خلق اطمینان جهانی با استانداردها

دکتر علی رضا خاکی فیروز *

کاترینا فیورانی مهندس معمارجوانی است که در رم ایتالیا به معماری حرفه ای مشغول است.الهامی که او برای طراحی پوستر روز جهانی استاندارد ۲۰۱۱ بیان می کند این گونه است:

نشانه هایی در این پوستر وجود دارند که در سطح جهانی شناخته شده اند:

یکی از آنها دستهای باز است که حکایت از سلام، خوش آمد گویی، رفتار و نگرش صلح جویانه و اطمینان آفرینی دارد.اطمینانی عمیق که جزئی از مهارت های انسان است. دو دست باز در تماس با یکدیگر نشانه صداقت و درستکاری است، نشانه ای که انسان می تواند برای دیگر ابناء بشر سودمند و مفید باشد و امکان تشریک مساعی انسان‌ها برای اهدف مشترک را به تصویر می کشد.

علاوه بر این نشان دادن کف دو دست نشانه ای از کار است که در سایه آن بعنوان یک ابزار اساسی، بشر به کیفیت در تولیداتش دست می یابد البته با رعایت استانداردهای بین‌المللی که خود ابزارهایی ضروری و قدرتمند برای نائل شدن به سرآمدی و برتری هستند. کل جهان از طریق نقطه هایی ترسیم شده اند، یک نشان گرافیکی استاندارد که حاکی از امید و شأن برابر برای ابناء بشر در کل جهان خاکی است.استفاده از رنگ های گوناگون تاکید بر تفاوت های محلی دارد که بعنوان ارزشی افزوده محسوب می گردد و هرگز نباید فراموش گردد. لحظه ای را تصور نماییم که اگر استانداردها وجود نداشتند چه اتفاقی ممکن بود رخ دهد. تاریخ حاکی از آن است که استانداردها از بروز حوادث تلخ و ناگوار جلوگیری می کنند. در دنیایی که در آن استانداردها وجود ندارند یا رعایت نمی گردند، زندگی با مخاطرات دهشت زایی مواجه خواهد بود.

انسان خلاق و کنجکاو، هنر، تفکر، اندیشه و خلاقیت خود را به سمت تحقیق و شناخت سوق می دهد و نتایج حاصله از آن‌ها بصورت علوم نظری، کاربردی و توسعه ای نمود پیدا می کند. این علوم در صورتی برای ایجاد آرامش، رفاه، امنیت و سلامت به خدمت گرفته می شوند که در غالب استانداردها در زندگی روزمره تاثیر و نمود خود را به تصویر کشند. در حقیقت استنباط عمومی از واژه استاندارد، کیفیت و اطمینان است.

استاندارد مفهوم برقراری نظم، قاعده، معیار، مقیاس و سنجش را دارد و تولید آن‌ها به منظور رفع نیازهای بشر است. نیاز هایی که می تواند از تجربه‌های تلخ و ناگوار بشر نشات گرفته باشد. برای مثال می‌توان به نشت چاه نفت در خلیج مکزیک، انفجار اتمی ژاپن، پدیده گرم شدن کره زمین، کاهش سطح جنگل‌های جهان در اثر قطع بی رویه درختان، بهره برداری‌های نا متجانس از منابع آبی و آلودگیهای زیست محیطی اشاره نمود.آیا اگر استانداردها رعایت می گردیدند این وقایع بوجود می آمدند. حال بهتر می توان درک کرد که چرا استانداردها اطمینان جهانی را بوجود می‌آورند.

در ذیل مروری مختصر به استانداردهایی خواهیم داشت که منجر به خلق اطمینان جهانی می گردند.

استاندارد ISO ۹۰۰۴:۲۰۰۹

بهبود عملکرد سازمان و رضایت مندی مشتریان و طرف های ذی نفع آن‌ها از بدو پدید آمدن سری استانداردهای ISO ۹۰۰۰ مورد توجه کمیته فنی ۱۷۶ سازمان بین‌المللی استاندارد بوده است.این موضوع نیازمند نگاه گسترده‌تری بر روی مدیریت کیفیت در مقایسه با استاندارد ISO ۹۰۰۱ می‌باشد، که بر همین اساس و با بهره گیری از مباحثی که در سال‌های اخیر موجبات موفقیت و بلوغ بیشتر سازمان‌ها شده، ویرایش جدید استاندارد ISO ۹۰۰۴:۲۰۰۹ تدوین گردیده است.

استاندارد ISO ۹۰۰۴:۲۰۰۹ با بهره گیری وسیع تر از مفاهیم مدیریت منابع و مدیریت فرآیند و همچنین با پرداختن به محورهایی مانند موفقیت پایدار،محیط حاکم بر کسب و کار، استراتژی، بلوغ سازمانی، نوآوری و خودارزیابی، امکان حرکت بهتر سازمان‌ها در مسیر توسعه کسب و کار و مدیریت موفقیت پایدار را فراهم می آورد.

استاندارد ISO ۹۰۰۴:۲۰۰۹ مدل توسعه یافته ای از یک سیستم مدیریت کیفیت فرآیندگرا را ارائه می نماید که در این مدل ضمن حفظ سازگاری با الزامات استاندارد ISO ۹۰۰۱:۲۰۰۸، خطوط راهنمایی برای بهبود نظام مند و مداوم عملکرد کلان سازمان مشخص شده اند.

استاندارد ISO ۹۰۰۴:۲۰۰۹ سازمان را در مسیر بلوغ سازمانی با بهره گیری از خودارزیابی متمرکز بر عناصر مشخص و همچنین درک عمیق تر از هشت اصل مدیریت کیفیت، یاری می نماید.

از مزرعه تا سفره - استاندارد سیستم مدیریت ایمنی و سلامت غذا ISO ۲۲۰۰۰

تهیه شواهد کافی به منظور اثبات قابلیت کنترل عوامل خطر زا در مواد غذایی بر اساس الزامات قانونی و همچنین الزامات مشتری از جمله مواردی است که سازمان های دخیل در زنجیره تأمین و تولید غذا به آن‌ها نیازمندند.

یک زنجیره تأمین ضعیف در صنعت تولید غذا می‌تواند منجر به بروز مخاطرات جبران ناپذیر و جدی برای سلامت مصرف کنندگان شده و در صورت بروز این مشکل هزینه زنجیره تولید غذا برای تأمین‌کنندگان و دولت‌ها قابل ملاحظه خواهد بود. از آنجا که مخاطرات ایمنی و سلامت غذایی ممکن است در هر مرحله ای از این زنجیره وارد مواد غذایی گردند، کنترل های کافی در سرتاسر این زنجیره تأمین ضروری و حیاتی است. ایمنی و سلامت غذا مسئولیت مشترک تمام دست اندرکاران زنجیره تأمین غذاست و نیازمند تلاش مشترک آنهاست.

ISO۲۲۰۰۰:۲۰۰۵ سیستم مدیریت ایمنی و سلامت غذا، الزامات مورد نیاز برای سازمان های مرتبط با زنجیره تولید و تأمین غذا را ترسیم می نماید. این استاندارد چهار چوب الزامات هماهنگ شده بین المللی را که در رویکرد جهانی مورد نیاز هستند تدارک می بیند. بنابراین ISO ۲۲۰۰۰:۲۰۰۵ طراحی گردیده است تا به تمامی سازمان‌هایی که در زنجیره تولید و تأمین غذا مشارکت دارند کمک نماید تا سیستم مدیریت ایمنی و سلامت غذا را استقرار دهند. این سازمان‌ها از تولید کنندگان محصولات کشاورزی، تولید کنندگان اولیه، تولید کنندگان غذا، شرکت های حمل و نقل، شرکت های نگهداری مواد غذایی، توزیع کنندگان، خرده فروشی‌ها و خدمات بازار فروش گرفته تا تولید کنندگان تجهیزات و ماشین آلات، بسته بندی، تولید کنندگان مواد ضد عفونی، تولید کنندگان مواد افزودنی و غیره را شامل می گردد.

استاندارد بین المللی ISO ۲۲۰۰۰:۲۰۰۵ با به کار گیری اصول HACCP و ترکیب مؤثر آن با برنامه های پیش نیازی و همچنین به کارگیری ساختار استاندارد ISO ۹۰۰۱، ضمن کنترل و کاهش تمام عوامل خطر زای شناسایی شده به محدوده قابل قبول، باعث تحویل محصولی سالم به مصرف کننده نهایی و یا مرحله بعدی از زنجیرۀ تولید می گردد که رعایت آن به راستی ضامن اطمینان جهانی مصرف کنندگان خواهد بود.

الزامات این استاندارد بر مبنای ترکیبی از عوامل زیر جهت دستیابی به سلامت مواد غذایی در زنجیره تولید تا مصرف می‌باشد:

ارتباط متقابل کلیه دست اندرکاران زنجیرۀ تولید و تأمین غذا

مدیریت سیستم

کنترل فرآیند

اصول HACCP

برنامه پیش نیازی

استانداردهای سیستم های مدیریت انرژی ISO ۵۰۰۰۱:۲۰۱۱ و EN ۱۶۰۰۱:۲۰۰۹

پدیده گرم شدن زمین از جمله وقایع بسیار ناگواری است که شرح آن در این مجمل نمی گنجد. خطرات ناشی از این پدیده آنقدر حاد و حائز اهمیت هستند که ضرورت تدوین استاندارد های ویژه برای سیستم مدیریت انرژی، حفاظت از محیط زیست و کاهش آلاینده های زیست محیطی را علاوه بر موضوع کاهش منابع سوخت های فسیلی دو چندان می‌کند.

توجه روز افزون به مباحث انرژی و بهره گیری صحیح از حامل های انرژی باعث برقراری قوانین و ضوابط ملی، منطقه ای و بین المللی و همچنین افزایش سطح آگاهی، انتظارات و الزامات طرف های ذی نفع نسبت به جلوگیری از مصرف بی‌رویه حامل های انرژی و کاهش آلاینده های زیست محیطی ناشی از آن شده است.

مدیریت انرژی همانند دیگر رویکردهای مدیریتی در چار چوب یک سیستم مدیریت قابل استقرار در سازمان هاست. سیستم مدیریت انرژی ابزاری برای بهبود مستمر در زمینه مصرف انرژی، کارایی انرژی، و انتخاب منابع انرژی می باشد.

با استقرار سیستم مدیریت انرژی ساختارهای لازم به منظور نهادینه سازی موارد زیر در سازمان، ایجاد می گردند:

طرح ریزی کاهش هزینه های مصرف انرژی

استفاده بهینه از انرژی

کاهش دفع آلاینده های زیست محیطی

تأمین میزان انرژی مناسب با کیفیت و هزینه مورد نظر که همگی در خلق اطمینان حائز اهمیت هستند

استانداردهای خلق اطمینان در مهندسی پزشکی

از دارو تا غذا و صنایع شیمیایی، هر روزه صدها محصول جدید به بازارهای جهانی عرضه می گردند که در مصارف حرفه ای یا مصارف شخصی مورد استفاده قرار می گیرند. آیا این محصولات ایمن هستند، آیا می توان نسبت به آنها اطمینان داشت و چگونه می توان خطرات استفاده از این محصولات را به حداقل رساند؟

یک و نیم میلیون نوع لوازم پزشکی در سرتاسر جهان موجود و مورد استفاده قرار می گیرند و صدها لوازم جدید در هر سال ابداع و به بازارها عرضه می گردند.آیا این لوازم پزشکی ایمن هستند.

استاندارد ISO ۱۴۱۵۵:۲۰۱۱ در مورد بررسی بالینی لوازم پزشکی برای مصارف انسانی است و نظارت بر رویه‌های بالینی برای طراحی، تولید، ثبت و گزارش دهی تجهیزات پزشکی مورد استفاده در درمان انسان را دارد.

سیستم مدیریت ایمنی و سلامت غذا HACCP

HACCP به معنای تجزیه و تحلیل خطر و نقطه کنترل بحرانی است و یک سیستم بهداشتی در مدیریت کیفیت در صنایع غذایی محسوب می گردد.

HACCP را می توان یک سیستم کنترلی و یکی از راهکارهای عملی در پیشبرد اهداف بهداشت مواد غذایی دانست که در طول زنجیره مواد غذایی (از تولید کننده اولیه تا مصرف کننده نهایی) دارای کاربرد بوده و با استفاده از آن نسبت به کیفیت بهداشتی فرآیندهای غذایی اطمینان حاصل می گردد.

از دیدگاه کاربردی HACCP کلیه خواسته های GMP)Good Manufacturing Practice) و GHP) Good Hygiene Practice) را در بر گرفته و تمامی جنبه های بهداشت مواد غذایی را تحت پوشش قرار می دهد.

امتیازات سیستم HACCP، علاوه بر تأمین ایمنی مواد غذایی و سازگاری آن با سیستم های مدیریت کیفیت، کمک به توسعه تجارت جهانی از طریق افزایش اعتماد به ایمنی مواد غذایی نیز می باشد.

به کمک استقرار این سیستم از افت سطح کیفیت بهداشتی محصول به نحو برنامه ریزی شده و سیستماتیک جلوگیری بعمل می اید، به نحوی که مصرف فرآورده های غذایی هیچگونه خطری برای مصرف کننده به همراه نداشته باشد و لذا اطمینانی جهانی را در پی خواهد داشت.

* سرپرست پژوهشکده سیستم های مدیریت و کیفیت بازرسی پژوهشگاه استاندارد

منابع:

استاندارد ISO ۹۰۰۴:۲۰۰۹ ترجمه شرکت TUV NORD

استاندارد EN ۱۶۰۰۱:۲۰۰۹ ترجمه شرکت TUV NORD

خدمات صدور گواهینامه شرکت TUV NORD

مجله ISO Focus+، سپتامبر ۲۰۱۱