهره وری افزایش یابد و این جنبه برای بهبود کارایی صنعت برق بسیار ارزشمند است.
مهندس میرفتاح قره باغ با اشاره به اهمیت بازار معاملات دوجانبه در کشف قیمت واقعی برق افزود: کشف قیمت واقعی برق دستاوردی بزرگ محسوب می شود که می تواند صنعت برق کشور را متحول سازد.
وی تصریح کرد: تعیین قیمت برق خارج از سازوکار بازار رقابت، معیار مستدلی بدست نمی دهد وبا توجه به بهره وری پایین وهزینه‌های سرباری شرکت هابه سختی مورد پذیرش قرار می گیرد. در حالی که با شکل گیری بازار رقابتی، تولید کنندگان به طور طبیعی سعی می کنند با کاهش هزینه‌ها، قیمت را کاهش دهند وبهترین پیشنهاد را به بازار برق ارایه کنند که این امر به نفع مصرف‌کننده خواهد بود.
وی یکی از معضلات صنعت برق را نحوه تعیین قیمت برق عنوان کرد و اظهار کرد: گرچه هم اکنون این قیمت براساس یک منطق خاص از سوی بازار تعیین می شود ولی قیمت کشف شده ای نیست که با توجه به شرایط رقابت، تورم و سایر مولفه های اقتصادی به طور کاملا واقعی و رقابتی تعیین شده باشد. در نتیجه ممکن است مبانی تعیین قیمت مورد قبول همگان واقع نشود و اعتماد کافی به آن نباشد، اما با راه اندازی بازار واقعی برق، قیمت تعیین شده علاوه بر این که مورد پذیرش تمامی بازیگران بازار خواهد بود؛ از سوی تصمیم گیرندگان کشور نیز قابل پذیرش است و این دستاورد خدمت بزرگی به صنعت برق و کشور محسوب می‌شود.
مهندس میرفتاح قره باغ هدف شرکت مدیریت شبکه و بازار برق را کسب توانمندی لازم برای ایجاد بورس برق عنوان کرد و از جمله اقدامات انجام شده یا در دست انجام برای ایجاد بورس برق به اخذ موافقت نامه اصولی از سازمان بورس و اوراق بهادار ایران در خرداد ۸۷ و تدوین پیش نویس آیین نامه معاملات بورس برق ایران از سوی شرکت مدیریت شبکه و ارایه آن به سازمان بورس و اوراق بهادار در اواخر خرداد ۸۸ اشاره کرد که در شورای عالی بورس در دست رسیدگی است.
مدیر عامل شرکت مدیریت شبکه با اشاره به فراهم کردن مقدمات تشکیل شرکت بورس برق ایران افزود: در این ارتباط موافقت‌نامه ای بین مشاور (شرکت تامین سرمایه نوین) و شرکت مدیریت شبکه درخرداد ۸۹ مبادله شد و این شرکت اقدامات را برای تشکیل شرکت مزبور آغاز کرده است و انتظار می رود با توجه به مدت یکساله قرارداد، در پاییز۱۳۹۰ بتوانیم پذیره‌نویسی برای خرید سهام شرکت بورس برق ایران را آغاز کنیم.
تجارت برتر جهانی در خدمت بورس برق ایران
مدیر عامل شرکت مدیریت شبکه برق تصریح کرد: کسب مجوز از سازمان بورس اوراق بهادار کشور نیز به موازات تشکیل شرکت بورس برق در حال انجام است و امیدواریم پس از بررسی مدارک از سوی این سازمان وکسب مجوز، فعالیت شرکت بورس برق در زمان تعیین شده آغاز شود.
مهندس میرفتاح قره باغ محور بعدی را تدوین رویه ها، آیین نامه ها، استانداردها ودستورالعمل های اجرایی، شامل مباحث سخت افزاری ونرم افزاری برای راه اندازی بورس برق ایران برشمرد که در این ارتباط مناقصه ای برای تدوین دستور العمل ها، رویه‌ها و زیر ساخت های نرم افزاری در حال انجام است .
مدیر عامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران افزود: با مطالعاتی که این شرکت روی بورس‌های برتر برق دنیا انجام می دهد ارکان، ساختار وزیر ساخت های نرم افزاری و سخت افزاری، چگونگی تعامل بازیگران در بورس و سایر موارد مورد نیاز تدوین و در قالب یک الگو و مدل مناسب برای تشکیل بورس برق ایران ارایه می شود.
وی تصریح کرد: ۵ بورس برتر دنیا با انجام مطالعات وبه طور مستدل از سوی شرکت برنده مناقصه شناسایی می شود و در نهایت این شرکت موظف به پیاده سازی الگوی مناسب، آزمایش عملی و رفع اشکالات و ابهامات با همکاری شرکت مدیریت شبکه است.
روند تکامل بازاربرق ایران
وی همچنین ادامه داد: بازار هایی که تاکنون در این شرکت راه اندازی شده به ترتیب بازار انرژی و سپس بازار خدمات جانبی است که شامل بازار کنترل توان راکتیو، بازار کنترل فرکانس اولیه و بازار خودراه انداز می شود.
وی بازارهای دردست راه اندازی شرکت مدیریت شبکه را شامل بازار رزرو، بازار کنترل ثانویه وثالثیه فرکانس وبازار مدیریت مصرف برق عنوان کرد که مطالعات راه اندازی آنها در حال انجام است.
مهندس میر فتاح قره باغ در خصوص راه اندازی بازار معاملات دوجانبه متمرکز انرژی برق گفت: در حال حاضر براساس نرم افزاری که تهیه شده است، تالار الکترونیکی برای این بازار تشکیل دادیم که خریداران وفروشندگان می توانند در این تالار پیشنهاد خود را به طور الکترونیکی برای خرید وفروش انرژی عرضه کنند.
وی ادامه داد: سطوح دسترسی به اطلاعات در سامانه مزبور به گونه ای است که اطلاعات محرمانه خریدار وعرضه کننده در دسترس سایر بازیگران قرار نگیرد.
مهندس میرفتاح قره باغ افزود: این بازار بازاری دوطرفه است که خریداران و عرضه کنندگان امکان پیشنهاد بسته انرژی و انجام معامله را دارند. این سامانه از ۴ تالار اصلی شامل تالارهای معاملات روزانه، هفتگی، ماهانه وفصلی تشکیل شده که هریک از این تالارهای اصلی خودبه ۴ تالار فرعی شامل کل ساعت های روز، ساعت های بار پیک، ساعت های میان باری وساعت های کم باری تقسیم می شوند.
مهندس میرفتاح قره باغ ابراز امیدواری کرد با راه اندازی بازار معاملات دو جانبه در سال جاری، ۲۰درصد معاملات سالانه بازار برق به طور واقعی ونقدی به این بازار منتقل شود وی افزود: تا پایان کار دولت دهم و نهادینه شدن بازار معاملات دوجانبه، حجم معاملات از طریق قراردادهای دوجانبه به ۵۰ درصد افزایش می یابد و در ادامه، این معاملات از شرکت مدیریت شبکه به بورس برق منتقل وبه طور گسترده تر و تحت نظارت سازمان بورس اوراق بهادار کشور اداره می‌شود.
وی تصریح کرد: در این شرایط قراردادهای دوجانبه به طور تکامل یافته تر و درانواع متنوع از جمله قراردادهای "Forward" و "Future" و غیره در بورس معامله خواهد شد و کارگزاران و عرضه کنندگان(‌واسطه‌های فروش) نیز به مجموعه فعالان بازار افزوده می‌شوند.
مهندس میرفتاح قره باغ در خصوص جایگاه شرکت مدیریت شبکه در فضای جدید گفت: با شروع فعالیت بازار انرژی، شرکت مدیریت شبکه "برق" را از مجموعه نیروگاههای کشور خریداری و سپس به شرکت های خریدار(شرکت های توزیع و شرکت‌های برق منطقه ای)می فروشد. در این تعامل بازار برق نقش اصلی ومحوری را برعهده دارد. در واقع در بازار متمرکز فعلی، رقابت تنها در سمت تولید کنندگان برق برقرار است و در سمت خرید رقابت وجود ندارد. اما با راه اندازی بازار معاملات دوجانبه، رقابت در هر دو سمت عرضه و خرید برق ایجاد می شود. در این حالت عرضه کننده و خریدار قیمت پیشنهادی خود را ارایه و با هم به توافق می رسند.
وی تصریح کرد: در چنین شرایطی نقش شرکت مدیریت شبکه محوری نیست و صرفا نقش نظارت و حاکمیتی را مبتنی بر آنچه در رابطه با خصوصی سازی و براساس اصل ۴۴ قانون اساسی تکلیف شده برعهده می گیرد.

مهندس میرفتاح قره باغ وظایف شرکت مدیریت شبکه در این فضا را شامل کنترل امنیت شبکه وکنترل صحت معاملات عنوان کرد که جنبه نظارت دارد. شرکت مدیریت شبکه همچنین اجرای مجموعه مقررات کلی راکه از سوی وزارت نیرو تعیین می شود ولازمه امنیت وپایداری شبکه است کنترل می‌کند.
کشف قیمت واقعی تثبیت کننده جایگاه محوری ایران در بازار منطقه ای برق مهندس میرفتاح قره باغ درباره جایگاه ایران در بین شرکت های منطقه به لحاظ خصوصی سازی در صنعت برق گفت: بحث خصوصی سازی در کشورهای همسایه در حال پیگیری است و کشور ترکیه خصوصی سازی را با شتاب بیشتری نسبت به کشور ما پیگیری می کند. اما درزمینه بازار برق نسبت به کشورهای منطقه جلوتر هستیم.
وی افزود: با توجه به توانمندی وسرآمد بودن صنعت برق کشور نسبت به کشورهای منطقه و همچنین قرار داشتن در چهارراه انرژی، پروژه ای را برای برقراری بازار منطقه ای معاملات برق با محوریت ایران تعریف کردیم و زمینه های ایجاد این بازار در دست مطالعه وبررسی قرار دارد. در این ارتباط در حال انجام مناقصه برای برقراری ارتباط با کشورهای همسایه هستیم تا معاملات برق کشورهای منطقه در قالب یک بازار منطقه ای و با محوریت ایران انجام شود

الزامات قانونی
در شکل گیری بازار معاملات دو جانبه
به گزارش روابط عمومی شرکت مدیریت شبکه برق ایران در ارتباط با الزامات قانونی راه اندازی بازار معاملات دوجانبه برق، توسعه بازاربرق کنونی وراه اندازی بورس برق، طراحی سازو کارهای لازم برای حضور شرکت‌های زیر مجموعه در بازار وبورس برق، ایجاد بستر مناسب برای رقابت سالم میان بازیگران و ارتقای سطح دانش آنها از مهمترین اهداف بخش ششم سند خط مشی شرکت توانیر به شمار می رود.
همچنین مطابق بند ۱۱ برنامه های بخش برق وانرژی وزارت نیرو در دولت دهم، افزایش سهم معاملات در بورس برق به میزان حداقل ۵۰ درصد برق مصرفی، هدف گذاری شده است.
این گزارش می افزاید : در جهت تحقق اهداف مزبور و به استناد مفاد ۴ آئین نامه اجرایی موضوع بند ب ماده ۲۵ قانون برنامه چهارم توسعه همه جانبه کشور مصوب هیات وزیران در سال ۸۴ ومفاد بند ۸ آیین نامه تعیین شرایط وروش خرید وفروش برق در شبکه برق کشور مصوب وزیر نیرو در همان سال، همچنین مطابق بند ۸ ماده ۷ اساسنامه شرکت مدیریت شبکه برق ایران، مقرر شد تا بازار معاملات دو جانبه متمرکز انرژی برق در کشور براساس مصوبه های هیات تنظیم بازار برق و به منظور ایجاد بستر لازم جهت انجام معاملات دوجانبه بین عرضه کنندگان و خریداران برق راه اندازی شود.
راه اندازی این بازار مقدمه ای برای حضور عرضه کنندگان و خریداران در بورس برق محسوب می شود و الزام حضور عرضه کنندگان وخریداران در بازار معاملات دو جانبه طی تبصره های ۴و۱۳ ماده ۲۶ وبند ۶ الحاقیه آیین نامه معاملات شرکت های برق منطقه ای و تبصره های ۴و۱۳ ماده ۲۶ آیین نامه معاملات و بندهای ۸و۷ ماده ۴ و ماده ۶۳ اساسنامه شرکت های توزیع برق مورد تاکید قرار گرفته است.
بر این اساس فراهم کردن زمینه حضور خریداران و عرضه کنندگان انرژی در بورس برق، ایجاد بستر رقابت در هر دو بخش عرضه وتقاضا، تشویق به بستن قراردادهای بلند‌مدت دو جانبه (استاندارد مورداستفاده دربورس)، ارتقاء سطح دانش و مهارت های خریداران و عرضه کنندگان و همچنین تسویه معاملات دوجانبه به شکل نقدی از بارزترین علل و مزایای راه اندازی بازار معاملات دوجانبه برشمرده شده است و در عین حال کشف قیمت واقعی برق مهمترین دستاورد آن برای صنعت برق و کشور تلقی می شود.